به گزارش برنا، بررسی گزارش‌های مؤسسات بین‌المللی نشان می‌دهد که تا پایان آبان ۱۴۰۵، مسیر این فلزات یکسان نخواهد بود و تشخیص فرصت‌های احتمالی به بررسی دقیق عرضه، تقاضا و ریسک نقدشوندگی نیاز دارد.
چشم‌انداز بازار فلزات در آبان ماه
بازار جهانی فلزات در سال ۲۰۲۶ یکی از دوره‌های پرنوسان خود را پشت سر گذاشته است. نوسانات نرخ بهره آمریکا، تغییر ارزش دلار، تحولات ژئوپلیتیکی و جابه‌جایی سرمایه میان بازار‌های مالی و کالاها، مسیر قیمت فلزات را تحت تأثیر قرار داده‌اند. در کنار این عوامل، وضعیت تولید معادن و تغییر نیاز صنایع نیز تعیین می‌کند که کدام فلز ظرفیت بازگشت قیمت دارد و کدام بازار ممکن است با فشار عرضه یا کاهش تقاضا مواجه شود.
علیرضا بهبهانی، فعال و کارشناس فلزات گران‌بها، درباره چشم‌انداز این بازار‌ها به برنا می‌گوید: «برای تحلیل فلزات، نمی‌توان تنها به روند گذشته قیمت‌ها تکیه کرد. هر فلز شرایط عرضه و تقاضای خاص خود را دارد و عواملی مانند نرخ بهره، ارزش دلار، هزینه استخراج، موجودی انبار‌ها و میزان مصرف صنعتی می‌توانند مسیر قیمت را تغییر دهند.»
وی افزود: «در بررسی چشم‌انداز تا پایان آبان باید میان فلزاتی که بیشتر از تقاضای سرمایه‌گذاری تأثیر می‌گیرند و فلزاتی که مصرف صنعتی محرک اصلی آنهاست، تفاوت قائل شد. ممکن است در یک بازه زمانی قیمت یک فلز افزایش یابد، درحالی‌که فلز دیگری به دلیل مازاد عرضه یا کاهش مصرف با افت قیمت روبه‌رو شود.»
نقره درگیر کسری عرضه و نوسانات سرمایه‌گذاری
نقره یکی از مهم‌ترین فلزات غیر از طلاست که هم در بازار سرمایه‌گذاری و هم در صنایع مختلف کاربرد دارد. از تجهیزات الکترونیکی و شبکه‌های برق تا پنل‌های خورشیدی و قطعات خودرو، بخش‌های مختلف اقتصاد جهانی به این فلز وابسته‌اند. همین تنوع مصرف باعث می‌شود که قیمت نقره علاوه بر نرخ بهره و ارزش دلار، از تغییرات مصرف صنعتی نیز تأثیر بگیرد.
برآورد مؤسسه نقره برای سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد عرضه جهانی این فلز با رشد ۱.۵ درصدی به حدود یک میلیارد و ۵۰ میلیون اونس می‌رسد. تولید معدنی نیز حدود ۸۲۰ میلیون اونس برآورد شده است. این مؤسسه کسری بازار نقره را حدود ۶۷ میلیون اونس پیش‌بینی کرده و انتظار دارد سرمایه‌گذاری فیزیکی در شمش و سکه با رشد ۲۰ درصدی به ۲۲۷ میلیون اونس برسد.
در مقابل، مصرف صنعتی نقره ممکن است با افت ۲ درصدی به حدود ۶۵۰ میلیون اونس کاهش یابد. افزایش بازیافت نیز از عوامل مهم سمت عرضه است و حجم بازیافت می‌تواند از ۲۰۰ میلیون اونس عبور کند.
بهبهانی می‌گوید: «برای پیش‌بینی نقره، تنها بررسی میزان رشد قیمت کافی نیست؛ باید مشخص شود کسری عرضه تا چه اندازه پایدار است و تقاضای سرمایه‌گذاری چه سهمی در حفظ قیمت دارد.»
وی افزود: «اگر تقاضای فیزیکی تقویت شود و عرضه قابل دسترس محدود بماند، امکان حمایت از قیمت وجود دارد؛ اما افزایش بازیافت، کاهش مصرف نقره در پنل‌های خورشیدی و تداوم نرخ‌های بهره بالا می‌تواند مانع رشد پایدار شود.»
بر این اساس، نقره تا پایان آبان همچنان از ظرفیت بازیابی برخوردار است، اما جهت حرکت آن به شرایط پولی، رفتار سرمایه‌گذاران و تغییرات تقاضای صنعتی وابسته خواهد بود.
