گروه علمی و فناوری برنا/ تسلا در نمایش نسل دوم خودروی اسپرت رودستر (Roadster ۲) با اجرای نمایشی غیرمعمول از خودرویی مجهز به پیشران‌های هوای فشرده بار دیگر ایده دیرینه خودرو‌های پرنده را مطرح کرد.
ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا می‌گوید این خودرو با همکاری مهندسان تسلا و اسپیس‌ایکس توسعه یافته و می‌تواند با کمک پیشران‌های خود از زمین بلند شود، مانور‌هایی شبیه حرکت موشک انجام دهد و حتی غلت بزند. با این حال پرواز واقعی چنین خودرویی با پرسش‌های مهمی درباره ایمنی، مجوز‌های هوانوردی، امکان تردد قانونی در خیابان‌ها و محدودیت‌های مهندسی روبه‌روست.
در این گزارش به قابلیت‌های پروازی رودستر جدید تسلا، فناوری پیشران‌های آن، مشخصات فنی، چالش‌های مهندسی و موانع قانونی استفاده از این خودروی پرنده می‌پردازیم.
تسلا روز پنجشنبه در رویدادی نمایشی در مرکز توسعه و آزمایش موشک اسپیس‌ایکس در مک‌گرگور ایالت تگزاس نسخه‌ای از خودروی اسپرت جدید رودستر را به نمایش گذاشت. در این نمایش، خودرو با حرکتی ناگهانی و همراه با تکان‌های محسوس از سطح زمین بلند شد و مسافتی در حد چند ده فوت را در هوا طی کرد.
در بخش دیگری از نمایش که به‌صورت زنده پخش شد رودستر از یک رمپ بسیار بزرگ و منحنی بالا رفت تا وضعیتی وارونه چرخید و سپس از رمپ جدا شد. خودرو در ادامه در هوا چرخید و با کمک پیشران‌های نصب‌شده در قسمت زیرین بدنه به‌سلامت روی زمین فرود آمد.
ایلان ماسک پس از فرود موفق خودرو می‌گوید: خب، کار کرد.
لارس موروی، معاون مهندسی خودرو تسلا‌نیز در واکنش به این نمایش اظهار می‌کند: خودرو‌های پرنده واقعی هستند.
در جریان نمایش خودروی رودستر بدون سرنشین بود. ماسک درباره این تصمیم گفت هدف آن اطمینان از این بوده است که «کسی را نکشیم».
او همچنین تاکید کرد که این خودرو لزوما وسیله‌ای نیست که ایمنی در طراحی آن در اولویت اصلی قرار گرفته باشد.
با وجود این نمایش بلند شدن خودرو از زمین به‌تنهایی به معنای تبدیل‌شدن آن به یک خودروی پرنده قابل استفاده در جاده‌ها و فضای هوایی عمومی نیست. کارشناسان هوانوردی معتقدند رودستر برای فعالیت قانونی در چنین شرایطی با مجموعه‌ای از مقررات و مجوز‌های پیچیده روبه‌رو خواهد شد.
علاوه بر موانع قانونی رودستر با چالش‌های فنی و مهندسی نیز روبه‌روست. خودرو‌های پرنده واقعی تاکنون نتوانسته‌اند به‌طور گسترده وارد بازار شوند؛ یکی از دلایل اصلی این مسئله تضاد میان الزامات طراحی خودرو و هواپیماست.
میلر توضیح می‌دهد که وزن یکی از عوامل مهم در ایمنی و دوام خودرو‌های جاده‌ای است، اما برای هواپیما به یک محدودیت اساسی تبدیل می‌شود.
او می‌گوید: وزن دشمن هواپیماست.
