گروه علمی و فناوری برنا/ مدیرعامل یک شرکت دانش‌بنیان در گفت‌و‌گو با خبرنگار علمی و فناوری خبرگزاری برنا از تولید کاغذ‌های تخصصی سلولزی برای هنر‌های تجسمی با ویژگی‌هایی مانند مقاومت در برابر رطوبت، قارچ و کپک و برخورداری از pH خنثی خبر داد و گفت: این محصولات با هدف افزایش ماندگاری آثار هنری و کاهش وابستگی هنرمندان به کاغذ‌های وارداتی تولید شده‌اند.
هومان بابااولادی، مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان برگه زرین قلم عماد، در حاشیه نمایشگاه صنایع خلاق مانوین به برنا گفت: بنده دندانپزشک هستم و در کنار فعالیت حرفه‌ای خود سال‌ها در حوزه هنر خوشنویسی و نقاشی فعالیت داشته‌ام. همچنین دارای درجه یک هنری و درجه استادی انجمن خوشنویسان ایران هستم و به‌عنوان مدرس رسمی این انجمن فعالیت می‌کنم.
وی با اشاره به پیوند میان تجربه هنری و فعالیت فناورانه خود افزود: محصول اصلی شرکت ما کاغذ‌های نوین سلولزی با روکش تخصصی است که برای استفاده در هنر‌های تجسمی طراحی شده‌اند. هدف از توسعه این محصولات تامین نیاز هنرمندان به کاغذ‌هایی با ویژگی‌های فنی متناسب با نوع فعالیت هنری و کمک به افزایش ماندگاری آثار در طول زمان است.
مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان با اشاره به ویژگی‌های فنی کاغذ‌های تولیدی این مجموعه گفت: این کاغذ‌ها بر پایه سلولز تولید می‌شوند و در فرایند توسعه آنها تلاش کرده‌ایم از ترکیبات و فرمولاسیونی استفاده کنیم که نیاز‌های تخصصی هنرمندان را برآورده کند.
بابااولادی با بیان اینکه برای این محصولات ۱۲ شاخص فنی در نظر گرفته شده است اظهار کرد: از جمله ویژگی‌هایی که در طراحی و ارزیابی این کاغذ‌ها مورد توجه قرار گرفته‌اند میزان خمش، رطوبت، پایداری حرارتی، مقاومت در برابر قارچ‌های مخرب کاغذ، خاصیت آنتی‌باکتریال و خنثی بودن pH هستند.
وی ادامه داد: این ویژگی‌ها برای کاغذ‌هایی که قرار است بستر خلق و نگهداری آثار هنری باشند اهمیت دارند، زیرا کاغذ در طول زمان ممکن است تحت تاثیر عوامل محیطی، رطوبت، گرما و عوامل زیستی قرار بگیرد و کیفیت آن بر وضعیت اثر هنری تاثیر بگذارد.
مدیرعامل این شرکت فناور افزود: این مجموعه در مسیر احیا و استانداردسازی کاغذ‌های هنری فعالیت کرده و تدوین شاخص‌های فنی این محصولات را نیز پیگیری کرده است. همچنین معرفی ویژگی‌های تخصصی کاغذ‌های هنری به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از جمله اقداماتی بوده که شرکت دنبال کرده است.
بابااولادی با تاکید بر اهمیت حفاظت از آثار هنری گفت: یکی از مسائل مهم در نگهداری آثار کاغذی، آسیب‌هایی است که در گذر زمان بر اثر رطوبت، رشد قارچ و کپک و سایر عوامل محیطی ایجاد می‌شود. به همین دلیل در توسعه محصولات شرکت تلاش کرده‌ایم روکش‌هایی با ویژگی‌های محافظتی طراحی کنیم تا احتمال تخریب کاغذ کاهش یابد.
وی افزود: در فرمولاسیون این محصولات ویژگی‌هایی مانند مقاومت در برابر عوامل قارچی، خاصیت آنتی‌باکتریال و خنثی بودن pH مورد توجه قرار گرفته است. هدف آن است که کاغذ علاوه بر فراهم‌کردن بستری مناسب برای اجرای اثر هنری در فرایند نگهداری طولانی‌مدت نیز عملکرد مطلوبی داشته باشد.
