به گزارش برنا از یزد، سیدعبدالرضا تراب‌زاده ضمن بیان این که صندوق یزد با آغاز فعالیت از سال ۱۳۸۳ به عنوان یکی از نخستین صندوق‌های پژوهش و فناوری کشور شناخته میشود، اظهار کرد: رسالت بنیادین این صندوق بر سه اصل محوری «اعطای تسهیلات»، «سرمایه‌گذاری» و «صدور ضمانت‌نامه» استوار است.
وی در تبیین تفاوت عملکرد صندوق پژوهش و فناوری با بانک‌ها، خاطرنشان کرد: عدم توانایی انطباق شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور به دلیل ویژگی‌های خاص ساختاری با آیین‌نامه‌ها و ضوابط سخت‌گیرانه بانکی در زمینه‌هایی مانند میزان سرمایه ثبتی، حجم فروش گذشته یا ساختارهای مالی، صندوق مذکور با تعریف بیش از ۲۰ زیرشاخه و تنوع تسهیلاتی، شرکت‌های فناور را متناسب با مرحله‌ای که در آن قرار دارند، تحت پوشش قرار می‌دهد.
تراب‌زاده با بیان این که تنها تعداد محدودی از شرکت‌های فناور امکان استفاده از تسهیلات تبصره‌ای بانک‌ها را دارند و شرکت‌های کوچک و نوپا به دلیل عدم توانایی در رعایت الزامات بانکی عملاً سهمی در جذب این منابع را نخواهند داشت، گفت: هیچ نهادی در استان‌ها به جز صندوق‌های پژوهش و فناوری نمی‌تواندبا این انعطاف و دقت تخصصی، به شرکت‌های فناور کوچک، تسهیلات ارائه کند.
وی افزود: از طرفی نرخ تسهیلات صندوق به صورت ترجیحی و پایین‌تر از بهره بانکی است و بازپرداخت‌ها نیز یا انعطاف بالا و به شکل مرحله‌ای و دارای دوره تنفس متناسب با شرایط واقعی شرکت‌های فناور اعمال میشود.
مدیر عامل صندوق پژوهش یزد همچنین اظهار کرد: آورده مالی سهامداران و همچنین تزریق منابع مختلف به صندوق از مراجعی همچون معاونت علمی ریاست‌جمهوری، وزارت ارتباطات و صندوق نوآوری و شکوفایی کشور باعث شده که صندوق پژوهش دارای ماهیت کارگزاری و توزیع تخصصی منابع داشته باشد و همین ویژگی باعث شده تا بتواند به عنوان موتور محرکه اقتصاد دانش بنیان عمل کند.
وی در ادامه با اشاره به کارنامه مالی صندوق طی سال گذشته، میزان تسهیلات پرداخت شده به شرکت‌ها را در مجموع ۲۵۶ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: این آمار تنها در شش‌ماهه نخست سال جاری، ۱۸۶ فقره و به ارزش بیش از ۱۵۰ میلیارد تومان بوده است ولی با توجه به این که معمولاً پیک تقاضا و تخصیص منابع در نیمه دوم سال خواهد بود، پرداخت حداقل ۲۰۰ میلیارد تومان دیگر در ماه‌های باقیمانده سال جاری دور از انتظار نخواهد بود.
این مسئول با اشاره به مشکلات عدیده اقتصادی ماه‌های اخیر، بر ضرورت همراهی با شرکت‌های فناور و دانش‌بنیانی که آینده اقتصاد استان را خواهند ساخت، تاکید کرد و افزود: در همین راستا نیز از اواخر اسفند سال گذشته تاکنون برای حمایت از بقای شرکت‌ها در شرایط انقباض اقتصادی و مهار تورم، بالغ بر ۱۰۰ میلیارد تومان امهال اقساط صورت گرفته است.
وی صدور ضمانت‌نامه‌های مختلف را یکی دیگر از رسالت‌های این صندوق خواند و در این خصوص ابراز کرد: شرایط صندوق پژوهش و فناوری در صدور ضمانت‌نامه نیز نسبت به بانک‌ها بسیار ساده‌تر است چرا که هدف این صندوق گره‌گشایی از مشکلات شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور و به حداقل رساندن موانع تجاری آنهاست.
