گروه علمی و فناوری برنا/ زهرا وجدانی_ معلولیت تنها به محدودیت‌های جسمی، ذهنی یا حسی خلاصه نمی‌شود، آنچه می‌تواند مسیر زندگی افراد دارای معلولیت را دشوارتر کند مجموعه‌ای از موانع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است که فرصت برخورداری از یک زندگی مستقل و مشارکت برابر در جامعه را از آنها می‌گیرد.
بر اساس اعلام رئیس سازمان بهزیستی کشور در آذرماه ۱۴۰۴ حدود ۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در ایران دارای نوعی معلولیت هستند؛ جمعیتی که بخش مهمی از نیاز‌های آنها از اشتغال و تامین معیشت گرفته تا دسترسی به خدمات درمانی، توان‌بخشی و حضور مستقل در اجتماع نیازمند توجه جدی است.
در شرایطی که افزایش هزینه‌های زندگی تامین نیاز‌های روزمره را برای بسیاری از خانوار‌ها دشوار کرده است افراد دارای معلولیت ممکن است با فشار‌های مضاعفی نیز مواجه باشند، چراکه برخی از آنها علاوه بر هزینه‌های معمول زندگی به تجهیزات توان‌بخشی، دارو، درمان، خدمات مراقبتی و رفت‌وآمد متناسب با شرایط خود نیاز دارند.
از سوی دیگر محدودیت فرصت‌های شغلی و دشواری ورود به بازار کار می‌تواند امکان کسب درآمد و دستیابی به استقلال اقتصادی را برای آنها کاهش دهد.
با این حال مسئله افراد دارای معلولیت تنها به معیشت و درآمد محدود نمی‌شود. نحوه برخورد جامعه، فرصت حضور در محیط‌های عمومی، امکان تصمیم‌گیری مستقل درباره زندگی و نگاه دیگران به توانایی‌های آنها نیز در کیفیت زندگی و احساس تعلق اجتماعی‌شان نقش دارد. نگاه ترحم‌آمیز یا تمرکز صرف بر محدودیت‌ها می‌تواند توانمندی‌های این افراد را به حاشیه ببرد و زمینه مشارکت برابر آنها را در فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی محدود کند، درحالی‌که برخورداری از فرصت آموزش، اشتغال و کسب درآمد علاوه بر کمک به تامین نیاز‌های زندگی امکان می‌دهد افراد دارای معلولیت بیش از پیش بر مهارت‌ها و قابلیت‌های خود تکیه کنند و حضورشان در جامعه نه بر پایه ترحم بلکه بر مبنای توانایی‌هایشان به رسمیت شناخته شود.
در چنین شرایطی ایجاد فرصت‌های شغلی متناسب با توانایی افراد دارای معلولیت یکی از مسیر‌های مهم برای کاهش وابستگی اقتصادی و فراهم‌کردن زمینه مشارکت فعال‌تر آنها در جامعه است، مسیری که تحقق آن به آموزش مهارت، دسترسی به بازار کار و فراهم‌بودن امکان اشتغال پایدار نیاز دارد.
در همین راستا در حاشیه نمایشگاه صنایع خلاق مانوین به سراغ یک روانشناس و مدیرعامل یک شرکت خلاق رفتیم و درباره چالش‌های اشتغال افراد دارای معلولیت، ضرورت فراهم‌کردن زمینه استقلال مالی و نقش آموزش و مشارکت اقتصادی در به‌رسمیت‌شناختن توانمندی‌های این افراد به گفت‌و‌گو پرداختیم.
الهام جهانی مدیرعامل شرکت توانمندسازان دنیایی بهتر فعال در زمینه تولید محصولات چرمی و اشتغال‌زایی برای افراد دارای معلولیت در گفت‌و‌گو با خبرنگار علمی و فناوری خبرگزاری برنا درباره شکل‌گیری این مجموعه اهداف آن و فعالیت‌هایش در زمینه توانمندسازی اقتصادی افراد دارای معلولیت توضیح داد.
جهانی با اشاره به پیشینه فعالیت خود در حوزه روان‌شناسی اظهار کرد: من روانشناس هستم و از سال ۱۴۰۱ با افراد دارای معلولیت کار می‌کنم. افرادی که در مجموعه ما فعالیت دارند از گروه‌های مختلف جامعه توان یابان هستند و افراد دارای معلولیت ذهنی، جسمی و حرکتی، ناشنوایان، کم‌شنوایان، نابینایان و کم‌بینایان را شامل می‌شوند.