این فعال فناور با اشاره به اهمیت پایداری مواد مورد استفاده در آثار هنری بیان کرد: در برخی رشته‌ها کیفیت کاغذ فقط به ظاهر و قابلیت کار با قلم یا رنگ محدود نمی‌شود بلکه ویژگی‌های شیمیایی و فیزیکی آن نیز اهمیت دارد، زیرا این ویژگی‌ها می‌توانند بر دوام کاغذ و مواد به‌کاررفته در اثر هنری تاثیر بگذارند.
مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان با بیان اینکه کاغذ‌های هنری باید متناسب با نیاز‌های هر رشته طراحی شوند اظهار کرد: فرمولاسیون مورد استفاده در این محصولات برای تمام رشته‌های هنری یکسان نیست و هر حوزه ویژگی‌های اختصاصی خود را می‌طلبد.
بابااولادی ادامه داد: محصولات شرکت برای استفاده در رشته‌هایی مانند خوشنویسی، تذهیب، نگارگری، تشعیر، گل‌ومرغ و هنر‌های وابسته طراحی شده‌اند. در هر یک از این رشته‌ها نوع ابزار، مواد مورد استفاده و شیوه اجرای اثر متفاوت است و کاغذ باید متناسب با همین نیاز‌ها تولید شود.
وی افزود: برای مثال در برخی آثار تذهیب و نگارگری از طلا و مواد دیگر استفاده می‌شود. در این موارد ویژگی‌های سطح کاغذ و شرایط شیمیایی آن اهمیت دارد و باید به‌گونه‌ای باشد که احتمال تغییر کیفیت مواد مورد استفاده در اثر هنری به حداقل برسد.
بابااولادی با اشاره به تجربه خود در حوزه خوشنویسی گفت: شناخت نیاز‌های هنرمندان و آشنایی با شیوه‌های اجرای آثار هنری در طراحی محصولاتی که بتوانند پاسخ‌گوی نیاز‌های واقعی این حوزه باشند نقش مهمی داشته است.
وی تاکید کرد: هدف از تولید این کاغذ‌ها آن است که هنرمندان به‌جای استفاده از کاغذ‌های عمومی یا محصولاتی که برای کاربرد‌های دیگری طراحی شده‌اند بتوانند از کاغذ تخصصی متناسب با رشته هنری خود استفاده کنند.
این فعال فناور با اشاره به سابقه توسعه این فناوری اظهار کرد: دانش فنی مورد استفاده در این محصولات در سال ۱۳۹۳ به ثبت اختراع رسید و شرکت نیز در سال ۱۳۹۵ به ثبت رسید و در پارک علم و فناوری استان قزوین مستقر شد.
وی ادامه داد: این مجموعه در سال ۱۳۹۷ عنوان شرکت دانش‌بنیان را دریافت کرد و تا سال ۱۴۰۰ در سطح دو دانش‌بنیانی قرار داشت.
بابااولادی با اشاره به روند توسعه فناوری افزود: دستیابی به این محصول حاصل فعالیت‌های تخصصی و تلاش برای طراحی فرمولاسیون متناسب با نیاز‌های هنرمندان بوده است. ما در این مسیر تلاش کردیم دانش فنی خود را توسعه و محصولی تولید کنیم که از نظر کیفیت و قیمت قابلیت رقابت با نمونه‌های وارداتی را داشته باشد.
وی درباره ثبت جهانی اختراع نیز توضیح داد که در زمان ثبت اختراع در سال ۱۳۹۳ از فرصت یک‌ساله برای پیگیری ثبت بین‌المللی استفاده نشده است و این موضوع در ادامه امکان ثبت جهانی از همان مسیر را با محدودیت مواجه کرده است.
مدیرعامل این شرکت در عین حال مدعی شد که فناوری تولید این نوع کاغذ هنری در جهان کم‌سابقه است و شرکت در این زمینه به توان فنی قابل‌توجهی دست یافته است.
بابااولادی با اشاره به قیمت کاغذ‌های هنری وارداتی گفت: یکی از مزیت‌های محصولات شرکت قیمت رقابتی آنها در مقایسه با نمونه‌های خارجی است. به گفته وی کاغذ‌های تولیدی این مجموعه از نظر قیمت می‌توانند حدود یک‌چهارم نمونه‌های وارداتی باشند.
وی برای تشریح این تفاوت قیمت افزود: برای نمونه قیمت یک برگ کاغذ وارداتی با ابعاد ۵۰ در ۷۰ سانتی‌متر حدود یک میلیون و ۷۰۰ تا یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان است در حالی که محصولات تولیدی شرکت با قیمت پایین‌تری عرضه می‌شوند.
