گروه علمی و فناوری برنا/ عینک‌های هوشمند مجهز به هوش مصنوعی در ماه‌های اخیر به یکی از محصولات پرطرفدار و در عین حال بحث‌برانگیز دنیای فناوری تبدیل شده‌اند. این محصولات با قابلیت‌هایی مانند ثبت تصاویر و ویدئو، پردازش اطلاعات و ارائه امکانات مبتنی بر هوش مصنوعی، توجه بسیاری از کاربران را به خود جلب کرده‌اند. با این حال گسترش استفاده از این عینک‌ها نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی افراد نیز ایجاد کرده است، به‌طوری‌که یک سازمان غیردولتی آلمانی در ارتباط با عینک‌های هوشمند متا شکایتی کیفری ثبت کرده است.
در این میان افرادی که به‌طور روزانه از عینک طبی استفاده می‌کنند، ممکن است به فکر جایگزین کردن عینک معمولی خود با نمونه‌های هوشمند مجهز به هوش مصنوعی باشند. پاسخ کوتاه به این پرسش مثبت است چراکه امکان سفارش برخی از این عینک‌ها با لنز‌های طبی وجود دارد. با این حال قابلیت نصب لنز طبی به معنای مناسب بودن این محصولات برای استفاده مداوم و روزمره نیست.
وزن، عمر باتری، محدودیت‌های فنی، نگرانی‌های امنیتی و حریم خصوصی از جمله عواملی هستند که پیش از خرید این محصولات باید مورد توجه قرار گیرند. عینک‌های هوشمند برخلاف عینک‌های معمولی به مراقبت و مدیریت بیشتری نیاز دارند و ممکن است همه کاربران تمایلی به پذیرش این محدودیت‌ها نداشته باشند.
بیشتر عینک‌های هوشمند مجهز به هوش مصنوعی در ساختار ظاهری خود تفاوت چندانی با عینک‌های معمولی ندارند. در واقع این محصولات از نظر طراحی به عینک‌های رایج شباهت دارند اما مجموعه‌ای از تجهیزات و فناوری‌های الکترونیکی درون قاب آنها تعبیه شده است. برای مثال عینک‌های هوشمندریبن متا (Ray-Ban Meta) از فاصله معمولی شباهت زیادی به عینک‌های طبی و آفتابی رایج دارند و تشخیص هوشمند بودن آنها صرفاً از روی ظاهر چندان آسان نیست.
همین شباهت در طراحی باعث شده است که امکان جایگزینی لنز‌های معمولی با لنز‌های طبی در این محصولات فراهم شود. شرکت ریبن نیز به کاربران اجازه می‌دهد هنگام سفارش عینک‌های هوشمند متا لنز‌های طبی را به‌صورت نصب‌شده دریافت کنند. کاربران برای این کار کافی است نسخه تجویزی عینک خود را بارگذاری کنند تا فرایند آماده‌سازی و نصب لنز توسط شرکت انجام شود. بنابراین برخلاف تصور اولیه، شماره چشم و نیاز به استفاده از لنز طبی مانع اصلی خرید عینک‌های هوشمند نیست. چالش‌های مهم‌تر به ویژگی‌های فیزیکی و محدودیت‌های فنی این محصولات مربوط می‌شود.
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های عینک‌های هوشمند با عینک‌های طبی معمولی وزن آنهاست. عینک‌های معمولی عموما بین ۲۰ تا ۳۰ گرم وزن دارند، در حالی که وزن برخی عینک‌های هوشمند می‌تواند به حدود ۸۰ گرم برسد.
این اختلاف وزن ممکن است در استفاده کوتاه‌مدت چندان آزاردهنده نباشد اما هنگام استفاده مداوم در طول روز، فشار و سنگینی بیشتری روی صورت و بینی ایجاد می‌کند. به همین دلیل استفاده چندساعته از این محصولات لزوما به معنای راحت بودن آنها برای استفاده از صبح تا شب نیست.
عمر باتری نیز یکی دیگر از محدودیت‌های مهم این عینک‌ها به شمار می‌رود. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در گزارش عینک‌های هوشمند مجهز به هوش مصنوعی به‌طور متوسط بین سه تا پنج ساعت شارژدهی دارند.
این میزان شارژدهی ممکن است برای کاربرانی که تنها در موقعیت‌های خاص از قابلیت‌های هوشمند عینک استفاده می‌کنند کافی باشد اما برای افرادی که قصد دارند در تمام طول روز از این محصولات بهره ببرند محدودیت ایجاد می‌کند. چنین کاربرانی باید در طول روز به‌طور مداوم وضعیت باتری را بررسی کرده و برای شارژ مجدد دستگاه برنامه‌ریزی کنند.
البته تمام شدن شارژ باتری به معنای از کار افتادن کامل عینک نیست. این محصولات همچنان می‌توانند مانند یک عینک معمولی برای اصلاح بینایی مورد استفاده قرار گیرند اما قابلیت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و امکانات هوشمند آنها از دسترس خارج می‌شود. در مجموع وزن بیشتر و وابستگی به شارژ باتری باعث می‌شود عینک‌های هوشمند در شرایط فعلی بیشتر به‌عنوان یک گزینه مکمل یا عینک دوم مطرح باشند تا جایگزینی کامل برای عینک طبی روزمره.
با وجود محدودیت‌های مربوط به وزن و باتری، مسئله حریم خصوصی می‌تواند مهم‌ترین مانع استفاده روزمره از عینک‌های هوشمند باشد.
