به گزارش برنا از اصفهان، بحران زاینده‌رود و پیامدهای گسترده آن در حوزه‌های محیط زیست، کشاورزی، اقتصاد و زندگی اجتماعی مردم، محور تأکید چهار نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی بود؛ موضوعی که از نگاه آنان، حل آن نیازمند تصمیم‌گیری کارشناسی، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، کنترل توسعه متناسب با منابع آب و شکل‌گیری اراده‌ای ملی برای اجرای برنامه‌های احیاست.
ضرورت تعیین تکلیف مجوزها و جلوگیری از بارگذاری‌های جدید
حجت‌الاسلام محمدتقی نقدعلی، رئیس مجمع نمایندگان استان اصفهان، با انتقاد از تصمیم‌گیری‌های پراکنده در حوزه آب، تعیین تکلیف مجوزهای جدید و جلوگیری از افزایش بارگذاری در حوضه زاینده‌رود را از ضرورت‌های مدیریت بحران دانست.
وی اظهار کرد: بخشی از وضعیت کنونی منابع آب نتیجه سیاست‌های نادرست و تصمیم‌هایی است که بدون هماهنگی کافی اتخاذ شده‌اند. برای اصلاح این شرایط، مسئولان باید در نشست‌های کارشناسی حضور یابند، دیدگاه کشاورزان را بشنوند و از تصمیم‌گیری بدون توجه به تجربه و نظر فعالان این حوزه پرهیز کنند.
رئیس مجمع نمایندگان استان اصفهان همچنین با انتقاد از شکل‌گیری ساختارهای موازی در بررسی مسائل آب، بر ضرورت بررسی مأموریت‌های واگذارشده به مجموعه‌های مختلف و جلوگیری از موازی‌کاری تأکید کرد و گفت که به گفته وی، نمایندگان کمیسیون کشاورزی مجلس نیز در برخی فرایندهای مرتبط دعوت نشده‌اند.
نقدعلی با اشاره به صدور برخی مجوزها از مسیرهای مختلف و اختصاص اراضی گسترده به طرح‌های جدید، تصریح کرد: هرگونه توسعه باید متناسب با ظرفیت واقعی منابع آب باشد و نمی‌توان درباره آینده سکونت در منطقه تصمیم گرفت، اما هم‌زمان محدودیت‌های آبی و زیست‌محیطی را نادیده گرفت.
وی با بیان اینکه مطالبه کشاورزان، تأمین آب برای استمرار زندگی و حفظ کشاورزی موجود است، نه افزایش سطح زیرکشت، افزود: طرح‌های تأمین آب از دریا نیز باید از نظر هزینه، ضرورت و صرفه اقتصادی بررسی شوند. همچنین لازم است درباره نحوه تأمین آب بخش‌های مختلف و دلایل تداوم بحران در منطقه مبدأ پاسخ روشنی ارائه شود.
اجرای مصوبات قانونی؛ حلقه مفقوده احیای زاینده‌رود
عباس مقتدایی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، نیز با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای احیای زاینده‌رود، اجرای مصوبات قانونی و شکل‌گیری اراده‌ای ملی را دو ضرورت اساسی برای عبور از وضعیت کنونی دانست.
وی با قدردانی از برگزارکنندگان نشست و فعالان حوزه آب اظهار کرد: گردهمایی مدیران، کارشناسان، دانشگاهیان و نمایندگان بخش‌های مختلف می‌تواند به افزایش هم‌افزایی کمک کند، اما تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که برگزاری جلسات و طرح مطالبات، بدون پیگیری مستمر و همراهی جدی دستگاه‌های مسئول، به نتیجه مطلوب منتهی نمی‌شود.
مقتدایی با اشاره به استفاده از اسناد تاریخی، از جمله طومار شیخ بهایی، و همچنین قوانین و مقررات برای پیگیری مطالبه احیای زاینده‌رود، افزود: تلاش شده است با بهره‌گیری از دیدگاه کارشناسان و صاحب‌نظران، ابعاد ملی این مسئله تبیین و پیشنهادهای تخصصی در قالب مصوبات قانونی پیگیری شود.