بابااولادی با تاکید بر اهمیت این تفاوت قیمت اظهار کرد: هنرمندان برای اجرای آثار خود به مواد اولیه مناسب نیاز دارند اما قیمت بالای کاغذ‌های تخصصی می‌تواند دسترسی به این محصولات را محدود کند. تولید داخلی کاغذ‌های هنری با قیمت پایین‌تر می‌تواند بخشی از این فشار هزینه را کاهش دهد.
وی با اشاره به نمونه‌های وارداتی ژاپنی و دیگر محصولات خارجی گفت: محصولات وارداتی نیز در بازار وجود دارند اما به اعتقاد ما کاغذ‌های تولیدی شرکت از نظر ویژگی‌های تخصصی و قیمت مزیت‌هایی دارند.
این فعال فناور همچنین بر ضرورت مقایسه محصولات بر اساس ویژگی‌های فنی، نوع مواد اولیه و کاربرد تخصصی تاکید کرد و افزود: در ارزیابی کاغذ‌های هنری تنها قیمت ملاک نیست و باید کیفیت و تناسب محصول با رشته هنری موردنظر نیز در نظر گرفته شود.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان برگه زرین قلم عماد با اشاره به بازار محصولات شرکت اظهار کرد: کاغذ‌های تولیدی این مجموعه علاوه بر عرضه در داخل کشور به برخی بازار‌های خارجی نیز راه پیدا کرده‌اند.
وی افزود: از جمله کشور‌های مقصد صادرات محصولات شرکت می‌توان به آلمان، کانادا، عراق و ترکیه اشاره کرد. همچنین هنرمندانی در کشور‌های عربی از این محصولات استفاده می‌کنند.
بابااولادی با اشاره به استقبال هنرمندان برخی کشور‌ها از کاغذ‌های تولیدی شرکت بیان کرد: محصولات ما در میان بخشی از هنرمندان به‌ویژه افرادی که در حوزه هنر‌های مرتبط با کاغذ فعالیت می‌کنند مورد توجه قرار گرفته است.
وی ادامه داد: برای مثال هنرمندان ایرانی ساکن آلمان و برخی هنرمندان کشور‌های دیگر از محصولات این مجموعه استفاده می‌کنند. همچنین در بازار ترکیه نیز محصولاتی از این شرکت مورد استقبال قرار گرفته‌اند.
مدیرعامل این شرکت با بیان اینکه توسعه صادرات می‌تواند به ارزآوری برای کشور کمک کند گفت: اگر ظرفیت تولید افزایش یابد و امکان عرضه محصولات در مقیاس بزرگ‌تر فراهم شود می‌توان زمینه حضور گسترده‌تر این محصولات را در بازار‌های خارجی ایجاد کرد.
وی در عین حال به محدودیت‌های موجود در مسیر توسعه فعالیت شرکت اشاره کرد و افزود: تحقق این هدف به افزایش ظرفیت تولید، تامین منابع مالی و فراهم‌شدن شرایط مناسب برای توسعه بازار وابسته است.
بابااولادی با اشاره به ظرفیت فنی مجموعه اظهار کرد: دانش فنی تولید محصول و مواد مورد استفاده در آن توسعه یافته است و حتی طراحی دستگاه‌های تخصصی برای تولید نیمه‌اتوماتیک، نیمه‌صنعتی و صنعتی نیز انجام شده است، اما تأمین منابع مالی لازم برای اجرای این طرح‌ها همچنان یکی از مشکلات اصلی شرکت است.
وی ادامه داد: در حال حاضر بخشی از فرایند تولید با روش‌های سنتی انجام می‌شود. این در حالی است که برای افزایش ظرفیت و حرکت به سمت تولید صنعتی به تجهیزات تخصصی و سرمایه‌گذاری نیاز داریم.
بابااولادی با انتقاد از کمبود حمایت‌های مالی اظهار کرد: با وجود فعالیت‌های انجام‌شده در حوزه توسعه دانش فنی و طراحی تجهیزات، حمایت مالی کافی از سوی برخی نهاد‌های مرتبط با پارک‌های علم و فناوری، شرکت‌های خلاق و خانه‌های خلاق دریافت نشده است.