وی افزود: هدف اصلی ما ایجاد اشتغال برای این افراد در حوزه صنایع‌دستی است و تمرکز اصلی مجموعه نیز بر آموزش و تولید محصولات چرمی و چرم‌دوزی قرار دارد.
این فناور با بیان اینکه ایده راه‌اندازی این مجموعه از مواجهه با دغدغه‌های افراد دارای معلولیت شکل گرفت گفت: در جریان کار با این افراد متوجه شدیم که یکی از نگرانی‌های اصلی آنها این است که خود را سربار خانواده و جامعه بدانند و نگران باشند که چگونه می‌توانند با درآمد شخصی حتی حداقل نیاز‌های زندگی خود را تامین کنند.
جهانی ادامه داد: همین دغدغه باعث شد به این فکر کنیم که چرا نباید به این افراد کمک کنیم تا بخشی از اقتصاد جامعه باشند و اساسا چرا آنها از چرخه اقتصادی فاصله داشته باشند؟ تفاوت این افراد با دیگران چیست جز محدودیت‌هایی که با آن مواجه‌اند؛ محدودیت‌هایی که در بسیاری از موارد توانمندی‌های آنها نیز در کنارشان شکل گرفته است.
وی با تاکید بر ضرورت فراهم‌کردن فرصت‌های برابر اقتصادی برای افراد دارای معلولیت بیان کرد: تصمیم گرفتیم آموزش این افراد را آغاز کنیم تا بتوانند مهارت لازم را به دست بیاورند و در ادامه مسیر اشتغال و کسب درآمد را طی کنند.
به گفته مدیرعامل این شرکت آموزش‌ها برای جامعه هدف به‌صورت کاملا رایگان ارائه می‌شود تا افراد دارای معلولیت بدون مواجهه با هزینه‌های آموزشی، امکان یادگیری مهارت‌های مرتبط با صنایع‌دستی و به‌ویژه چرم‌دوزی را داشته باشند.
جهانی درباره مسیر اشتغال افراد پس از گذراندن دوره‌های آموزشی توضیح داد: هدف ما این است که افراد آموزش‌دیده بتوانند کسب‌وکار خودشان را راه‌اندازی کنند یا در مجموعه ما باقی بمانند و به‌عنوان بخشی از زنجیره تولید فعالیت کنند.
وی افزود: افرادی که در زنجیره تولید مجموعه مشغول می‌شوند دستمزد و دریافتی خواهند داشت تا بتوانند بخشی از نیاز‌های زندگی خود را تامین کنند و به استقلال مالی بیشتری برسند.
این فناور خلاق تاکید کرد: تلاش ما این است که افراد دارای معلولیت بتوانند توانایی‌های خود را به جامعه نشان دهند و فرصت حضور موثر در فعالیت‌های اقتصادی را پیدا کنند. این افراد نباید صرفا به‌عنوان دریافت‌کنندگان حمایت دیده شوند بلکه باید امکان فعالیت، تولید و کسب درآمد را نیز داشته باشند.
جهانی با اشاره به آمار فعالیت‌های این مجموعه گفت: تاکنون حدود ۸۰۰ نفر از افراد جامعه هدف آموزش‌های ما را دریافت کرده‌اند. خوشبختانه تعدادی از این افراد توانسته‌اند کسب‌وکار خودشان را راه‌اندازی کنند و به درآمد مستقل برسند.
وی ادامه داد: در حال حاضر نیز حدود ۶۰ نفر از این افراد در زنجیره تولید مجموعه ما حضور دارند و در کنار یکدیگر فعالیت می‌کنند.
این فعال حوزه اشتغال‌زایی برای افراد دارای معلولیت با بیان اینکه هدف مجموعه تنها آموزش مهارت نیست خاطرنشان کرد: آموزش زمانی می‌تواند به توانمندسازی واقعی منجر شود که فرد پس از یادگیری، امکان ورود به بازار کار و کسب درآمد را نیز داشته باشد. به همین دلیل در کنار آموزش رایگان تلاش می‌کنیم زمینه حضور افراد آموزش‌دیده در فرایند تولید را فراهم کنیم.
وی بهتر درباره کیفیت و قیمت محصولات تولیدی این مجموعه نیز گفت: محصولات ما از نظر کیفیت و قیمت قابلیت رقابت با محصولات موجود در بازار را دارند. تلاش کرده‌ایم محصولات را با بهترین کیفیت و قیمت مناسب عرضه کنیم تا همه مردم بتوانند از آنها استفاده کنند.
جهانی افزود: ممکن است محصولات ما از نظر برندینگ با برخی برند‌های شناخته‌شده بازار متفاوت باشند اما محصولاتمان را با تضمین ۱۰۰ درصدی ارائه می‌کنیم.
