به گزارش گروه اقتصادی برنا، اصغر نوراله‌زاده عصر چهارشنبه ششم آبان در مراسم امضای تفاهم‌نامه همکاری میان سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و صندوق نوآوری و شکوفایی در سخنانی با اشاره به شکل گیری همکاری‌های چندجانبه میان این نهاد، سازمان بهینه سازی و معاونت علمی اظهارکرد: با توجه به اینکه بهینه سازی مصرف انرژی از اولویت‌های اصلی دولت چهاردهم بوده، این موضوع به عنوان یکی از اولویت‌های راهبردی مصوب هیئت عامل صندوق نیز تعیین شده تا بتوانیم نظام تامین مالی متناسب با نیاز‌های به‌کارگیری حوزه‌های فناورانه را فراهم کنیم.
وی با تاکید بر هم افزایی ظرفیت‌های سه گانه شامل سیاستگذاری، به کارگیری فناوری و نظام تامین مالی افزود: این هم‌افزایی دستاورد‌های ارزنده‌ای در زمینه کاهش اتلاف انرژی، افزایش بهره‌وری، بهینه‌سازی مصرف و صرفه‌جویی هزینه برای مصرف‌کنندگان به همراه خواهد داشت و ضمن تحریک تقاضای موثر، بازار مناسبی برای محصولات فناورانه شرکت‌های دانش‌بنیان ایجاد می‌کند.
رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری همچنین درباره سازوکار اجرایی تفاهم‌نامه امروز نیز تصریح کرد: در چارچوب این تفاهم‌نامه تلاش کرده‌ایم تمامی ابزار‌های مورد نیاز برای تحقق این شاخص‌ها و نظام تامین مالی هدفمند را طراحی کنیم.
وی افزود: پس از طی یک دوره، دبیرخانه خواهد توانست نتایج و عملکرد سرمایه‌گذاری‌ها و حمایت‌های مالی را ارزیابی کرده و گزارش‌های شفافی به مردم و دولت ارائه دهد.
نوراله‌زاده خاطرنشان کرد: اگر ابزار‌های موجود پاسخگوی نیاز‌ها نباشد، ابزار‌های نوینی را طراحی خواهیم کرد چرا که در حال حاضر نیازمند فعال‌سازی و تبدیل ابزار‌هایی همچون گواهی‌های سپرده به منابع مالی و همچنین به‌کارگیری توکن‌ها در بازار هستیم تا از این فرصت مغتنم برای پیشبرد اهداف بهینه‌سازی انرژی به بهترین شکل استفاده کنیم.
امضای تفاهم‌نامه سه‌جانبه برای توسعه فناوری‌های دانش‌بنیان در حوزه بهینه‌سازی مصرف انرژی
معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی و صندوق نوآوری و شکوفایی با امضای تفاهم‌نامه‌ای مشترک، توسعه فناوری‌های بومی، حمایت از طرح‌های فناورانه، تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان و ایجاد بازار برای محصولات و خدمات حوزه بهینه‌سازی مصرف انرژی را در دستور کار خود قرار دادند.
این تفاهم‌نامه با هدف کاهش اتلاف انرژی، افزایش بهره‌وری، بهینه‌سازی مصرف و کاهش شدت مصرف انرژی در زنجیره تولید تا مصرف به امضای حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی و اصغر نوراله‌زاده، رئیس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی رسید.
بر اساس این توافق، سه نهاد با استفاده از ظرفیت‌های قانونی، مالی و فناورانه خود، توسعه زیست‌بوم دانش‌بنیان در حوزه انرژی را دنبال می‌کنند. ایجاد بازار برای محصولات و خدمات فناورانه، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و تسهیل اجرای طرح‌های نوآورانه از محور‌های اصلی این همکاری است.