به گفته این کارشناس خودرو باید به‌اندازه کافی مستحکم و بادوام باشد تا بتواند در شرایط مختلف جاده‌ای فعالیت کند اما افزایش وزن می‌تواند توانایی پرواز آن را محدود کند. به همین دلیل مهندسانی که روی خودرو‌های پرنده کار می‌کنند، باید میان قدرت، وزن، استحکام و عملکرد پروازی تعادل برقرار کنند.
میلر با وجود این ملاحظات نمایش رودستر را چشمگیر ارزیابی می‌کند و می‌گوید: اگر این خودرو وارد مرحله تولید شود این دستاورد واقعا یک موفقیت مهندسی و تولیدی قابل‌توجه خواهد بود.
ماسک اعلام کرد که رودستر جدید حاصل همکاری مهندسان تسلا و اسپیس‌ایکس است. به گفته او این خودرو از یک مخزن پیشرفته هوای فشرده با فشار بسیار بالا استفاده می‌کند که امکان بلندشدن خودرو از زمین را فراهم می‌کند.
مدیرعامل تسلا درباره عملکرد این سامانه توضیح می‌دهد: این خودرو آشکارا دارای پیشران‌هایی برای کنترل ارتفاع و پیشران‌های اصلی در قسمت عقب است؛ بنابراین اساسا می‌تواند مانند یک موشک پرواز کند و حتی غلت بزند.
این توضیحات نشان می‌دهد که قابلیت پروازی معرفی‌شده برای رودستر بر پایه سامانه‌ای متفاوت از پیشرانه متعارف خودرو‌های برقی ارائه شده است. با این حال جزئیات کامل عملکرد سامانه، مشخصات فنی پیشران‌ها و شرایط عملیاتی آن در متن گزارش‌شده تشریح نشده است.
تسلا همچنین در یک نمایش ضبط‌شده جداگانه که در جریان رویداد روی صفحه به نمایش درآمد مدعی شد رودستر می‌تواند در کمتر از یک ثانیه به سرعت ۶۰ مایل بر ساعت برسد. زمان اعلام‌شده برای این شتاب‌گیری ۰.۸۱ ثانیه بود.
این رقم در صورت تایید در شرایط آزمون مستقل و استاندارد نشان‌دهنده شتاب‌گیری بسیار سریع خودرو خواهد بود. با این حال نمایش ارائه‌شده در رویداد به‌تنهایی جایگزین آزمایش‌های مستقل برای تایید عملکرد واقعی خودرو نیست.
تسلا در شبکه اجتماعی ایکس اطلاعات بیشتری درباره نسل جدید رودستر منتشر کرد. بر اساس این اطلاعات خودرو دو صندلی دارد، برد حرکتی آن حدود ۳۰۰ مایل معادل تقریبی ۴۸۳ کیلومتر، اعلام شده و حداکثر سرعت آن از ۲۳۰ مایل بر ساعت معادل حدود ۳۷۰ کیلومتر بر ساعت بیشتر خواهد بود.
با این حال برخی از مشخصات و امکانات خودرو به پیکربندی انتخابی خریدار وابسته است. برای نمونه اگر رودستر به پیشران‌های موسوم به موشکی مجهز شود و در وضعیت آماده پرواز یا Air Ready قرار گیرد ظرفیت آن به یک سرنشین کاهش می‌یابد.
این تفاوت نشان می‌دهد که تجهیز خودرو به سامانه پروازی ممکن است بر فضای قابل استفاده و ظرفیت حمل سرنشین تاثیر بگذارد. البته اطلاعات منتشرشده در گزارش جزئیات کافی درباره وزن هر پیکربندی، میزان انرژی مصرفی، محدودیت‌های پرواز یا برد خودرو هنگام استفاده از پیشران‌ها ارائه نمی‌کند.
همچنین مشخص نیست ارقام اعلام‌شده برای برد حرکتی و حداکثر سرعت دقیقا به کدام پیکربندی مربوط می‌شوند و این مشخصات تا چه اندازه با استفاده از قابلیت‌های پروازی سازگار خواهند بود.