وی افزود: محصول از نظر دانش فنی و مواد اولیه توسعه یافته است اما برای آنکه تولید از شکل سنتی خارج شود و در مقیاس نیمه‌صنعتی و صنعتی ادامه پیدا کند به سرمایه‌گذار یا حامی مالی نیاز داریم.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان برگه زرین قلم عماد با اشاره به اهمیت تامین سرمایه در توسعه شرکت‌های فناور گفت: در چنین شرایطی فاصله میان دستیابی به دانش فنی و تولید انبوه می‌تواند مانع بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های یک فناوری شود. فراهم‌شدن منابع مالی می‌تواند امکان استفاده از تجهیزات طراحی‌شده و افزایش ظرفیت تولید را فراهم کند.
بابااولادی با اشاره به ظرفیت‌های توسعه فناوری این شرکت اظهار کرد: دانش فنی به‌دست‌آمده در زمینه روکش‌کردن و ایجاد ویژگی‌های آنتی‌باکتریال و ضدقارچ می‌تواند زمینه بررسی کاربرد‌های دیگری را نیز فراهم کند.
وی افزود: یکی از حوزه‌های قابل بررسی استفاده از این فناوری در بسته‌بندی مواد غذایی است. برای نمونه بسته‌بندی برخی محصولات غذایی و شیرینی‌ها ممکن است در شرایط نامناسب نگهداری تحت تاثیر رطوبت قرار بگیرد و زمینه رشد قارچ و کپک فراهم شود.
بابااولادی ادامه داد: به اعتقاد ما فناوری روکش‌های توسعه‌یافته در شرکت می‌تواند برای تولید بسته‌بندی‌هایی با ویژگی‌های محافظتی مورد بررسی قرار گیرد و در صورت تایید فنی و دریافت مجوز‌های لازم به کاربرد‌های جدید وارد شود.
وی با اشاره به اهمیت توسعه فناوری در صنایع مختلف بیان کرد: دانش فنی یک محصول ممکن است در ابتدا برای پاسخ به نیاز یک حوزه خاص توسعه یابد، اما با انجام پژوهش‌های تکمیلی و بررسی الزامات هر صنعت، امکان استفاده از آن در حوزه‌های دیگر نیز وجود دارد.
مدیرعامل این شرکت همچنین به کاربرد‌های احتمالی این فناوری در برخی محصولات مورد استفاده در محیط‌های پزشکی اشاره کرد و تاکید داشت که ورود به چنین بازار‌هایی مستلزم پژوهش‌های تکمیلی، آزمون‌های تخصصی و رعایت الزامات قانونی است. به گفته وی در حوزه بسته‌بندی مواد غذایی، شرایط نگهداری و تماس مواد با بسته‌بندی اهمیت زیادی دارد و باید ایمنی و کیفیت محصول نهایی متناسب با کاربرد موردنظر بررسی شود.
بابااولادی با اشاره به وضعیت استفاده از کاغذ در هنر‌های تجسمی اظهار کرد: در برخی رشته‌های هنری به دلیل محدودیت دسترسی یا قیمت بالای کاغذ‌های تخصصی، از مقوا، کاغذ‌های ماکت یا کاغذ‌های صنعتی چاپ از جمله انواع گلاسه استفاده می‌شود.
وی افزود: هنر‌های تجسمی به کاغذ‌هایی متناسب با ویژگی‌های فنی و نیاز‌های هنرمندان احتیاج دارند و توسعه کاغذ‌های تخصصی داخلی می‌تواند امکان استفاده از بستر‌های مناسب‌تری را فراهم کند.
او ادامه داد: محصولات این شرکت با هدف پاسخ به نیاز رشته‌های هنری طراحی شده‌اند و می‌توانند در برخی کاربرد‌ها جایگزین محصولات عمومی مورد استفاده قرار گیرند. استفاده از کاغذ تخصصی می‌تواند به بهبود شرایط اجرای آثار هنری کمک کند و تولید داخلی این محصولات نیز وابستگی هنرمندان به نمونه‌های خارجی را کاهش دهد.
این فعال فناور با اشاره به اهمیت حفاظت از میراث هنری ایران اظهار کرد: ماندگاری آثار هنری به عوامل مختلفی وابسته است که کیفیت مواد اولیه، شرایط نگهداری و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی بستر اثر از جمله آنهاست.
وی افزود: در حوزه خوشنویسی، نگارگری و دیگر هنر‌های مبتنی بر کاغذ توجه به ویژگی‌های بستر اثر اهمیت زیادی دارد. توسعه کاغذ‌های تخصصی می‌تواند بخشی از نیاز‌های این حوزه را پوشش دهد، اما برای اثبات میزان ماندگاری محصول در دوره‌های طولانی، مستندات علمی و نتایج آزمون‌های معتبر ضروری است.