وی تصریح کرد: تدوین آیین‌نامه‌ها و سازوکارهای اجرایی برای عملیاتی‌شدن مصوبات ضروری است؛ چراکه تصویب مقررات به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل را حل کند و آنچه اهمیت دارد، اجرای جدی تصمیم‌ها و همکاری عملی دستگاه‌های اجرایی است.
این نماینده مجلس با اشاره به پیامدهای گسترده خشکی زاینده‌رود گفت: آثار این بحران به کمبود آب محدود نمی‌شود و محیط زیست، وضعیت تالاب، سلامت روانی جامعه، کشاورزی، تولید، زندگی روستایی، مهاجرت و رونق اقتصادی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. ازاین‌رو، برنامه‌ریزی برای احیای رودخانه باید ابعاد مختلف زندگی مردم را در بر گیرد.
مقتدایی همچنین از پیگیری موضوع حفاظت از ماهیان و دیگر گونه‌های آبزی در مکاتبه با مسئولان محیط زیست کشور خبر داد و با قدردانی از همراهی شورای اسلامی شهر اصفهان، بخش خصوصی، اتاق بازرگانی، دانشگاهیان، مراکز پژوهشی و صنف کشاورزی، استمرار مطالبه‌گری را نشانه زنده‌بودن خواست عمومی برای احیای رودخانه دانست.
ضرورت تدوین شاخص‌های علمی برای سنجش روند احیا
مهدی طغیانی، دیگر نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر ضرورت ارزیابی قابل سنجش سیاست‌های آبی، پیشنهاد کرد مجموعه‌های علمی شاخص‌هایی مشخص برای اندازه‌گیری روند احیای زاینده‌رود طراحی کنند تا آثار واقعی اقدامات مدیریتی از تأثیر بارندگی‌های مقطعی تفکیک شود.
وی اظهار کرد: پرسش اصلی مردم این است که آیا تصمیم‌ها و اقدامات انجام‌شده توانسته‌اند وضعیت زاینده‌رود و منابع آب اصفهان را بهبود دهند یا روند موجود همچنان ادامه دارد؟ پاسخ به این پرسش بدون شاخص‌های معتبر و قابل مقایسه امکان‌پذیر نیست.
طغیانی افزود: بارندگی مناسب در یک سال یا جریان موقت آب در رودخانه، به‌تنهایی نشانه موفقیت سیاست‌های مدیریت آب نیست؛ زیرا ممکن است این شرایط حاصل بارش‌های مقطعی باشد. بنابراین باید معیارهای علمی مشخصی وجود داشته باشد که تأثیر عوامل طبیعی را از نتایج اقدامات اجرایی جدا کند و روند واقعی بهبود یا تشدید بحران را نشان دهد.
وی با اشاره به فشارهای موجود در دو سوی حوضه آبریز تصریح کرد: در بالادست، برداشت‌ها و ایجاد تأسیسات مختلف ادامه دارد و در پایین‌دست نیز توسعه شهری، تغییر کاربری و ساخت‌وسازهای مسکونی بر تقاضای آب می‌افزاید. ازاین‌رو، نسبت میان طرح‌های توسعه‌ای جدید و ظرفیت آبی منطقه باید به‌صورت روشن ارزیابی شود.
این نماینده مجلس با اشاره به طرح‌های تغییر کاربری حدود دو هزار هکتار زمین به کاربری مسکونی، خواستار بررسی پیامدهای آبی این تصمیم‌ها شد و گفت: تأمین آب جمعیت و سکونتگاه‌های جدید باید پیش از اجرای طرح‌ها مشخص باشد و نمی‌توان توسعه مسکن را دنبال کرد، اما درباره منابع مورد نیاز آن پاسخ روشنی ارائه نداد.