پلاتین در برابر مازاد عرضه و محدودیت ذخایر
پلاتین از فلزات مهم گروه پلاتین است که در صنایع خودروسازی، شیمیایی و فناوری‌های مرتبط با هیدروژن استفاده می‌شود. آینده این فلز به میزان تولید معادن، بازیافت، تقاضای صنعتی و رفتار سرمایه‌گذاران وابسته است.
شورای جهانی سرمایه‌گذاری پلاتین در گزارش ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، مازاد عرضه ۲۶۵ هزار اونس را برای کل سال پیش‌بینی کرده است. بر اساس این گزارش، عرضه جهانی پلاتین به حدود ۷ میلیون و ۳۵۳ هزار اونس می‌رسد، درحالی‌که تقاضا حدود ۷ میلیون و ۸۹ هزار اونس برآورد شده است.
این شورا همچنین از کاهش ۱۵ درصدی تقاضای جواهرات، رشد ۵ درصدی تقاضای صنعتی و افت ۴ درصدی تقاضای بخش خودرو خبر داده است. با وجود پیش‌بینی مازاد عرضه، ذخایر روی زمین در پایان سال ممکن است تنها معادل ۳.۴ ماه تقاضای جهانی باشد.
بهبهانی می‌گوید: «مازاد عرضه سالانه لزوماً به معنای فراوانی فلز در بازار نیست؛ سطح ذخایر قابل دسترس و سرعت ورود عرضه جدید نیز اهمیت دارد.»
وی افزود: «اگر تقاضای صنعتی تقویت شود و اختلالی در عرضه معادن رخ دهد، بازار پلاتین ظرفیت واکنش صعودی دارد؛ اما در شرایطی که مازاد عرضه ادامه پیدا کند، نمی‌توان بازگشت قیمت را قطعی دانست.»
در نتیجه، چشم‌انداز پلاتین تا پایان آبان به تعادل میان فشار ناشی از مازاد عرضه و محدودیت ذخایر بستگی دارد.
پالادیوم در انتظار تغییرات صنعت خودرو
پالادیوم به دلیل کاربرد گسترده در کاتالیست خودرو‌های بنزینی، وابستگی زیادی به وضعیت صنعت خودروسازی دارد. توسعه خودرو‌های برقی باتری‌محور، تغییر استاندارد‌های آلایندگی و امکان جایگزینی بخشی از پالادیوم با پلاتین، از عوامل اثرگذار بر تقاضای این فلز هستند.
بهبهانی می‌گوید: «برای تحلیل پالادیوم باید علاوه بر عرضه معادن، روند تولید خودرو‌های بنزینی و تغییر ترکیب فناوری‌های خودرویی را بررسی کرد. کاهش قیمت به‌تنهایی به معنای ارزندگی این فلز نیست.»
وی افزود: «هرگونه اختلال عرضه یا افزایش تقاضای صنعتی ممکن است به بازگشت مقطعی قیمت منجر شود؛ اما برای شکل‌گیری روند صعودی پایدار، باید نشانه‌های مشخصی از بهبود تراز عرضه و تقاضا مشاهده شود.»
پالادیوم به دلیل حساسیت به اخبار صنعت خودرو و محدودیت‌های عرضه، در گروه بازار‌های پرریسک قرار می‌گیرد. بنابراین، پیش‌بینی آن به اطلاعات تازه تولید، مصرف و موجودی بازار نیاز دارد.
رودیوم و احتمال نوسانات شدید قیمتی
رودیوم از فلزات کمیاب گروه پلاتین است که در سامانه‌های کنترل آلایندگی خودرو کاربرد دارد. محدود بودن عرضه و تمرکز تولید باعث می‌شود که تغییرات کوچک در عرضه یا تقاضا نیز اثر قابل‌توجهی بر قیمت داشته باشد.
بهبهانی می‌گوید: «در بازار رودیوم، کمیابی فلز به‌تنهایی معیار کافی برای تصمیم‌گیری نیست. حجم معاملات، موجودی قابل عرضه و امکان فروش در قیمت‌های شفاف نیز باید بررسی شود.»
وی افزود: «تا پایان آبان، احتمال نوسانات شدید در این بازار وجود دارد؛ اما بدون اطلاعات معتبر از تولید و مصرف، اعلام هدف قیمتی مشخص قابل اتکا نیست.»
به همین دلیل، بررسی رودیوم باید بر داده‌های واقعی بازار و وضعیت تولیدکنندگان متمرکز باشد، نه صرفاً روند عمومی فلزات گران‌بها.
ایریدیوم و آینده فناوری هیدروژن
ایریدیوم یکی از کمیاب‌ترین فلزات گروه پلاتین است که در برخی تجهیزات شیمیایی و فناوری‌های تولید هیدروژن کاربرد دارد. توسعه الکترولیز غشای تبادل پروتون می‌تواند در بلندمدت تقاضای بیشتری برای این فلز ایجاد کند.
