به گزارش خبرنگار برنا؛ دومین گردهمایی تهران‌نگاری با تمرکز بر واکاوی منابع، اسناد مکتوب و نقشه‌های تاریخی پایتخت، در ساختمان بلدیه تهران با محوریت بررسی دستاوردهای نهادهای پیشگام در سندپژوهی ایران، ابعاد نوآورانه فعالیت‌های مؤسسه تهران‌نگاری در حوزه انتشار اسناد و اطلاعات مکانی شهر تهران از مهرماه ۱۴۰۴ تا مهرماه ۱۴۰۵ برگزار شد.
کتاب‌های «محله دروس» و «محله مهران» در این گردهمایی معرفی شدند، همچنین خدمات سامانه جامع اطلاعات مکانی تهران‌نگاری به‌عنوان یکی از محورهای مهم فعالیت این مجموعه تشریح شد، پروژه‌ای که با مدیریت رضا شیرازیان با هدف مستندسازی تاریخ و هویت محلات و توسعه زیرساخت‌های اطلاعاتی برای مطالعات و برنامه‌ریزی شهری دنبال می‌شود.
در این گردهمایی، گزارشی از فعالیت‌های یک‌ساله مؤسسه تهران‌نگاری، اقدامات پژوهشی این مجموعه در زمینه گردآوری اسناد تاریخی و مکانی و چشم‌انداز توسعه مطالعات محله‌محور ارائه شد. کتاب‌های «محله دروس» و «محله مهران» نیز در کنار دیگر آثار و فعالیت‌های مؤسسه، در بیرون سالن به نمایش درآمدند و به فروش رسیدند.
تهران‌نگاری؛ از اسناد تاریخی تا شناخت هویت محلات
مؤسسه تهران‌نگاری با تمرکز بر گردآوری، طبقه‌بندی و مستندسازی اطلاعات تاریخی و مکانی، در تلاش است تصویری مستند از تحولات محلات تهران ارائه کند؛ رویکردی که می‌تواند شناخت ریشه‌های تاریخی و اجتماعی شهر را تقویت کرده و زمینه بهره‌گیری از این اطلاعات را در پژوهش‌ها و برنامه‌ریزی‌های شهری فراهم آورد.
تدوین سامانه جامع اطلاعات مکانی و انتشار آثار تخصصی از جمله محورهای فعالیت این مجموعه است. این سامانه با هدف سازمان‌دهی اطلاعات و اسناد مکانی، بستری برای پیوند میان داده‌های تاریخی و مطالعات معاصر شهری فراهم می‌کند و می‌تواند به تقویت تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر اطلاعات مستند در مدیریت شهری کمک کند.
چشم‌انداز ثبت اطلاعات ۳۵۳ محله تهران
رضا شیرازیان، معمار و مدیر پروژه «تهران‌نگاری»، به واکاوی چالش‌های تولید دانش در حوزه تاریخ سرزمینی پرداخت و با تأکید بر اینکه بسیاری از دانش‌های موجود در ایران وارداتی هستند، ضرورت ایجاد یک «هرم دانش» بومی را یادآور شد. وی خاطرنشان کرد که پروژه تهران‌نگاری در ابتدا با هدف پردازش داده و تبدیل آن به اطلاعات آغاز شد، اما مشاهده نحوه برخورد گزینشی برخی پژوهشگران با اسناد که منجر به تولید «شبه‌دانش» می‌شد، این مجموعه را بر آن داشت تا با عبور از مرحله گردآوری، مستقیماً به مرحله تولید «دانش» و تحلیل علمی در مقیاس محلات گام بگذارد.