طغیانی همچنین بر ضرورت پاسخ‌گویی درباره انتقال آب از حوضه زاینده‌رود به مناطق دیگر تأکید کرد و افزود: نیاز مناطق مقصد آب نیز باید مورد توجه قرار گیرد، اما تصمیم‌گیری درباره انتقال باید با در نظر گرفتن ظرفیت منابع، وضعیت منطقه مبدأ و آثار تجمعی سایر طرح‌های توسعه‌ای انجام شود.
احیای زاینده‌رود در گرو مدیریت مصرف و اصلاح الگوی کشت
حامد یزدیان، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، نیز با تأکید بر ابعاد فراتر از کشاورزی و محیط زیست در بحران زاینده‌رود، مدیریت مصرف، کنترل برداشت‌های غیرمجاز و اصلاح الگوی کشت را در کنار برنامه‌های تأمین آب ضروری دانست.
وی با اشاره به جایگاه زاینده‌رود در شکل‌گیری هویت تاریخی و اجتماعی اصفهان اظهار کرد: خشک‌شدن رودخانه‌ها در نقاط مختلف کشور پیامدهای زیست‌محیطی و کشاورزی دارد، اما در اصفهان، زاینده‌رود بخشی از هویت شهر است و تداوم وضعیت نامناسب آن می‌تواند مشکلات جدی‌تری برای آینده منطقه ایجاد کند.
یزدیان با اشاره به استمرار مشکلات زاینده‌رود طی بیش از دو دهه گذشته افزود: اکنون ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی بحران آب آشکارتر شده و موضوع در دستور کار وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفته است؛ بااین‌حال، حل مسئله مستلزم نگاهی جامع و مشارکت گروه‌های مختلف است.
وی تصریح کرد: راهکار احیای زاینده‌رود صرفاً انتقال آب نیست؛ مدیریت مصرف، جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز و اصلاح الگوی کشت نیز باید جدی گرفته شوند. فعالان حوزه کشاورزی و محیط زیست می‌توانند در این مسیر همکاری کنند، مشروط بر اینکه دولت حمایت‌های لازم را فراهم سازد و موانع موجود را برطرف کند.
این نماینده مجلس ابراز امیدواری کرد که با همکاری دستگاه‌های مسئول و مشارکت فعالان حوزه آب، تصمیم‌های مؤثری برای بهبود وضعیت رودخانه اتخاذ شود و در بزرگداشت سال آینده زاینده‌رود، جریان آب در بستر آن برقرار باشد.
احیای زاینده‌رود نیازمند تصمیم‌های هماهنگ و پاسخ‌گویی است
مجموع دیدگاه‌های چهار نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی نشان می‌دهد که از نگاه آنان، احیای زاینده‌رود صرفاً با اجرای طرح‌های انتقال آب یا تصویب قوانین محقق نمی‌شود؛ بلکه تحقق این هدف به مدیریت یکپارچه حوضه آبریز، تعیین تکلیف مجوزهای جدید، تناسب توسعه با منابع آبی، اجرای مؤثر مصوبات، کنترل برداشت‌های غیرمجاز و ارزیابی مستمر نتایج اقدامات نیاز دارد.
همچنین توجه هم‌زمان به نیازهای شرب، کشاورزی و صنعت، حفاظت از محیط زیست و تالاب، بررسی آثار توسعه شهری و انتقال آب و بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاهیان و کارشناسان، از جمله محورهایی است که در اظهارات این نمایندگان مورد تأکید قرار گرفت.
بر این اساس، مطالبه اصلی مطرح‌شده از سوی نمایندگان اصفهان، حرکت از تصمیم‌های پراکنده و اقدامات مقطعی به سمت برنامه‌ای هماهنگ، مبتنی بر داده‌های علمی و همراه با پاسخ‌گویی دستگاه‌های مسئول است؛ مسیری که به اعتقاد آنان، می‌تواند زمینه احیای پایدار زاینده‌رود و کاهش پیامدهای بحران آب در منطقه را فراهم کند.
انتهای پیام