به گزارش گروه اجتماعی برنا؛ این روزها خستگی مفرط، سردردهای آزاردهنده و فراموشی‌های مقطعی به بخشی عادی از زیست روزمره بسیاری از شهروندان تبدیل شده است، اما پژوهش‌های نوین پزشکی بر نقش محوری یک ریزمغذی حیاتی انگشت گذاشته‌اند که کمبود آن می‌تواند هشداری برای بروز اختلالات عمیق‌تر عصبی و خونی باشد.
برای بخش قابل توجهی از مردم، احساس خستگی مداوم، کمبود شدید انرژی روزانه یا تحمل سردردهای پی‌درپی به اندازه‌ای تکرار می‌شود که گویی به بخشی جدایی‌ناپذیر و روزمره از زندگی آن‌ها بدل شده است. با این حال، کارشناسان حوزه سلامت و متخصصان بالینی یک هشدار همگانی را مطرح می‌کنند: این علائم هرگز هنجار نیستند و هیچ فردی نباید خود را به همزیستی مسالمت‌آمیز با آن‌ها وادار کند.
در فیزیولوژی بدن انسان، خستگی مفرط و سردرد در واقع زبان ارتباطی ارگان‌ها هستند تا اعلام کنند بخشی از چرخه‌های حیاتی دچار اختلال شده است یا نیازی اساسی در بدن بی‌پاسخ مانده است. این نیاز ممکن است استراحت ناکافی، عدم نوشیدن آب به میزان لازم یا ناتوانی در تأمین پایه‌ای‌ترین احتیاجات تغذیه‌ای باشد.
در این میان، یک ریزمغذی اساسی وجود دارد که کمبود آن اغلب از چشم افراد و حتی برخی درمانگران پنهان می‌ماند، اما نادیده گرفتن آن می‌تواند به خستگی شدید، سردردهای مزمن و تضعیف عملکردهای شناختی مغز و حافظه منتهی شود: این ماده حیاتی چیزی جز «فولات» (ویتامین B۹) نیست.
کمبود فولات؛ کاتالیزور کم‌خونی و سلسله‌ای از مشکلات جسمانی
شناسایی دقیق و ریشه‌یابی خستگی مداوم همواره کار ساده‌ای نیست. در گام نخست، شاید اذهان عمومی به سمت مقصران سنتی و نام‌آشناتری نظیر کمبود آهن یا مصرف ناکافی پروتئین معطوف شود. اما فاکتوری که غالباً نادیده گرفته می‌شود، میزان ذخایر فولات در خون است.
دکتر ندا هندیه، متخصص مغز و اعصاب و مدیر ارشد پزشکی مرکز سردرد و میگرن «هیوِن»، تأکید می‌کند احساس فرسودگی و خستگی بارزترین نشانه اولیه در افراد مبتلا به کمبود فولات است. او تشریح می‌کند: «فولات نقشی غیرقابل انکار و محوری در فرایند ساخت گلبول‌های قرمز سالم و بالغ در مغز استخوان ایفا می‌کند. بدون وجود مقادیر کافی از این ویتامین، بدن دچار کم‌خونی می‌شود. بر همین اساس، مبتلایان معمولاً احساس مداوم رخوت، خستگی، ضعف عضلانی و تنگی نفس را در طول فعالیت‌های معمول خود گزارش می‌کنند.»
این متخصص مغز و اعصاب می‌افزاید عوارض ناشی از عدم دریافت یا جذب ناکافی فولات به صورت تدریجی شکل می‌گیرند و در گذر زمان می‌توانند پیامدهایی جدی همچون سردرد و افت توانمندی‌های شناختی به بار آورند. اگرچه کمبود فولات لزوماً نخستین علت مستقیم میگرن یا سردردهای موضعی تلقی نمی‌شود، اما کمبود قابل‌توجه و طولانی‌مدت آن قادر است نوعی کم‌خونی ساختاری به نام کم‌خونی مگالوبلاستیک ایجاد کند که در پی آن، سردرد به یک علامت شایع ثانویه تبدیل خواهد شد.
اثرات مخرب کمبود فولات در درازمدت متوجه سلامت مغز و به‌ویژه ساختار ظریف حافظه نیز می‌شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهند افت سطح فولات سرم با تسریع افت عملکردهای شناختی پیوند مستقیم داشته و یک نشانگر زیستی مهم برای پیش‌بینی کاهش توان ذهنی در میان سالمندان به شمار می‌رود.
در همین چارچوب، دکتر شوانگ جوشی، استادیار رشته نورولوژی در دانشگاه ماساچوست، خاطرنشان می‌سازد که درصد فراوانی از مبتلایان به فقر فولات هم‌زمان با افت سطح ویتامین ب ۱۲ نیز دست‌به‌گریبان هستند؛ ویتامینی که بر اساس یافته‌های پژوهشی ارتباطی بنیادین و اثبات‌شده با ضعف حافظه و زوال شناختی دارد.