به گزارش برنا از گیلان ؛ مصرف مکمل‌های ورزشی در میان ورزشکاران، خصوصا ورزشکاران حرفه‌ای امری شایع است، و با دستور پزشک به جهت تامین اسید‌های آمینه ضروری، کمک به ساخت و ترمیم بافت عضلانی، افزایش انرژی و به تاخیر انداختن خستگی عضلانی و بهبود حجم و قدرت سلول عضلانی استفاده می‌شود.
اما مصرف خودسرانه، دوز‌های بالا یا استفاده از فرآورده‌های نامعتبر می‌تواند با عوارض مختلف همراه باشد. مکمل‌های پروتئینی، ویتامین‌ها، مواد معدنی و چربی سوز ها، در صورت مصرف نامناسب ممکن است موجب اختلالات گوارشی، متابولیک، کبدی یا کلیوی شوند. این نگرانی در نوجوانان ورزشکار اهمیت بیشتری دارد، زیرا بدن، سیستم هورمونی، استخوان‌ها و اندام‌های آنان هنوز در مرحله رشد و تکامل قرار دارد و مصرف نابجای این ترکیبات می‌تواند روند طبیعی رشد و بلوغ را مختل کند.
هورمون‌ها و دارو‌های هورمونی، به‌ویژه استروئید‌های آنابولیک آندروژنیک (مانند وینسترول، ناندرولون، آنادرول و ...)، هورمون رشد و تستوسترون در دوز‌های غیرپزشکی، می‌توانند عوارض جدی ایجاد کنند. این عوارض شامل کاهش تولید طبیعی تستوسترون، کوچک‌شدن بیضه‌ها، کاهش تعداد اسپرم و ناباروری، ژنیکوماستی، اختلال عملکرد جنسی، افزایش فشارخون، اختلال چربی خون، آسیب کبدی و عوارض قلبی‌عروقی است. در نوجوانان، مصرف استروئید‌های آنابولیک می‌تواند با تسریع بلوغ استخوانی و بسته‌شدن زودرس صفحات رشد همراه شود و در نتیجه به کاهش قد نهایی منجر شود. همچنین اختلال در محور طبیعی هورمونی می‌تواند رشد و بلوغ طبیعی را تحت تأثیر قرار دهد. مواردی از آسیب کلیوی نیز در بدنسازان مصرف‌کننده طولانی‌مدت استروئید‌های آنابولیک گزارش شده است. در نوجوانان، به دلیل ادامه رشد و تکامل بدن، نگرانی از عوارض بلندمدت اهمیت بیشتری دارد.
در ورزشکاران حرفه‌ای نیز نمونه‌هایی از عوارض شدید گزارش شده است. آندرس مونزر بدنساز حرفه‌ای اتریشی، در سال ۱۹۹۶ در ۳۱ سالگی درگذشت؛ در بررسی پس از مرگ، بزرگی قلب، آسیب شدید کبد و آتروفی بیضه‌ها مشاهده شد و مرگ او در زمینه مصرف چندین ماده دارویی و آماده‌سازی شدید بدنی مورد توجه قرار گرفت. همچنین در مطالعات پزشکی قانونی، مواردی از مرگ ناگهانی قلبی و کاردیومیوپاتی در ورزشکاران مصرف‌کننده استروئید‌های آنابولیک گزارش شده است. این موارد به‌تنهایی رابطه علت و معلولی قطعی را در هر فرد اثبات نمی‌کنند، اما نشان‌دهنده احتمال عوارض جدی مصرف غیرپزشکی این ترکیبات هستند.
برای تشخیص محصولات تقلبی توجه به این موارد کمک کننده خواهد بود، پلمپ بودن بسته، هم خوانی وزن ذکر شده با وزن واقعی، توجه به هولوگرام و متون نگارش شده بر روی بسته، حل شدن مناسب ماده در آب.
بنابراین، مصرف خودسرانه مکمل‌ها و به‌خصوص هورمون‌ها در نوجوانان ورزشکار باید به‌طور جدی مورد پرهیز قرار گیرد. افزایش حجم عضلات یا بهبود عملکرد ورزشی نباید به قیمت آسیب به رشد، بلوغ، باروری، کبد، کلیه یا سیستم قلبی‌عروقی تمام شود. مکمل‌ها تنها در صورت وجود نیاز واقعی و با ارزیابی پزشک یا متخصص تغذیه ورزشی باید مصرف شوند و استفاده از استروئید‌های آنابولیک یا هورمون‌های افزایش‌دهنده عملکرد بدون اندیکاسیون پزشکی، به‌ویژه در سنین رشد، می‌تواند پیامد‌های جدی و گاه ماندگار داشته باشد.
یادداشت به قلم :مرتضی فلاح کرکان، متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری، فلوشیپ پیوند کلیه و هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی گیلان و عضو هیات رییسه فدراسیون پزشکی ورزشی
انتهای پیام /