گروه سیاسی و بین‌الملل برنا/ در شرایطی که سایه تهدید نظامی همچنان بر فراز ایران سنگینی می‌کند و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از احتمال پایان قریب‌الوقوع جنگ سخن می‌گوید، نشانه‌های افزایش نگرانی واشنگتن از تبعات امنیتی تقابل با تهران نیز آشکار شده است. هم‌زمان با تداوم تهدیدهای ترامپ به ازسرگیری حملات، آمریکا شمار کارکنان شماری از سفارتخانه‌های خود در منطقه را کاهش داده و فعالیت برخی نمایندگی‌های دیپلماتیک را به وضعیت «عملیات محدود» درآورده است. این تحولات در کنار تشدید رایزنی‌های دیپلماتیک برایجلوگیری از دور تازه درگیری، بار دیگر پرسش‌هایی را درباره محاسبات کاخ سفید، میزان تحقق اهداف نظامیواشنگتن و چشم‌انداز حل‌وفصل اختلافات با ایران مطرح کرده است.
ترامپ در تازه‌ترین اظهارات خود مدعی شده است که پایان جنگ را به‌زودی می‌بیند و این درگیری «به هر شکل ممکن»، چه از طریق توافق و چه از راهی دیگر، پایانخواهد یافت. او همچنین با دفاع از تصمیم خود برایحمله به ایران، افزایش قیمت نفت را هزینه‌ای قابل‌قبول برای جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ایدانسته است. این مواضع، در حالی که واشنگتن همچنان گزینه نظامی را روی میز نگه داشته، از تداوم ابهام در راهبرد آمریکا حکایت دارد.
به گزارش سی‌بی‌اس، وزارت امور خارجه آمریکا شمار کارکنان سفارتخانه‌های خود در اردن، لبنان، قطر و امارات متحده عربی را کاهش داده است؛ اقدامی که در کنار کاهش کارکنان در عربستان سعودی صورت می‌گیرد. این نمایندگی‌ها همچنان فعال خواهند بود، اما در چارچوب وضعیت «عملیات محدود» فعالیت می‌کنند. هم‌زمان، نیویورک‌تایمز به نقل از مقام‌های آمریکایی از افزایش نگرانی‌ها درباره تهدیدهای امنیتی علیه کارکنان و منافع آمریکا خبر داده است. این تحولات نشان می‌دهدکه در کنار تهدیدهای نظامی واشنگتن، نگرانی از آسیب‌پذیری نیروها و تأسیسات آمریکایی در منطقه نیز بر محاسبات این کشور سایه انداخته است.
انتخاب دشوار واشنگتن
در همین حال، تحلیل‌های منتشرشده در محافل سیاسی و رسانه‌ای آمریکا حاکی از آن است که کاخ سفید برایخروج از بن‌بست کنونی با انتخابی دشوار مواجه است. شورای روابط خارجی آمریکا در تحلیلی با اشاره به ناکامی واشنگتن در تبدیل دستاوردهای نظامی اولیه به نتیجه‌ای دیپلماتیک، سه گزینه پیش روی ترامپ را تشدیدفشار نظامی و اقتصادی، ادامه مذاکرات یا حفظ وضع موجود برشمرده است. بر اساس این تحلیل، ازسرگیری حملات ممکن است به افزایش قیمت انرژی، اختلال در بازارهای جهانی و گسترش درگیری به زیرساخت‌هایانرژی کشورهای منطقه منجر شود. در مقابل، ادامه مذاکرات نیز با توجه به فاصله مواضع تهران و واشنگتن، تضمینی برای دستیابی سریع به توافق فراهم نمی‌کند.
در برابر این چشم‌انداز، تلاش‌های دیپلماتیک برایجلوگیری از بازگشت جنگ نیز شدت گرفته است. همچنانکه معاون نخست وزیر و وزیر خارجه پاکستان در جریان جلسه مشترک با همتایان خود از عربستان، ترکیهو مصر با وزرای خارجه فرانسه، بریتانیا، آلمان و ایتالیادر استانبول گفت که آنان را در جریان تلاش های میانجیگرانه در منطقه و ضرورت فوری تقویت تعاملات دیپلماتیک جهت حل وفصل چالش های منطقه ای قرار داده است. همچنین وزیر امور خارجه آلمان از آمادگی برلین، پاریسو لندن برای مذاکره با ایران درباره پرونده هسته‌ای سخن گفته است. نگرانی از بی‌ثباتی خلیج فارس، اختلال در جریان انرژی و افزایش قیمت‌ها، از مهم‌ترین انگیزه‌های این تلاش‌ها به شمار می‌رود.
در سطح بین‌المللی، ارائه بیانیه مشترک ایران، روسیه،چین و ۹ کشور دیگر در کمیته اول مجمع عمومی سازمان ملل درباره ممنوعیت حمله یا تهدید به حمله علیه تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز بر ابعاد گسترده‌تر بحران تأکید دارد.
به گزارش ایران اکونومیست، در نشست وزیران خارجه چند کشور اروپایی و خاورمیانه در استانبول نیزنگرانی‌ها درباره احتمال ازسرگیری حملات نظامی علیهایران و گسترش درگیری‌ها در منطقه مطرح شد. به گزارش گاردین، مقام‌های شرکت‌کننده در این نشست تأکید کردند که اقدام نظامی تازه می‌تواند دامنه بحران را گسترش دهد و قیمت جهانی نفت را افزایش دهد. امنیت مسیرهای کشتیرانی، وضعیت تنگه هرمز و پیامدهای اقتصادی تنش‌ها نیز از محورهای مورد توجه این رایزنی‌ها بود. تداوم بن‌بست مذاکرات هسته‌ای،تصمیم‌های بعدی واشنگتن و تهران را به یکی از عوامل تعیین‌کننده در چشم‌انداز سیاسی و اقتصادی منطقه تبدیل کرده است.
هم‌زمان، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، با اعلام آمادگیاین نهاد برای انجام اقدامات فنی لازم در زمینهراستی‌آزمایی فعالیت‌های هسته‌ای ایران، تأکید کرده است که هیچ راه‌حل پایداری بدون توافق دیپلماتیک و راستی‌آزمایی مستقل امکان‌پذیر نخواهد بود. پیشتر غلامحسین درزی، سفیر و کاردار ایران در سازمان ملل گفته بود که ایران تا جایی که شرایط اجازه دهد، به همکاری با آژانس ادامه خواهد داد.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد که بحران ایران و آمریکا در نقطه‌ای حساس قرار گرفته است؛ جایی که تهدید نظامی همچنان پابرجاست، اما هزینه‌های تشدیددرگیری و دشواری تحقق اهداف حداکثری واشنگتن نیزبیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در چنین شرایطی، تعیین هدفی واقع‌بینانه برای پایان جنگ و تبدیل نگرانی‌های بین‌المللی به ابتکاری دیپلماتیک و قابل اجرا، می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در جلوگیری از بازگشت دو طرف به چرخه تازه‌ای از تقابل ایفا کند.
انتهای پیام/