بااین‌حال، سرعت توسعه زیرساخت‌های هیدروژن، هزینه تولید، بهره‌وری تجهیزات و کاهش مصرف فلز در فناوری‌های جدید بر میزان تقاضای آینده تأثیر می‌گذارند.
بهبهانی می‌گوید: «باید میان ظرفیت بلندمدت یک فناوری و اثر فوری آن بر قیمت فلز تفاوت قائل شد. رشد فناوری هیدروژن زمانی به بازار ایریدیوم کمک می‌کند که به افزایش واقعی مصرف و محدودیت عرضه منجر شود.»
وی افزود: «تا پایان آبان، ارزیابی ایریدیوم بیشتر به اطلاعات بازار فیزیکی و تحولات مصرف صنعتی وابسته است و نمی‌توان تنها با استناد به توسعه هیدروژن، رشد مشخصی برای قیمت آن پیش‌بینی کرد.»
روتنیوم و محدودیت اطلاعات بازار
روتنیوم در برخی کاربرد‌های الکترونیکی، صنایع شیمیایی و پوشش‌های تخصصی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اندازه محدود بازار و وابستگی عرضه آن به زنجیره تولید فلزات گروه پلاتین، پیش‌بینی قیمت را دشوار می‌کند.
بهبهانی می‌گوید: «در بازار‌های کوچک، گاهی اختلاف میان قیمت اعلام‌شده و قیمت واقعی معامله اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، خریدار باید علاوه بر قیمت، خلوص، استاندارد محصول و امکان فروش مجدد را بررسی کند.»
وی افزود: «رشد تقاضای فناوری‌های پیشرفته می‌تواند از مصرف روتنیوم حمایت کند؛ اما بدون داده‌های معتبر درباره حجم معاملات و مصرف صنعتی، پیش‌بینی قطعی روند قیمت منطقی نیست.»
این فلز در مقایسه با نقره و پلاتین بازار محدودتری دارد و ارزیابی نقدشوندگی آن پیش از هر تصمیم سرمایه‌گذاری اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
اسمیم و مسئله نقدشوندگی
اسمیم از فلزات بسیار کمیاب است، اما بازار تجاری آن به اندازه فلزات پرمعامله توسعه‌یافته نیست. تفاوت شکل فیزیکی محصولات، خلوص، شیوه قیمت‌گذاری و دسترسی به خریدار می‌تواند ارزش واقعی آن را تحت تأثیر قرار دهد.
بهبهانی می‌گوید: «کمیابی یک فلز الزاماً به معنای سودآوری سرمایه‌گذاری نیست. اگر بازار خریدوفروش محدود باشد، دارنده فلز ممکن است نتواند در زمان موردنظر دارایی خود را با قیمت اعلام‌شده به فروش برساند.»
وی افزود: «برای ارزیابی اسمیم، شفافیت قیمت، اعتبار فروشنده، امکان احراز اصالت و وجود خریدار واقعی باید در اولویت قرار بگیرد.»
در افق تا پایان آبان، بررسی نقدشوندگی و اعتبار معاملات برای ارزیابی اسمیم اهمیت بیشتری از اعلام پیش‌بینی عددی قیمت دارد.
مس و رشد تقاضای زیرساخت‌های برق
مس از فلزات گران‌بها به معنای متعارف نیست، اما در اقتصاد جهانی و توسعه زیرساخت‌ها نقش راهبردی دارد. شبکه‌های برق، مراکز داده، خودرو‌های برقی و تجهیزات انرژی‌های تجدیدپذیر از مهم‌ترین مصرف‌کنندگان این فلز هستند.
آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش چشم‌انداز مواد معدنی حیاتی ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده است که تقاضای مس در سناریوی سیاست‌های اعلام‌شده تا سال ۲۰۴۰ حدود ۷ میلیون تن افزایش یابد. این رقم بیانگر رشد بلندمدت مصرف است و نباید به‌عنوان پیش‌بینی رشد قیمت در یک ماه تفسیر شود.
بهبهانی می‌گوید: «مس از آن دسته فلزاتی است که تقاضای آن به توسعه زیرساخت‌های برق و فناوری وابسته است. بااین‌حال، قیمت در کوتاه‌مدت همچنان از وضعیت اقتصاد چین، موجودی انبار‌ها و اختلالات تولید معادن تأثیر می‌گیرد.»
وی افزود: «اگر تقاضای صنعتی حفظ شود و عرضه با محدودیت روبه‌رو بماند، امکان حمایت از قیمت وجود دارد؛ اما رکود اقتصادی یا افزایش عرضه می‌تواند این مسیر را تغییر دهد.»