تعیین ضوابط بازدارنده برای جلوگیری از انحراف منابع
مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری یزد با تاکید بر این که رویکرد اصلی این صندوق در زمینه سرمایه‌گذاری تنها کسب سود نیست، تصریح کرد: توانمندسازی، ارتقای ارزش افزوده، آموزش مدل‌های شراکت به بنیان‌گذاران و در نهایت خروج و واگذاری سهام در افق چندساله، از اهداف بلندمدت صندوق در حوزه سرمایه‌گذاری است ولی با این حال نیز ورود صندوق به حوزه سرمایه‌گذاری خطرپذیر(VC) و توسعه‌ای، مختص شرکت‌هایی است که مراحل رشد اولیه را با موفقیت پشت سر گذاشته‌اند.
وی ادامه داد: البته مدل‌های دیگری از مشارکت نیز وجود دارد که از جمله می‌توان به «مشارکت مدنی» یعنی مشارکت در تولید بطوری که تامین سرمایه از سوی صندوق و دانش اولیه و تولید از سوی شرکت باشد، اشاره کرد.
تراب‌زاده با اشاره به نحوه شراکت و ورود به حوزه‌های فناورانه پرریسک که بازده اقتصادی کوتاهی دارند، بیان کرد: این صندوق آمادگی سرمایه‌گذاری روی فناوری‌های استراتژیک را داشته و در این زمینه نیز تاکنون اقدامات زیادی انجام داده است؛ این قراردادها متناسب با مدل کسب‌وکار و معمولا از یک تا پنج سال و حتی در مواردی تا شش سال بسته شده و طبق توافق طرفین قابل تمدید است.
وی با بیان این که دستاورد صندوق یزد نه با تعداد و مبالغ تسهیلات بلکه با ارزیابی‌ها و بازخوردها نیز مثبت ارزیابی شده است، تصریح کرد: ارزیابی و نظارت در این صندوق در قالب سنجش دقیق فعالیت، نوع درخواست و میزان عملکرد شرکت‌ها انجام میشود و خوشبختانه نتیجه‌بخش بودن عملکرد صندوق، از تغییر جنس و هدف تسهیلات درخواستی شرکت‌ها، تقاضا برای ضمانت‌های بزرگ‌تر و درخواست‌های واصله برای رزومه آنها، کاملاً ملموس است.
تراب‌زاده ضمن اشاره به این که نظارت‌های تخصصی نشان می‌دهد بیش از ۹۰ درصد شرکت‌ها دقیقاً در مسیر پیش‌بینی‌شده در طرح‌ها گام برداشته و انحرافی ندارند، خاطرنشان کرد: ۱۰ درصد باقیمانده انحرافات نیز عمدتاً ناشی از اتفاقات مقطعی و تورم شدید ماه‌های اخیر بوده است ولی در عین حال صندوق کمک کرده با اصلاح انحرافات، مانع از بروز خللی در کسب‌وکار آنها شود.
وی با تاکید بر این که در فرایند تخصیص منابع رابطه جایگزین ضابطه نمی‌شود، توضیح داد: در این‌باره شاخص‌های بازار مانند فروش، حجم تولید، نیروی انسانی، سطح و بزرگی کار مورد توجه این مجموعه است و در همین راستا نیز تلاش شده تا تسهیلات به شرکت‌هایی برسد که شایستگی آن را دارند.
مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری استان در خصوص خطر وابستگی شرکت‌ها به وام‌های متوالی نیز تصریح کرد: ضوابط بازدارنده‌ای در این رابطه تعیین شده که از جمله آن می‌توان به چندمرحله‌ای بودن پرداخت تسهیلات و نظارت بر فرایند اخذ و دریافت انواع تسهیلات اشاره کرد.
وی با تاکید بر این که مرز میان حمایت هوشمندانه از یک ایده فناورانه و تزریق منابع به یک کسب‌وکار شکست‌خورده، نقطه‌ای است که تزریق پول منجر به سوق دادن آن شرکت به باتلاق بدهی نشود، گفت: اگر شرکتی به دلیل اخذ منابع مالی از مسیرهای مختلف در سراشیبی بحران باشد، دریافت وام جدید از صندوق تنها بدهی او را مضاعف کرده و به سقوطش شتاب می‌بخشد لذا هنر کارشناسان صندوق، در تشخیص این موضوع است که آیا این تسهیلات محرک چرخه تولید خواهد شد یا صرفاً نوعی مسکن موقت برای به تعویق انداختن یک ورشکستگی است.