بر اساس مفاد این توافق، هر یک از سه نهاد با تکیه بر ظرفیت‌های قانونی، اجرایی، فناورانه و مالی خود، بخشی از فرایند توسعه و به‌کارگیری فناوری‌های بهینه‌ساز انرژی را پیش خواهند برد. شناسایی شرکت‌های توانمند، تسهیل ورود محصولات دانش‌بنیان به طرح‌های اجرایی، حمایت از تجاری‌سازی فناوری و تأمین منابع مالی مورد نیاز پروژه‌ها، از مهم‌ترین محور‌های همکاری طرفین است.
توسعه بازار برای شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه انرژی
یکی از اهداف اصلی این تفاهم‌نامه، ایجاد ارتباط مؤثر میان توانمندی شرکت‌های دانش‌بنیان و نیاز‌های واقعی بخش انرژی کشور است. بر این اساس، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری متعهد شده است شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور فعال در زمینه کاهش اتلاف، افزایش بهره‌وری و بهینه‌سازی مصرف انرژی را شناسایی و به سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی معرفی کند.
این شرکت‌ها می‌توانند در حوزه‌های مختلف زنجیره انرژی، از توسعه تجهیزات و فناوری‌های کم‌مصرف تا ارائه خدمات تخصصی و اجرای طرح‌های بهینه‌سازی، نقش‌آفرینی کنند. معرفی این مجموعه‌ها به دستگاه‌ها، نهاد‌ها و شرکت‌های طرف قرارداد سازمان نیز با هدف تسهیل دسترسی به بازار و افزایش استفاده از توان داخلی پیش‌بینی شده است.
همکاری در ایجاد و توسعه شرکت‌های تخصصی در زمینه اندازه‌گیری و صحه‌گذاری صرفه‌جویی انرژی، شرکت‌های کارور انرژی، تأمین‌کنندگان تجهیزات بهینه‌ساز و توسعه‌دهندگان فناوری نیز در زمره تعهدات معاونت علمی قرار دارد.
اندازه‌گیری و صحه‌گذاری، فرایندی تخصصی برای ارزیابی میزان صرفه‌جویی محقق‌شده در یک پروژه است. توسعه این خدمات می‌تواند به سنجش عملکرد طرح‌ها و تفکیک صرفه‌جویی واقعی از برآورد‌های اولیه کمک کند.
هوشمندسازی، هوش مصنوعی و فناوری‌های کم‌کربن در اولویت همکاری
بر اساس مفاد تفاهم‌نامه، طرفین برای توسعه فناوری‌های نوآورانه و دانش‌بنیان در حوزه انرژی همکاری خواهند کرد. هوشمندسازی و تحول دیجیتال، کاربردی‌سازی هوش مصنوعی و توسعه فناوری‌های کم‌کربن از جمله زمینه‌هایی هستند که در متن توافق مورد توجه قرار گرفته‌اند.
هدف از این همکاری، استفاده از فناوری‌های پیشرفته برای حل مسائل و چالش‌های موجود در مراحل مختلف تولید، انتقال و مصرف انرژی است. توسعه راهکار‌های فناورانه متناسب با نیاز‌های کشور و حمایت از شرکت‌هایی که توانایی ارائه محصولات و خدمات جدید دارند، می‌تواند زمینه به‌کارگیری گسترده‌تر فناوری‌های بومی را فراهم کند.
در همین چارچوب، معاونت علمی از معرفی فناوری‌های جدید به سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی و حمایت از تولید بار اول محصولات و فناوری‌های ارزیابی‌شده پشتیبانی خواهد کرد. فناوری‌های تجاری‌سازی‌شده نیز برای معرفی به دستگاه‌ها و شرکت‌های مرتبط در اختیار سازمان قرار می‌گیرند تا امکان استفاده از آنها در چارچوب قوانین و مقررات فراهم شود.
همکاری در تدوین استاندارد‌های ملی، قوانین و مقررات مرتبط با محصولات و خدمات فناورانه ساخت داخل نیز از دیگر محور‌های پیش‌بینی‌شده است. این اقدام با هدف رفع نیاز‌های اساسی کشور و فراهم کردن زمینه استفاده بیشتر از محصولات دانش‌بنیان در طرح‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی دنبال می‌شود.
