مهدی مالمیر، مشاور اجتماعی و معاون راهبری، هماهنگی و امور استان‌های دبیرخانه ستاد ملی جمعیت، در گفتوگو با برنا، گفت: اگر قرار باشد در سال ۱۴۰۵ یکی از موانع مهم ازدواج و فرزندآوری در اولویت سیاستگذاری قرار گیرد، تسهیل ازدواج جوانان و کاهش موانع پیش روی تشکیل خانواده باید مورد توجه قرار بگیرد؛ چراکه ازدواج یکی از مراحل مهم در مسیر فرزندآوری است و تا زمانی که زمینه تشکیل خانواده فراهم نشود، نمی‌توان انتظار داشت فرزندآوری نیز به شکل مطلوبی محقق شود.
وی با اشاره به افزایش سن ازدواج و فاصله زمانی میان ازدواج و تولد نخستین فرزند اظهار کرد: بر اساس آمارهای موجود، میانگین سن ازدواج در مردان به حدود ۳۱ سال و در زنان به نزدیک ۲۷ سال رسیده است. از سوی دیگر، فاصله میان ازدواج تا تولد فرزند اول نیز حدود پنج سال است؛ به این معنا که بسیاری از زوج‌ها چند سال پس از ازدواج برای فرزندآوری اقدام می‌کنند.
مالمیر ادامه داد: این ارقام نشان می‌دهد که بررسی موانع ازدواج و فرزندآوری باید به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار گیرد. در این میان، فراهم کردن شرایط مناسب برای تشکیل خانواده و کاهش مشکلات اقتصادی جوانان می‌تواند در تسهیل ازدواج و فراهم شدن زمینه فرزندآوری نقش داشته باشد.
معاون راهبری، هماهنگی و امور استان‌های دبیرخانه ستاد ملی جمعیت با بیان اینکه اشتغال و مسکن از مهم‌ترین موانع ازدواج جوانان هستند، افزود: بر اساس پیمایش‌های انجام‌شده و آنچه مردم نیز در بیان مشکلات خود مطرح می‌کنند، برخورداری از شغل پایدار و درآمد مستمر در کنار دسترسی به مسکن، از مسائل اصلی جوانان برای شروع زندگی مشترک است.
وی تصریح کرد: جوانان برای تصمیم‌گیری درباره ازدواج، به حدی از اطمینان نسبت به آینده شغلی و شرایط اقتصادی خود نیاز دارند. زمانی که امکان تأمین هزینه‌های زندگی و تهیه مسکن برای آنان دشوار باشد، تشکیل خانواده نیز با موانع بیشتری مواجه می‌شود. بنابراین، سیاستگذاری در حوزه جمعیت باید به رفع این مشکلات توجه داشته باشد.
مالمیر با اشاره به پیگیری موضوع مسکن در دبیرخانه ستاد ملی جمعیت گفت: در این مجموعه، طرحی در زمینه مسکن در دست پیگیری است که در صورت تصویب و اجرا می‌تواند بخشی از مشکلات موجود را کاهش دهد و به رفع یکی از موانع پیش روی ازدواج جوانان کمک کند.
وی تأکید کرد: برداشتن موانع اقتصادی و فراهم کردن شرایط مناسب برای آغاز زندگی مشترک، از اقداماتی است که می‌تواند به تسهیل ازدواج کمک کند؛ موضوعی که با توجه به ارتباط میان ازدواج و فرزندآوری، در سیاست‌های جمعیتی نیز اهمیت دارد.
مالمیر با تأکید بر ضرورت توجه به تغییرات اجتماعی و تفاوت نگرش نسل‌ها نسبت به ازدواج و فرزندآوری بیان کرد: نمی‌توان مسائل مربوط به ازدواج و فرزندآوری را در دوره‌های مختلف یکسان در نظر گرفت. سبک زندگی و نگرش جوانان در دهه‌های مختلف تغییر کرده و این تفاوت‌ها باید در سیاست‌گذاری‌ها مورد توجه قرار گیرد.
مشاور اجتماعی ستاد ملی جمعیت افزود: برای مثال، نگاه نسل جدید، از جمله نسل زد، به ازدواج، فرزندآوری و تشکیل خانواده ممکن است با نگرش نسل‌های پیشین تفاوت‌های قابل‌توجهی داشته باشد. برای شناخت این تفاوت‌ها، باید به دیدگاه‌ها و اولویت‌های نسل جدید نزدیک شد و دلایل تغییر نگرش آنان را بررسی کرد.
این جامعه‌شناس ادامه داد: بخشی از موانع فرزندآوری به تغییر ارزش‌ها و نگرش‌های اجتماعی مربوط می‌شود؛ اما وقتی از موانع فرهنگی صحبت می‌کنیم، نباید این مفهوم را صرفاً به فرهنگ‌سازی محدود کنیم. پیش از هر اقدامی باید مشخص شود که نگرش مردم درباره ازدواج، داشتن فرزند و مسئولیت‌های مرتبط با آن چه تغییراتی کرده و این تغییرات از چه عواملی تأثیر پذیرفته است.
ضرورت پژوهش برای شناخت دلایل کاهش تمایل به فرزندآوری
معاون راهبری، هماهنگی و امور استان‌های دبیرخانه ستاد ملی جمعیت با اشاره به اهمیت مطالعات علمی در حوزه جمعیت گفت: شناخت دقیق مسائل مربوط به ازدواج و فرزندآوری مستلزم انجام کارهای علمی و پژوهشی است. نمی‌توان بدون بررسی دلایل تغییر نگرش‌ها و شرایط زندگی مردم، راهکار مؤثری برای رفع موانع ارائه کرد.
وی خاطرنشان کرد: سیاستگذاری در این حوزه باید بر شناخت واقعیت‌های اجتماعی و شرایط نسل‌های مختلف استوار باشد. در کنار اقداماتی مانند تسهیل دسترسی جوانان به مسکن و اشتغال پایدار، بررسی تغییرات ارزشی و نگرشی جامعه نیز اهمیت دارد تا راهکارهای اتخاذشده با نیازها و شرایط واقعی جوانان تناسب داشته باشد.
مالمیر با اشاره به رویکرد پژوهش‌محور در دبیرخانه ستاد ملی جمعیت اظهار کرد: توجه به ابعاد اجتماعی موضوع جمعیت و شناخت دقیق موانع ازدواج و فرزندآوری، از جمله محورهایی است که باید در فرایند تصمیم‌گیری مورد توجه قرار گیرد.
وی در پایان تأکید کرد: برای کمک به بهبود وضعیت ازدواج و فرزندآوری، باید ضمن اولویت‌بندی مسائل، موانع اقتصادی و اجتماعی را شناخت و برای هرکدام راهکار متناسب ارائه داد؛ چراکه این موضوع چندبعدی است و نمی‌توان آن را به یک عامل محدود کرد.