بنابراین، برای تحلیل مس باید میان روند بلندمدت مصرف و نوسانات کوتاه‌مدت قیمت تفاوت قائل شد.
نیکل و چالش ظرفیت مازاد تولید
نیکل در تولید فولاد زنگ‌نزن و برخی انواع باتری خودرو‌های برقی کاربرد دارد. بااین‌حال، توسعه ظرفیت تولید در برخی کشور‌های تولیدکننده می‌تواند به مازاد عرضه و کاهش قیمت منجر شود.
بهبهانی می‌گوید: «برای پیش‌بینی نیکل باید مشخص شود ظرفیت‌های تولید جدید با چه سرعتی وارد بازار می‌شوند و تقاضای فولاد و باتری تا چه اندازه توان جذب این عرضه را دارد.»
وی افزود: «کاهش ظرفیت مازاد و بهبود مصرف صنعتی می‌تواند زمینه بازگشت قیمت را فراهم کند؛ اما اگر عرضه همچنان سریع‌تر از تقاضا رشد کند، فشار نزولی ادامه خواهد داشت.»
ازاین‌رو، بررسی تولید واقعی و ظرفیت فعال معادن در کنار آمار مصرف برای پیش‌بینی مسیر این فلز ضروری است.
لیتیوم و رشد بلندمدت تقاضای باتری
لیتیوم یکی از مواد اصلی زنجیره تولید باتری است و توسعه خودرو‌های برقی و سامانه‌های ذخیره‌سازی انرژی، اهمیت آن را افزایش داده است. آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش سال ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده است که تقاضای این ماده تا سال ۲۰۴۰ در سناریوی سیاست‌های اعلام‌شده بیش از سه برابر شود.
بااین‌حال، رشد بلندمدت تقاضا الزاماً به افزایش پیوسته قیمت در کوتاه‌مدت منجر نمی‌شود. ورود ظرفیت‌های جدید استخراج و فرآوری، توسعه بازیافت و تغییر فناوری باتری‌ها می‌تواند در برخی دوره‌ها عرضه را از تقاضا جلو بیندازد.
بهبهانی می‌گوید: «لیتیوم نمونه روشنی از تفاوت میان آینده یک صنعت و وضعیت کوتاه‌مدت بازار است. رشد خودرو‌های برقی تقاضای بلندمدت ایجاد می‌کند، اما قیمت به میزان عرضه موجود، هزینه تولید و سرعت ورود پروژه‌های جدید وابسته است.»
وی افزود: «اگر رشد تقاضا از عرضه پیشی بگیرد، شرایط برای افزایش قیمت مساعدتر می‌شود؛ اما تداوم ظرفیت مازاد می‌تواند مانع رشد شود.»
در نتیجه، ارزیابی بازار لیتیوم باید بر داده‌های تولید، موجودی و تقاضای واقعی باتری استوار باشد، نه صرفاً پیش‌بینی‌های بلندمدت صنعت خودرو.
چشم‌انداز بازار ۱۰ فلز تا پایان آبان ۱۴۰۵
بررسی این ۱۰ فلز نشان می‌دهد که بازار‌ها از یک الگوی مشترک پیروی نمی‌کنند. نقره از ترکیب تقاضای سرمایه‌گذاری و صنعتی تأثیر می‌گیرد؛ پلاتین با وجود پیش‌بینی مازاد عرضه، از محدودیت ذخایر تأثیر می‌پذیرد؛ پالادیوم و رودیوم به وضعیت صنعت خودرو حساس‌اند؛ ایریدیوم و روتنیوم بازار‌های تخصصی‌تری دارند؛ اسمیم با مسئله نقدشوندگی روبه‌روست؛ و مس، نیکل و لیتیوم به چرخه صنعت و فناوری وابسته‌اند.
بهبهانی می‌گوید: «تا پایان آبان، مهم‌ترین عامل برای پیش‌بینی بازار فلزات، بررسی تغییرات واقعی عرضه و تقاضاست. افت قیمت از سقف تاریخی به‌تنهایی به معنای ارزندگی نیست و کمیابی نیز بدون تقاضای پایدار و امکان فروش، تضمین‌کننده سودآوری نخواهد بود.»
وی افزود: «سرمایه‌گذاران باید علاوه بر روند قیمت، نرخ بهره، ارزش دلار، موجودی بازار، هزینه تولید و نقدشوندگی هر فلز را بررسی کنند. تفاوت این عوامل باعث می‌شود که حتی در یک دوره زمانی، برخی فلزات امکان بازیابی داشته باشند و برخی دیگر همچنان تحت فشار باقی بمانند.»
انتهای پیام/