استفاده از ظرفیت قانون جهش تولید دانش‌بنیان
در این تفاهم‌نامه، استفاده از ظرفیت‌های قانونی موجود برای حمایت از طرح‌های فناورانه مورد تأکید قرار گرفته است. قانون جهش تولید دانش‌بنیان، قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور و قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات، از جمله قوانین مورد اشاره در متن توافق هستند.
بر این اساس، امکان بهره‌گیری از سازوکار‌هایی مانند اعتبار مالیاتی و برنامه تولید بار اول برای توسعه و اجرای پروژه‌های نوآورانه بررسی و پیگیری خواهد شد. همچنین، اولویت‌دهی به استفاده از حمایت‌های قانونی و اعتبارات مالیاتی در چارچوب مقررات برای دستگاه‌ها و شرکت‌های طرف قرارداد سازمان، در تعهدات معاونت علمی آمده است.
این ظرفیت‌ها می‌توانند به کاهش برخی موانع توسعه فناوری و تسهیل ورود محصولات جدید به فرایند‌های اجرایی کمک کنند؛ با این حال، استفاده از هر یک از این ابزار‌ها تابع شرایط قانونی و ضوابط مربوط خواهد بود.
نقش سازمان بهینه‌سازی در شناسایی نیاز‌ها و ایجاد تقاضا
سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی در این توافق، نقش مهمی در شناسایی نیاز‌های فناورانه و فراهم کردن زمینه استفاده از محصولات و خدمات دانش‌بنیان بر عهده دارد.
بر اساس متن تفاهم‌نامه، این سازمان باید از ظرفیت محصولات و خدمات شرکت‌های دانش‌بنیان معرفی‌شده از سوی معاونت علمی در اجرای طرح‌ها و پروژه‌های کاهش اتلاف، افزایش بهره‌وری و بهینه‌سازی مصرف انرژی استفاده کند و زمینه معرفی این شرکت‌ها به دستگاه‌ها، نهاد‌ها و شرکت‌های طرف قرارداد خود را فراهم سازد.
توسعه سازوکار‌های تحریک تقاضا و ایجاد بازار برای فناوری‌های بهینه‌ساز نیز از محور‌های همکاری است. اهمیت این موضوع در آن است که توسعه فناوری به‌تنهایی برای گسترش استفاده از محصولات دانش‌بنیان کافی نیست و دسترسی به مشتریان، تعریف پروژه‌های اجرایی و فراهم شدن امکان خرید محصولات و خدمات، بخش مهمی از فرایند تجاری‌سازی را تشکیل می‌دهد.
این سازمان همچنین موظف است فناوری‌های اولویت‌دار مورد نیاز خود را در قالب اقلام راهبردی شناسایی و به معاونت علمی اعلام کند تا موضوع در چارچوب سازوکار‌های قانونی مربوط، از جمله کارگروه دائمی شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان، بررسی شود.
همکاری در فرایند اندازه‌گیری و صحه‌گذاری طرح‌های بهینه‌سازی، استفاده از خدمات شرکت‌های تخصصی معرفی‌شده از سوی معاونت علمی و بهره‌گیری از محصولات و خدمات دانش‌بنیان در پروژه‌های اجرایی نیز از دیگر محور‌های تعهدات سازمان است.
تأمین مالی طرح‌های پیشرو از سوی صندوق نوآوری و شکوفایی
صندوق نوآوری و شکوفایی در این تفاهم‌نامه، مسئولیت پشتیبانی مالی از شرکت‌ها و طرح‌های فناورانه را در چارچوب ضوابط و مقررات خود بر عهده دارد.
تخصیص خطوط اعتباری ویژه و ارائه تسهیلات مالی به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم برای حمایت از پروژه‌های پیشرو در حوزه کاهش اتلاف و بهینه‌سازی مصرف انرژی، از جمله تعهدات صندوق است.
