به گزارش برنا از کهگیلویه و بویر احمد؛ بافت تاریخی دهدشت که به نام «بلادشاپور» شناخته می‌شود، یکی از ارزشمندترین محوطه‌های تاریخی استان کهگیلویه و بویراحمد است این شهر تاریخی در ضلع جنوبی شهر جدید دهدشت واقع شده و نام آن از «شاپور اول» ساسانی گرفته شده که بنای شهری در این منطقه را به او نسبت می‌دهند.
وجود بیش از دو هزار خانه، چهار مسجد بزرگ، بازار تاریخی، کاروانسرا، هفت حمام عمومی، مدرسه، آب‌انبار و شبکه مهندسی آبرسانی، نشان از عظمت این شهر در دوران شکوفایی خود دارد.
ثبت ملی در سال ۱۳۶۴؛ وسعتی که آب رفت
بافت تاریخی دهدشت در ۲۷ مرداد ۱۳۶۴ با شماره ثبت ۱۶۸۹ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید در آن زمان، وسعت اولیه این بافت بیش از ۴۰هکتار بود، اما در سایه شهرسازی و توسعه شهر جدید دهدشت، بسیاری از قسمت‌های آن از بین رفت و هم‌اکنون تنها حدود ۳۵ تا ۳۷ هکتار از این شهر قدیمی باقی مانده است.
کشف شگفت‌انگیز؛ روستایی هفت‌هزار ساله در دل شهر
تا پیش از سال ۱۴۰۴، تمام آنچه درباره پیشینه بلادشاپور گفته می‌شد، به دوره صفویه و حداکثر دوره اسلامی محدود بود اما کاوشهای باستان‌شناسی که برای نخستین بار با رویکرد پژوهشی در این محوطه انجام شد، پرده از واقعیتی تازه برداشت.
بافت تاریخی «بلادشاپور» دهدشت، با قدمتی که به گفته پژوهشگران به پنج هزار سال پیش بازمی‌گردد، یکی از ارزشمندترین سرمایه‌های تاریخی و فرهنگی کهگیلویه و بویراحمد است. با این حال، این شهر تاریخی سال‌هاست در چرخه‌ای معیوب از مدیریت جزیره‌ای، نبود طرح جامع، بلاتکلیفی حریم و عرصه، و کمبود زیرساخت‌های گردشگری گرفتار شده است. آنچه از گفت‌وگوی تفصیلی ایرنا با ذبیح‌الله مسعودی‌نیا برمی‌آید، این است که نجات این بافت تاریخی نه با پروژه‌های مقطعی، بلکه با تدوین و اجرای یک طرح جامع مدیریتی، تصویب هرچه سریع‌تر حریم و عرصه، تداوم کاوشهای باستان‌شناسی، جلب مشارکت مردمی و فراهم‌سازی زیرساخت‌های گردشگری پایدار ممکن است .
کاوشهای باستان شناسی در این شهر نخستین بار توسط احمد آزادی باستان شناس در دهه هفتاد ه.ش آغاز و تا سال 1383 طی ۹ فصل در مهمترین بناهای شهر تداوم یافت که در سال ۱۳۸۷ در قالب پروژه بررسی باستان‌شناختی شهرستان کهگیلویه، این شهر را نیز به‌صورت پیمایشی مورد بررسی قرار داده است.
سپس حسین سپیدنامه باستان شناس طی دو فصل در سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۱ در بخش جنوبی و غربی حصار ارگ حکومتی کاوش آواربرداری انجام داده است.
سرانجام در سال ۱۴۰۰ ذبیح‌الله مسعودی‌نیا، باستان‌شناس با هدف بازنگری در عرصه و حرایم این شهر اقدام به گمانه‌زنی در شهر تاریخی دهدشت نموده است که کاوشهای لایه‌نگاری و گمانه‌زنی‌های انجام‌شده در شهر تاریخی دهدشت (بلاد شاپور) توسط نامبرده، تصویری منسجمی از سیر تحول استقراری و فرهنگی این محوطه باستانی ارائه می‌دهد.
نتایج پژوهش مسعودی نیا نشان می دهد که استقرار در این شهر تاریخی دهدشت ریشه ای چند هزار ساله دارد چرا که شناسایی آثار و شواهدی پنجم پیش از میلاد گواه بستر زیستی مناسب جهت استقرار و تداوم فعالیت جوامع انسانی طی هزاره های گذشته است.
بنا به گفته این باستان شناس دهدشت را باید سکونتگاهی چندلایه دانست که از استقرارهای کهن پیش‌ازتاریخی آغاز شده، در دوره‌های مختلف تاریخی استمرار یافته و در نهایت در دوران اسلامی و به‌ویژه عصر صفوی به اوج شکوفایی شهری خود رسیده است.