استفاده از عینک‌های هوشمند در اماکن عمومی به‌طور کلی غیرقانونی نیست اما فهرست مکان‌هایی که استفاده از این دستگاه‌ها را ممنوع کرده‌اند در حال افزایش است.
برای نمونه دادگاه‌های انگلستان و ولز استفاده از عینک‌های هوشمند متا را در سالن‌های دادگاه ممنوع کرده‌اند. نیویورک نیز در ماه ژوئیه چنین محدودیتی را در دادگاه‌های خود اعمال کرده است. علاوه بر این شماری از مدارس در کشور‌های مختلف استفاده دانش‌آموزان از عینک‌های هوشمند را هنگام حضور در کلاس درس ممنوع کرده‌اند.
این محدودیت‌ها برای افرادی که عینک هوشمند را جایگزین عینک طبی خود کرده‌اند، می‌تواند مشکل‌ساز باشد زیرا در چنین شرایطی ممنوعیت استفاده از دستگاه به معنای محروم شدن کاربر از امکان استفاده از عینک اصلی خود برای اصلاح بینایی نیز خواهد بود. نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی تنها به اماکن عمومی و آموزشی محدود نمی‌شود. برخی محیط‌های کاری و شرکت‌ها نیز استفاده از این محصولات را به دلیل احتمال ثبت و انتقال اطلاعات محرمانه محدود یا ممنوع کرده‌اند.
دوربین تعبیه‌شده در عینک‌های هوشمند یکی از مهم‌ترین دلایل این نگرانی‌هاست اما قابلیت ضبط صدا و پردازش اطلاعات صوتی نیز می‌تواند خطرات مشابهی ایجاد کند. برای مثال قابلیت ترجمه هم‌زمان مکالمات ممکن است به انتقال اطلاعات صوتی و گفت‌و‌گو‌های محرمانه به سرور‌های شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات منجر شود. در چنین شرایطی حتی اگر کاربر از دوربین عینک استفاده نکند قابلیت‌های صوتی دستگاه نیز می‌توانند زمینه‌ساز نگرانی‌های امنیتی باشند.
یکی دیگر از موضوعاتی که نگرانی‌ها درباره حریم خصوصی عینک‌های هوشمند را افزایش داده گزارش‌هایی درباره نحوه بررسی محتوای ثبت‌شده با این محصولات است.
شرکت متا با انتقاد‌هایی درباره دسترسی کارکنان پیمانکار به تصاویر و ویدئو‌های خصوصی ثبت‌شده با عینک‌های هوشمند خود مواجه شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده برخی از این محتوا‌ها در اختیار نیرو‌های انسانی برون‌سپاری‌شده قرار گرفته‌اند.
متا در توضیح این موضوع اعلام کرده است که گاهی محتوای ثبت‌شده با عینک‌های هوشمند توسط نیروی انسانی بررسی می‌شود تا به بهبود تجربه کاربری و ارتقای عملکرد محصول کمک کند. با این حال چنین رویکردی پرسش‌های مهمی درباره نحوه ذخیره‌سازی اطلاعات، میزان دسترسی کارکنان به محتوای خصوصی کاربران و چگونگی حفاظت از داده‌های شخصی ایجاد کرده است.
این مسئله به‌ویژه درباره محصولاتی اهمیت دارد که کاربران ممکن است در موقعیت‌های خصوصی و روزمره از آنها استفاده کنند و بدون توجه به پیامد‌های احتمالی تصاویر یا صدا‌های محیط اطراف خود را ثبت و پردازش کنند.
در کنار محدودیت‌های فنی و نگرانی‌های امنیتی واکنش‌های اجتماعی نیز به یکی از چالش‌های گسترش عینک‌های هوشمند تبدیل شده است. نتشار گزارش‌های منفی درباره این محصولات و نگرانی‌های مربوط به ضبط مخفیانه تصاویر و مکالمات باعث شده است برخی کاربران در استفاده از عینک‌های هوشمند در محیط‌های عمومی تجدیدنظر کنند.
برخی از دارندگان این محصولات نگران هستند که استفاده از آنها باعث شود دیگران تصور کنند در حال ضبط تصاویر یا زیر نظر گرفتن افراد هستند. همین مسئله ممکن است آنها را در معرض قضاوت منفی اجتماعی قرار دهد و باعث شود از سوی دیگران افرادی عجیب یا حتی مزاحم تلقی شوند. به همین دلیل واکنش‌های منفی اجتماعی تنها به بحث‌های مربوط به امنیت اطلاعات محدود نمانده و بر نحوه استفاده واقعی کاربران از این فناوری نیز تأثیر گذاشته است.
عینک‌های هوشمند مجهز به هوش مصنوعی با قابلیت نصب لنز‌های طبی، امکانات متنوع و طراحی مشابه عینک‌های معمولی ظرفیت قابل‌توجهی برای تغییر تجربه کاربران دارند. با این حال امکان استفاده از لنز طبی به‌تنهایی برای تبدیل این محصولات به جایگزینی مناسب برای عینک‌های روزمره کافی نیست.
وزن بیشتر، شارژدهی محدود، نیاز به مراقبت بیشتر محدودیت استفاده در برخی محیط‌ها و نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی همچنان از موانع اصلی فراگیر شدن این محصولات هستند.
در شرایط فعلی این عینک‌ها می‌توانند برای افرادی که به قابلیت‌های هوشمند آنها نیاز دارند و می‌توانند محدودیت‌هایشان را مدیریت کنند گزینه‌ای کاربردی باشند اما برای استفاده مداوم و جایگزینی کامل عینک طبی هنوز با چالش‌های جدی روبه‌رو هستند.
انتهای پیام/