وب‌سایت تسلا سه پیکربندی به نام‌های نسخه‌های پرفورمنس (Performance)، تراست (Thrust) و راکت (Rocket) برای خرید رودستر معرفی کرده است.
نسخه پرفورمنس (Performance): برای رزرو این نسخه باید پنج هزار دلار به‌عنوان پیش‌پرداخت فوری پرداخت شود. ۱۰ روز بعد نیز پرداخت ۴۵ هزار دلار دیگر الزامی است.
نسخه تراست (Thrust): پیش‌پرداخت اعلام‌شده برای این پیکربندی ۲۵۰ هزار دلار است.
نسخه راکت (Rocket): این نسخه ظاهرا فقط از طریق دعوت‌نامه در دسترس خواهد بود. تسلا هنوز قیمت نهایی خودرو را به‌صورت عمومی اعلام نکرده است.
نسل جدید رودستر در برخی جزئیات طراحی نیز با الگوی معمول خودرو‌های تسلا تفاوت دارد. برای مثال دستگیره‌های در‌ها در تصاویر منتشرشده مکانیکی به نظر می‌رسند در حالی که خودرو‌های معمول تسلا به استفاده از دستگیره‌های الکترونیکی شناخته می‌شوند. این تفاوت در شرایطی مطرح شده است که چین به دلیل نگرانی‌های ایمنی محدودیت‌هایی را برای دستگیره‌های الکترونیکی خودرو‌ها دنبال می‌کند.
نکته دیگر نبود آینه‌های جانبی در تصاویر خودروست. این موضوع پرسش‌هایی درباره چگونگی انطباق رودستر با استاندارد‌های فدرال آمریکا برای تردد قانونی در جاده‌ها ایجاد کرده است. با این حال نبود آینه در تصاویر به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری قطعی درباره وضعیت قانونی خودرو کافی نیست و باید مشخصات نسخه نهایی تولیدی و الزامات مربوط به تجهیزات جایگزین بررسی شود.
در همین حال ماسک اعلام کرده است که رودستر تنها خودروی تسلا خواهد بود که برای رانندگی دستی در نظر گرفته شده است. او بار دیگر تاکید کرد که این خودرو لزوما برای بهینه‌سازی ایمنی طراحی نشده است.
یکی از حاضران در رویداد نیز پرسش مستقیمی درباره امکان تردد قانونی رودستر در خیابان‌ها مطرح کرد. ماسک در پاسخ گفت: بستگی به خیابان شما دارد. او در ادامه تاکید کرد که خودرو قابل استفاده خواهد بود.
این پاسخ برخلاف یک تاییدیه رسمی وضعیت قانونی خودرو را در همه مناطق روشن نمی‌کند. قانونی‌بودن تردد به مشخصات نهایی خودرو و مقررات محل استفاده بستگی خواهد داشت.
رودستر جدید نامی را احیا می‌کند که سابقه آن به نخستین سال‌های فعالیت تسلا بازمی‌گردد. نسل اول رودستر در سال ۲۰۰۸ در کالیفرنیا عرضه شد و نخستین خودروی تولیدی تسلا بود.
این مدل از شاسی برگرفته از خودروی اسپرت الیزه شرکت بریتانیایی لوتوس استفاده می‌کرد، اما موتور بنزینی آن با یک قوای محرکه تمام‌برقی جایگزین شده بود. تولید نسل نخست رودستر در سال ۲۰۱۲ پایان یافت.
ایلان ماسک در نوامبر ۲۰۱۷ هم‌زمان با برگزاری رویدادی برای معرفی کامیون نیمه‌سنگین تسلا موسوم به سمی از نسل دوم رودستر رونمایی کرد. در آن زمان تسلا مشخصاتی بلندپروازانه برای این خودروی اسپرت اعلام کرده بود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در سال ۲۰۱۷ قرار بود رودستر جدید در ۱.۹ ثانیه از حالت سکون به سرعت ۶۰ مایل بر ساعت برسد، حداکثر سرعت آن بیش از ۲۵۰ مایل بر ساعت باشد و با یک بار شارژ بیش از ۶۰۰ مایل پیمایش کند. همچنین برای آن یک باتری بسیار بزرگ با ظرفیت ۲۰۰ کیلووات‌ساعت در نظر گرفته شده بود.