بابااولادی با اشاره به جایگاه تاریخی هنر خوشنویسی ایران ادامه داد: کشور ما در شکل‌گیری و توسعه خط نستعلیق و هنر خوشنویسی جایگاه مهمی دارد، اما برای معرفی بهتر این ظرفیت‌ها در مجامع بین‌المللی باید پژوهش‌های علمی و مستندات تخصصی بیشتری تولید شود.
وی تاکید کرد: پیشینه تاریخی و فرهنگی زمانی بهتر معرفی می‌شود که با مطالعات علمی، اسناد معتبر و پژوهش‌های قابل ارزیابی همراه باشد. در حوزه نگهداری آثار نیز مستندسازی ویژگی‌های کاغذ و بررسی عملکرد آن در شرایط مختلف می‌تواند به حفاظت بهتر از میراث هنری کمک کند.
اهمیت تولید کاغذ‌های تخصصی سلولزی را باید فراتر از تامین نیاز هنرمندان دید. این محصول در صورت برخورداری از کیفیت و دوام تاییدشده می‌تواند به حل یکی از مسائل کمتر دیده‌شده در حفاظت از میراث فرهنگی مثل آسیب‌پذیری آثار کاغذی در برابر رطوبت، قارچ و عوامل محیطی کمک کند.
از دست رفتن یک اثر خوشنویسی یا نگارگری فقط به معنای نابودی یک شی نیست بلکه بخشی از حافظه تاریخی و هویت فرهنگی جامعه را نیز در معرض آسیب قرار می‌دهد. استفاده از کاغذ‌های متناسب با نیاز‌های هنری و برخوردار از ویژگی‌های حفاظتی می‌تواند به کاهش برخی از این آسیب‌ها و فراهم‌شدن شرایط مناسب‌تر برای نگهداری آثار کمک کند؛ هرچند اثبات میزان تاثیر آن به نتایج آزمون‌های معتبر نیاز دارد.
از سوی دیگر قیمت بالای مواد اولیه تخصصی می‌تواند فعالیت هنری را برای بسیاری از هنرجویان، دانشجویان و هنرمندان پرهزینه کند. تولید داخلی کاغذ‌های تخصصی با قیمت رقابتی در صورت حفظ کیفیت می‌تواند بخشی از این مانع اقتصادی را کاهش دهد و دسترسی به ابزار مناسب را برای گروه بیشتری از علاقه‌مندان به هنر فراهم کند. این موضوع به‌ویژه در رشته‌هایی اهمیت دارد که کیفیت بستر اجرای اثر بر نتیجه نهایی تاثیر می‌گذارد.
اهمیت دیگر این فناوری امکان بررسی کاربرد آن در حوزه‌هایی فراتر از هنر است. اگر روکش‌های توسعه‌یافته در این شرکت بتوانند پس از انجام آزمون‌های ایمنی و دریافت مجوز‌های لازم در بسته‌بندی‌های مناسب مواد غذایی به کار گرفته شوند ممکن است به توسعه راهکار‌هایی برای کنترل برخی عوامل آسیب‌رسان در شرایط نگهداری کمک کنند. البته چنین کاربردی هنوز به ارزیابی تخصصی نیاز دارد و نمی‌توان صرفا بر اساس ویژگی‌های کاغذ هنری، ایمنی یا اثربخشی آن را در بسته‌بندی غذایی تایید کرد.
اما مسئله اصلی این است که دانش فنی تولیدشده در شرکت‌های دانش‌بنیان تا چه اندازه می‌تواند به محصولی در دسترس و دارای اثر ملموس اجتماعی تبدیل شود. فناوری زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهد که از مرحله طراحی و تولید محدود عبور کند، به دست مصرف‌کننده برسد و مسئله‌ای واقعی را حل کند. در این مورد حمایت مالی برای توسعه تولید می‌تواند زمینه دسترسی بیشتر هنرمندان به کاغذ تخصصی، کمک به حفاظت از آثار هنری و بررسی کاربرد‌های جدید فناوری را فراهم کند؛ منافعی که تحقق آنها به تولید پایدار، قیمت مناسب و اثبات علمی عملکرد محصول وابسته است.
گفت‌و‌گو از: زهرا وجدانی
انتهای پیام/