همچنین، اولویت‌بخشی به تأمین مالی طرح‌های فناورانه از طریق ابزار‌های نوین مالی و ابزار‌های مرتبط با بازار سرمایه در متن تفاهم‌نامه پیش‌بینی شده است. سرمایه‌گذاری خطرپذیر، لیزینگ تجهیزات بهینه‌ساز و روش استصناع از جمله ابزار‌های مورد اشاره هستند که می‌توانند متناسب با ماهیت هر پروژه و مقررات مربوط برای تجاری‌سازی محصولات دانش‌بنیان و تأمین مالی شرکت‌ها به کار گرفته شوند.
تسهیل صدور ضمانت‌نامه‌های مورد نیاز شرکت‌های دانش‌بنیان برای اجرای پروژه‌های حوزه انرژی نیز از دیگر محور‌های حمایت صندوق است. این ضمانت‌نامه‌ها در چارچوب ضوابط صندوق ارائه خواهند شد.
از سوی دیگر، اعطای گرنت‌های تحقیق و توسعه برای بومی‌سازی فناوری‌های پیشرفته و آینده‌ساز، حمایت از ارتقای کیفیت محصولات، ارائه مشاوره تخصصی و آموزش و کمک به توسعه بازار شرکت‌های دانش‌بنیان، در زمره خدمات پیش‌بینی‌شده قرار دارد.
حمایت از دریافت استاندارد‌های ملی و بین‌المللی برای تجهیزات و راهکار‌های بهینه‌سازی انرژی نیز با هدف تسهیل پذیرش صنعتی محصولات و فراهم شدن زمینه صادرات آنها دنبال خواهد شد.
تقویت همکاری با صندوق‌های پژوهش و فناوری
در بخش دیگری از تعهدات صندوق نوآوری و شکوفایی، همکاری با صندوق‌های مرتبط با حوزه مدیریت مصرف و بهره‌وری انرژی، از جمله صندوق بهینه‌سازی مصرف انرژی، پیش‌بینی شده است.
تأمین مالی صندوق‌های پژوهش و فناوری غیردولتی مرتبط با این حوزه نیز در چارچوب قوانین و مقررات، از دیگر زمینه‌های همکاری خواهد بود.
برگزاری نمایشگاه‌ها، کارگاه‌ها و رویداد‌های جذب سرمایه و تبادل فناوری نیز برای معرفی توانمندی شرکت‌های دانش‌بنیان و ایجاد ارتباط میان آنها و متقاضیان فناوری در نظر گرفته شده است. بر اساس تفاهم‌نامه، سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی می‌تواند از دستگاه‌ها و شرکت‌های طرف قرارداد خود برای حضور در این رویداد‌ها دعوت کند.
این برنامه‌ها با هدف افزایش شناخت متقاضیان از راهکار‌های فناورانه موجود و تسهیل ارتباط میان شرکت‌های دانش‌بنیان، سرمایه‌گذاران و مجموعه‌های بهره‌بردار برگزار خواهند شد.
معرفی محصولات فرهنگی برای ترویج فرهنگ مصرف بهینه
تفاهم‌نامه سه‌جانبه صرفاً به توسعه تجهیزات و فناوری‌های صنعتی محدود نیست و ترویج فرهنگ مصرف بهینه انرژی را نیز در بر می‌گیرد.
بر اساس تعهدات معاونت علمی، تولیدکنندگان آثار خلاق و فعالان صنایع فرهنگی در موضوع تفاهم‌نامه شناسایی و محصولات آنها برای استفاده در کمپین‌های رسانه‌ای و برنامه‌های فرهنگ‌سازی به سازمان معرفی خواهند شد.
سازمان نیز متعهد شده است از محصولات و آثار خلاق معرفی‌شده در برنامه‌های رسانه‌ای و فرهنگ‌سازی خود در زمینه کاهش اتلاف و بهینه‌سازی مصرف انرژی استفاده کند.
این بخش از همکاری، ظرفیت صنایع فرهنگی و تولید محتوای خلاق را در کنار راهکار‌های فنی و فناورانه برای ترویج رفتار‌های مصرفی کارآمد مورد توجه قرار می‌دهد.