دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ضمن رد احتمال استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران، احتمال حمله مجدد به تأسیسات هسته‌ای کشورمان را منتفی ندانسته است. هم‌زمان، گزارش‌هایی درباره بررسی استفاده از قدرتمندترین بمب غیرهسته‌ای آمریکا، موسوم به «مادر همه بمب‌ها»، منتشر شده است؛ موضوعی که بار دیگر بحث درباره اهداف نظامی و ابعاد روانی تهدیدهای واشنگتن را مطرح کرده است.
ترامپ در مصاحبه‌ای با وب‌سایت آمریکایی نیوزمکس اعلام کرد قصد استفاده از سلاح هسته‌ای را ندارد و تأکید کرد بمب GBU-43/B که به نام MOAB یا «مادر همه بمب‌ها» شناخته می‌شود، یک سلاح هسته‌ای نیست. با این حال، او از پاسخ صریح به این پرسش که آیا مجوز استفاده از این بمب علیه ایران را صادر کرده است، خودداری کرد.
رئیس‌جمهور آمریکا همچنین احتمال حمله مجدد به تأسیسات هسته‌ای ایران، به‌ویژه منطقه کوه کلنگ، را مطرح کرد؛ منطقه‌ای که بر اساس گزارش‌ها، احتمال می‌رود تأسیساتی در عمق لایه‌های گرانیتی آن قرار داشته باشد.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که موضوع توانایی آمریکا برای هدف قرار دادن تأسیسات زیرزمینی ایران و میزان اثربخشی تسلیحات متعارف در چنین عملیاتی، با پرسش‌های متعددی همراه است.
«مادر همه بمب‌ها» چه قابلیت‌هایی دارد؟
بمب GBU-43/B از مهمات متعارف قدرتمند ارتش آمریکاست، حدود ۹۸۰۰ کیلوگرم وزن دارد و نزدیک به ۸۵۰۰ کیلوگرم مواد منفجره حمل می‌کند. طول این بمب بیش از ۹ متر است و به دلیل ابعاد و وزن آن، برای انتقال و رهاسازی‌اش به هواپیماهای بزرگ نیاز است.
این مهمات برای ایجاد موج انفجاری گسترده در نزدیکی سطح زمین طراحی شده و می‌تواند خسارات سنگینی به نیروهای انسانی، تجهیزات و سازه‌های آسیب‌پذیر وارد کند. نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده است که ابر قارچی ناشی از انفجار این بمب در آزمایش‌ها از فاصله‌ای تا حدود ۳۲ کیلومتر قابل مشاهده بوده است.
با این حال، قدرت تخریب سطحی این بمب لزوماً به معنای توانایی آن برای نفوذ به تأسیسات مستحکم زیرزمینی نیست. به همین دلیل، کارشناسان درباره میزان اثربخشی آن علیه اهدافی که در عمق زمین و زیر لایه‌های ضخیم سنگی قرار دارند، تردیدهایی مطرح کرده‌اند. انتقال این مهمات با هواپیماهای بزرگ نیز می‌تواند در شرایط عملیاتی پیچیده با محدودیت‌هایی همراه باشد.
در همین راستا، مرتضی مکی، کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با خبرنگار سیاست خارجی برنا، درباره احتمال حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران اظهار کرد: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شیوه‌های جدیدی از جنگ روانی علیه جمهوری اسلامی ایران را در پیش گرفته است و اظهارات اخیر او را نیز باید در همین چارچوب ارزیابی کرد.
وی افزود: ترامپ با طرح چنین اظهاراتی در کنار اهداف سیاسی و تبلیغاتی، تلاش می‌کند از ابزار تهدید برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی ایران استفاده کند. هدف این است که با برجسته کردن توان نظامی آمریکا و تکرار تهدیدها، فضای ترس و نگرانی در جامعه ایجاد شود و مردم ایران این تهدیدها را جدی تلقی کنند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به جنگ ۴۰ روزه و استفاده گسترده از انواع تسلیحات علیه ایران تصریح کرد: اظهارات ترامپ درباره کوه کلنگ و احتمال استفاده از بمب «مادر همه بمب‌ها» نیز در ادامه همین رویکرد قابل بررسی است.
مکی ادامه داد: از نگاه آمریکا، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای همچنان یکی از اهداف اصلی محسوب می‌شود و واشنگتن هر هدف یا نشانه‌ای را که در ارتباط با توسعه برنامه هسته‌ای ایران ارزیابی کند، ممکن است در چارچوب سیاست خود برای مقابله با این برنامه قرار دهد.
مکی با اشاره به ویژگی‌های جغرافیایی و ساختاری کوه کلنگ گفت: درباره این منطقه گفته می‌شود که ساختار زمین‌شناختی آن به‌گونه‌ای است که نفوذ به تأسیسات احتمالی مستقر در عمق آن با دشواری‌های زیادی همراه است. طرح موضوع استفاده از بمب مادر نیز می‌تواند با این هدف صورت بگیرد که آمریکا نشان دهد حتی در برابر چنین محدودیت‌هایی، ابزار نظامی لازم برای هدف قرار دادن این تأسیسات را در اختیار دارد.
وی تأکید کرد: با توجه به عمق احتمالی تأسیسات و ویژگی‌های ساختاری منطقه، درباره میزان اثربخشی بمب مادر تردیدهایی وجود دارد و نمی‌توان صرفاً با مطرح شدن نام این سلاح، درباره توانایی آن برای انهدام تأسیسات زیرزمینی ایران نتیجه‌گیری قطعی کرد.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که کارشناسان نظامی نیز میان قدرت انفجار یک بمب در سطح زمین و توانایی آن برای تخریب اهداف مستحکم در عمق زمین تفاوت قائل هستند. از این رو، طرح احتمال استفاده از MOAB به‌تنهایی نمی‌تواند موفقیت چنین حمله‌ای را تضمین کند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل در پایان خاطرنشان کرد: تکرار تهدیدها درباره استفاده از این بمب، علاوه بر ابعاد نظامی، می‌تواند با هدف ایجاد ترس و نگرانی دنبال شود. آمریکا تلاش می‌کند از طریق چنین فضاسازی‌هایی، مسئولان و مردم ایران را تحت تأثیر قرار دهد و با استفاده از ابزار جنگ روانی، فشار بر جمهوری اسلامی ایران را افزایش دهد.
در مجموع، اظهارات اخیر ترامپ از یک سو احتمال استفاده از سلاح هسته‌ای را کنار می‌گذارد، اما از سوی دیگر، گزینه حمله مجدد به تأسیسات هسته‌ای ایران و احتمال استفاده از مهمات متعارف قدرتمند را همچنان مبهم باقی می‌گذارد. در این میان، ارزیابی مرتضی مکی بر این نکته متمرکز است که تهدیدهای مطرح‌شده را باید علاوه بر جنبه نظامی، در چارچوب تلاش واشنگتن برای اعمال فشار روانی و سیاسی بر ایران نیز بررسی کرد.
انتهای پیام/