از مشهورات تاریخی تا واقعیت‌های زیرساختی
مدیر پروژه تهران‌نگاری با بیان رویکرد غالب تاریخ‌نگاری سنتی که عمدتاً بر «مشهورات» و وقایع سیاسی تمرکز دارد، تصریح کرد که نگاه تهران‌نگاری بر «زیرساخت‌ها» متمرکز است. به گفته شیرازیان، بررسی قنوات، سهم آب، کشتارگاه‌ها، نقشه‌های دقیق محلات و تقویم رویدادهای روزمره، اولویت اصلی این مؤسسه است. در این مسیر، تیم فنی با هدف رفع خطاهای نقشه‌های موجود، اقدام به تولید نقشه‌های اختصاصی کرده و با استخراج فهرست اماکن، اشخاص و معابر از ۲۲ منبع اسنادی، ساختاری دقیق برای بازسازی زیست‌بوم تهرانِ قدیم طراحی کرده‌اند.
رضا شیرازیان در پایان این گردهمایی، ضمن قدردانی از تیم جوان و متخصص مؤسسه تهران‌نگاری که حاصل برگزاری دوره‌های آموزشی فشرده در حوزه تهران‌نگاری هستند، بر تداوم فعالیت‌های علمی این مجموعه با وجود دشواری‌های مالی و اجرایی تأکید کرد.
وی همچنین هم‌پوشانی اسناد و اطلاعات محلات هم‌جوار را یکی از مبانی راهبردی مؤسسه برای ادامه پژوهش‌ها دانست؛ رویکردی که می‌تواند با ایجاد پیوند میان داده‌های محلی، به تکمیل مستندات تاریخی و شناخت دقیق‌تر تحولات فضایی و اجتماعی پایتخت کمک کند.
چشم‌انداز مطالعه و ثبت اطلاعات ۳۵۳ محله تهران از جمله محورهای این جریان پژوهشی است؛ هدفی که با تداوم مطالعات محله‌محور و سازمان‌دهی اسناد تاریخی می‌تواند به شکل‌گیری مجموعه‌ای منسجم از دانش تاریخی و مکانی پایتخت منجر شود.
رضا شیرازیان؛ از مرمت بناهای تاریخی تا تهران‌نگاری
رضا شیرازیان، متولد سال ۱۳۵۴ در تهران، دانش‌آموخته کارشناسی عمران و کارشناسی ارشد مرمت بناها و بافت‌های تاریخی است. او فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزه حفاظت از آثار تاریخی از سال ۱۳۷۷ آغاز کرد و در سال ۱۳۷۹ شرکت مطالعه و مرمت «خشت و خورشید» را تأسیس کرد.
شیرازیان تاکنون در بیش از ۲۰۰ پروژه کوچک و متوسط در زمینه مطالعه، طراحی، معرفی و اجرای طرح‌های مرتبط با بناها و محوطه‌های تاریخی فعالیت داشته است. تعریف طرح الگوی حفاظت پیشگیرانه از سال ۱۳۸۳، تأسیس شرکت حفاظت پیشگیرانه «خورشید» در سال ۱۳۸۹ و ادامه فعالیت به‌عنوان پژوهشگر و نویسنده آزاد از سال ۱۳۹۱، از دیگر سوابق حرفه‌ای اوست.
از جمله آثار منتشرشده او می‌توان به کتاب‌های «راهنمای نقشه‌های تاریخی تهران» (۱۳۹۱)، «جذابیت در بناها و محوطه‌های تاریخی» و «کفسازی در بناها و محوطه‌های تاریخی» (۱۳۹۲)، «اطلس تهران قدیم» (۱۳۹۴)، «تهران‌نگاری؛ بانک نقشه‌ها و عناوین مکانی تهران قدیم» (۱۳۹۵)، «اطلس ایران قدیم» و «تهران‌نگاری؛ بانک اطلاعات مکانی مطبوعات دوران قاجار» (۱۳۹۷) اشاره کرد.
او پروژه ایران‌نگاری را در سال ۱۳۹۵ تعریف کرده و در سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۷ نیز به‌عنوان برگزیده جشنواره تهران‌پژوهی انتخاب شده است.
انتهای پیام/