به گزارش خبرگزاری برنا، هما بهمدی، استادیار علوم و صنایع غذایی از تدوین برنامه راهبردی مدیریت ضایعات و پسماند‌های کشاورزی و غذایی خبر داد و گفت: تدوین این برنامه جامع در مراحل پایانی قرار دارد و یکی از محور‌های اساسی آن تاکید بر امکان پذیر بودن اقدامات با بکارگیری فناوری و روش‌های نوین است.
عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات فنی مهندسی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی اظهار داشت: به دنبال تاکید وزیر جهاد کشاورزی و با هدف ترویج فرهنگ درست مصرف، از اوایل سال گذشته نشست‌های تخصصی و اقدامات مهمی در راستای مدیریت ضایعات محصولات کشاورزی و غذایی انجام شده است.
او تصریح کرد: اصلی‌ترین نتیجه این اقدامات تدوین «برنامه راهبردی مدیریت ضایعات و پسماند‌های کشاورزی و غذایی» است که در مراحل نهایی قرار دارد.
بهمدی گفت: این برنامه راهبردی با هدف رفع چالش‌های مربوط به اسناد بالادستی و سیاست‌های راهبردی تدوین می‌شود و انتظار می‌رود با بررسی چالش‌ها و توافق میان دست اندرکاران منجر به ارائه ۲۷ تا ۲۸ برنامه عملیاتی شود که می‌تواند منشا اثر در این حوزه باشد.
عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی یکی از اصلی‌ترین چالش‌های موجود مدیریت این بخش را واژه شناسی دقیق بین مفاهیم ضایعات و پسماند دانست و افزود: طبق تعاریف سازمان فائو (FAO) ضایعات مواد غذایی به مجموع افت کمی یا کیفی مواد غذایی در طول زنجیره ارزش اطلاق و در نهایت به دو بخش «تلفات» و «دورریز» تقسیم می‌شود.
بهمدی با بیان اینکه تلفات شامل افت کمی و کیفی تا مرحله خرده فروشی و دورریز شامل افت در فاصله عمده فروشی تا مصرف است، افزود: طبق قانون مدیریت پسماند مصوب سال ۱۳۸۳، پسماند به مجموع مواد جامد، مایع و گاز (به جز فاضلاب) که از فعالیت‌های انسانی حاصل شده و نیاز به دفع دارد، اطلاق می‌شود.
او با بیان اینکه پسماند‌ها به دو دسته عادی و ویژه تقسیم می‌شوند که در بخش کشاورزی پسماند‌های زیستی از جمله موارد مهم هستند گفت: پسماند‌های مشکل ساز مانند مانت‌های پلاستیکی و ادوات ماهیگیری رها شده در اقیانوس‌ها از این دسته محسوب می‌شوند.
بهمدی به تفاوت بنیادین رویکرد مدیریتی در این دو حوزه اشاره کرد و افزود: ما باید میان مدیریت ضایعات و مدیریت پسماند تفکیک قائل شویم چراکه رویکرد در مدیریت ضایعات بر پایه پیشگیری است، زیرا ضایعات قابل پیشگیری هستند، اما رویکرد در مدیریت پسماند بر پایه ارزش‌آفرینی است، زیرا پسماند ماهیتا محصول جانبی یک تولید یا فرآیند است که با مدیریت صحیح می‌توان برای آن ارزش آفرینی کرد و میزان حضور آن را در محیط زیست کاهش داد.
کاهش ضایعات بخش کشاورزی نسبت به آمار و ارقام فائو
عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی سازمان تحقیقات کشاورزی در تبیین چالش‌های مدیریت پسماند و ضایعات از ضرورت بکارگیری یک «هرم مدیریتی» صحیح خبرداد و گفت: یکی از مشکلات موجود این است که ما به جای حرکت از قاعده هرم، گاهی فعالیت‌های خود را از انتهای آن آغاز می‌کنیم.
او با اشاره به تفاوت آماری موجود افزود: طبق آمار‌های فائو میزان ضایعات در کشور ما به طور میانگین حدود ۳۰ درصد گزارش شده، اما نتایج تحقیقات موسسه فنی و مهندسی نشان می‌دهد که این رقم در محصولات زراعی کمتر است و احتمالاً عددی در حدود ۲۴ درصد به واقعیت نزدیک‌تر است.
بهمدی با تحلیل ساختار نرخ ضایعات در کشور‌های توسعه یافته و در حال توسعه اظهارداشت: آمار‌های فائو نشان می‌دهد که در کشور‌های در حال توسعه مانند ایران میزان تلفات ۱۳ درصد و دورریز ۱۹ درصد است در حالی که در کشور‌های پیشرفته این روند معکوس است.
بهمدی با بیان اینکه تلفات محصول ناشی از عدم بهره گیری از فناوری و دورریز ناشی از مسائل فرهنگی است، افزود: ما باید با تمرکز بر امکان پذیر بودن اقدامات بر بخش تلفات متمرکز شویم، زیرا که فناوری می‌تواند در این بخش بیشترین تاثیر را داشته باشد.
او افزود: این تمرکز مستلزم آن است که نظام کشاورزی و غذا به گونه‌ای طراحی شود که با هم همخوانی داشته باشند یعنی افزایش عملکرد در واحد سطح با تامین کیفیت و پروتئین مورد نیاز در بخش غذا همسو باشد.
عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی با تاکید بر رعایت استاندارد‌های سلامت گفت: در مدیریت ضایعات و پسماند ایمنی مصرف کننده همواره خط قرمز است و نباید در مسیر ارزش آفرینی، سلامت مصرف کننده به خطر بیفتد.
او با تاکید بر لزوم بهره گیری از فناوری‌های نوین، ردیابی دیجیتال و فرآیند‌های آنزیمی و میکروبی برای ارزش‌آفرینی از پسماند‌ها افزود: سه اصل کلیدی برای مدیریت این حوزه در پیشگیری از ضایعات، ارزش آفرینی از پسماند‌ها و دفن ایمن مورد تاکید است.
بهمدی برای تحقق این اهداف نیاز به سه رکن اساسی همچون ایجاد یک نهاد متولی با ساختار اجرایی مشخص برای مدیریت زنجیره تلفات و پسماند، تدوین اطلس ملی جهت شناسایی دقیق نقاط ایجاد ضایعات و اجرای طرح‌های پایلوت و هماهنگی مستمر با برنامه‌های بالادستی کشور دارد.