در همان ماه مشتریان می‌توانستند با پرداخت ۵۰ هزار دلار، رودستر را رزرو کنند یا با پرداخت یکجای ۲۵۰ هزار دلار نسخه ویژه سری بنیان‌گذاران را سفارش دهند.
ماسک همچنین از عرضه یک بسته ویژه اسپیس‌ایکس برای این خودرو سخن گفته بود که از پیشران‌های گاز سرد استفاده می‌کرد. او در آن زمان مدعی شد این سامانه ممکن است به یک تسلا امکان پرواز بدهد.
با گذشت سال‌ها و نزدیک‌شدن زمان انتظار مشتریان به یک دهه ماسک در یکی از تماس‌های اعلام نتایج مالی شرکت از مشتریانی که مدت طولانی در انتظار خودرو مانده بودند عذرخواهی کرد. او در عین حال توضیح داد که تسلا تمرکز زیادی بر برنامه‌های رباتیک و فناوری رانندگی خودکار گذاشته است.
ماسک در آن مقطع درباره جایگاه رودستر در برنامه‌های شرکت گفته بود: رودستر فقط چاشنی روی کیک نیست بلکه گیلاس روی چاشنی کیک است.
او افزود که توسعه خودرو ادامه دارد، اما باید پس از پروژه‌هایی قرار گیرد که تاثیر جدی‌تری بر جهان دارند.
بر اساس گزارش پیشین بیزنس اینسایدر تسلا از تابستان ۲۰۲۵ روند توسعه طراحی رودستر را سرعت بخشید.
ماسک پیش از رویداد پخش زنده پنجشنبه در شبکه اجتماعی ایکس درباره اهمیت این نمایش تبلیغ کرده بود. او مدعی شده بود که این رویداد می‌تواند نامزدی برای بزرگ‌ترین نمایش محصول در تمام دوران باشد و تمام جهان آن را تماشا خواهند کرد.
نمایش قابلیت بلندشدن خودرو از زمین چرخش در هوا و فرود موفق آن بخش مهمی از این رویداد بود. با این حال باید میان نمایش یک نمونه آزمایشی و عرضه یک محصول آماده استفاده عمومی تفاوت قائل شد.
تسلا هنوز با پرسش‌هایی درباره قیمت نهایی مشخصات قطعی نسخه‌های تولیدی، زمان‌بندی عرضه و الزامات قانونی استفاده از قابلیت پروازی رودستر روبه‌روست. طبق برنامه اعلام‌شده تولید این خودرو برای سال ۲۰۲۸ در نظر گرفته شده است، هرچند سابقه طولانی تاخیر در عرضه نسل دوم رودستر تحقق این زمان‌بندی را به موضوعی قابل توجه تبدیل می‌کند.
رودستر جدید نمونه‌ای از تلاش برای نزدیک‌کردن دو حوزه خودرو‌های برقی و فناوری‌های پروازی است، اما موفقیت آن تنها به توانایی بلندشدن از زمین وابسته نیست. دریافت تاییدیه‌های قانونی، اثبات ایمنی، حل چالش وزن و قدرت، تعیین محل‌های مجاز برخاست و فرود و مشخص‌شدن عملکرد واقعی نسخه تولیدی عواملی هستند که تعیین خواهند کرد آیا این خودرو می‌تواند فراتر از یک نمایش فناورانه به وسیله‌ای کاربردی تبدیل شود یا خیر.
گزارش از: زهرا وجدانی
انتهای پیام/