وی با تاکید بر اهمیت توجه به توانمندی تولیدکنندگان دارای معلولیت اظهار کرد: هدف ما این است که محصولات تولیدشده در این مجموعه به‌عنوان کالا‌هایی باکیفیت و قابل رقابت در بازار شناخته شوند و خرید آنها نیز به ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر برای افراد دارای معلولیت کمک کند.
جهانی درباره محل استقرار و دامنه فعالیت مجموعه گفت: ما در استان مازندران و شهرستان ساری مستقر هستیم و فعالیت خود را از طریق پارک علم و فناوری استان مازندران دنبال می‌کنیم.
وی افزود: با وجود استقرار مجموعه در مازندران فعالیت ما به این استان محدود نمانده است و در حال حاضر با افراد دارای معلولیت در استان‌های دیگری از جمله همدان، اصفهان و یزد نیز همکاری داریم.
این بانوی فناور با اشاره به ضرورت گسترش این الگو در سراسر کشور بیان کرد: یکی از اهداف ما این است که چنین مجموعه‌هایی در تمام استان‌های کشور شکل بگیرند تا افراد دارای معلولیت در شهر‌های مختلف نیز بتوانند از فرصت‌های آموزشی و شغلی برخوردار شوند.
جهانی در پاسخ به برنا با تاکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره توانمندی‌های افراد دارای معلولیت گفت: تمام تلاش ما این است که این افراد را به مردم و جامعه معرفی کنیم و نشان دهیم که آنها بخشی از جامعه هستند. امیدواریم مردم این افراد را در کنار خود بپذیرند و از فعالیت‌ها و توانمندی‌هایشان حمایت کنند.
وی خاطرنشان کرد: برای گسترش این فعالیت‌ها به همراهی مردم در سراسر ایران نیاز داریم. امیدواریم با حمایت عمومی و توسعه مجموعه‌های مشابه در استان‌های مختلف فرصت‌های بیشتری برای آموزش، اشتغال و استقلال مالی افراد دارای معلولیت فراهم شود.
به گفته جهانی توسعه چنین فعالیت‌هایی می‌تواند زمینه حضور بیشتر افراد دارای معلولیت در چرخه تولید و اقتصاد را فراهم کند و به آنها امکان دهد با تکیه بر مهارت‌ها و توانایی‌های خود سهمی موثر در فعالیت‌های اقتصادی جامعه داشته باشند.
توانمندسازی اقتصادی افراد دارای معلولیت زمانی به نتیجه‌ای پایدار می‌رسد که آموزش، خلاقیت و فناوری در کنار یکدیگر قرار گیرند و مسیر ورود این افراد به بازار کار هموار شود. در این میان صنایع خلاق می‌توانند نقشی پررنگ در حل این مسئله ایفا کنند؛ چراکه با تکیه بر ایده‌های نو، مهارت‌های فردی و ظرفیت‌های فناورانه امکان ایجاد مشاغل متنوع و متناسب با توانایی‌های افراد را فراهم می‌کنند و می‌توانند بخش قابل‌توجهی از موانع اشتغال این گروه را کاهش دهند. کسب‌وکار‌های خلاق با شناسایی استعدادها، طراحی فرصت‌های شغلی متناسب، آموزش مهارت‌های کاربردی و ایجاد پیوند میان تولید و بازار می‌توانند زمینه تبدیل توانمندی‌های افراد دارای معلولیت به فعالیت‌های اقتصادی درآمدزا را فراهم کنند.
در این مسیر نقش فعالان حوزه فناوری و صنایع خلاق تنها به تولید محصول یا راه‌اندازی کسب‌وکار محدود نمی‌شود بلکه می‌تواند به گسترش فرصت‌های شغلی، افزایش استقلال مالی و تقویت مشارکت اجتماعی افراد دارای معلولیت منجر شود. البته تحقق این ظرفیت به همکاری کسب‌وکارها، نهاد‌های حمایتی و بازار و همچنین فراهم‌کردن بستر‌های لازم برای حضور پایدار این افراد در چرخه تولید نیاز دارد. به این ترتیب است که صنایع خلاق می‌توانند به پلی میان توانمندی‌های کمتر دیده‌شده افراد دارای معلولیت و فرصت‌های واقعی اقتصاد تبدیل شوند؛ پلی که هم به استقلال و حضور موثرتر این افراد در جامعه کمک می‌کند و هم امکان بهره‌گیری از ظرفیت‌های انسانی و تولیدی آنها را فراهم می‌سازد.
انتهای پیام/