تراب‌زاده تاکید کرد: صندوق هیچ تضمین یا مسئولیتی در قبال موفقیت تجاری شرکت‌ها ندارد بلکه بستر تامین مالی و ابزارها را فراهم می‌کند و موفقیت نهایی مرهون عملکرد خودِ کارآفرین و تیم اجرایی است.
تسهیلات صندوق صرفا شتاب‌دهنده سرعت توسعه شرکت‌ها
مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری استان در ادامه چالش اصلی زیست‌بوم فناوری یزد را به غیر از کمبود منابع مالی با توجه به تعداد کثیر متقاضیان، موضوعات زیرساختی دانست و تصریح کرد: افراد زیادی با ایده‌های عالی فنی و تولیدی وارد این زیست‌بوم می‌شوند اما استفاده بهینه از پول، بازاریابی، جریان نقدینگی و نحوه بازپرداخت تعهدات را آموزش ندیده‌اند.
وی با بیان این که در فرهنگ صنعتی یزد تمرکز تاریخی بر پایبندی به اخلاق حرفه‌ای و کیفیت بالا در تولید است، ادامه داد: همنین ویژگی باعث شده که یزدی‌ها در حوزه بازاریابی و فروش کمتر جسارت به خرج بدهند، در حالی که بهترین محصول بدون داشتن زنجیره فروش و تجاری‌سازی، محکوم به توقف خواهد بود.
این مسئول، وجود تیم مالکیتی و مدیریتی قوی و مشاورهای برجسته و صاحب‌نام در کنار یک شرکت نوپا را بزرگترین موهبت برای عدم انحراف آن از مسیر اصلی و موفقیت عنوان کرد و افزود: کمبود و عدم ماندگاری نیروی انسانی ماهر، نقص جدی در هدایت، منتورینگ و مشاوره‌های کسب‌وکار، بازار فروش و تامین مالی، عارضه‌های عمده زیست‌بوم نوآوری در استان هستند.
وی ماموریت صندوق پژوهش و فناوری را هدایت شرکت‌ها در مسیر رشد و رسیدن به خودکفایی مالی نه حفظ شرکت با تزریق منابع مالی عنوان و اعلام کرد: در این مسیر اهتمام بر این است که ارائه تسهیلات گام به گام و باتوجه به سطح شرکت انجام بگیرد تا یک شرکت به صورت مرحله به مرحله به بلوغ، درآمدزایی پایدار و اعتبار کافی برسد تا اصطلاحا «بانک‌پذیر» شود و بتواند نیازهای خود را مستقیماً از شبکه بانکی تامین کرده یا جذب شریک استراتژیک کند.
تراب‌زاده در ادامه این موضوع یادآور شد: صندوق پژوهش یزد از معدود صندوق‌هایی است که از منابع داخلی خود گرنت‌های بلاعوض به ایده‌های خام در مراکز نوآوری نیز پرداخت می‌کند تا ایده‌های خام آنها بتواند به مرحله پیش‌رشد برسند.
وی با تاکید بر این که زیست اقتصادی و ادامه حیات شرکت‌های فناور وابسته به وام صندوق نیست، خاطرنشان کرد: شاید در موارد انگشت‌شماری که شرکت نیازمند نقدینگی ضرب‌الاجل است، عدم دسترسی به منابع خلل ایجاد کند اما در مجموع شرکت‌های واقعی زیست‌بوم با توان بازار و فناوری خود زنده‌اند و تسهیلات صندوق صرفاً شتاب‌دهنده سرعت توسعه آنهاست.
اولویت‌های کلیدی و آتی صندوق پژوهش و فناوری یزد
این مسئول با اشاره به تحول ایجاد شده در مدل‌های کسب‌وکار با گسترش هوش مصنوعی، در خصوص رویکرد آتی این صندوق تصریح کرد: طراحی فرآیندها به گونه‌ای در حال بازآفرینی است که بهره‌گیری از ابزارهای هوش مصنوعی به تسریع فرآیندها، اعتبارسنجی و نتیجه‌گیری سریع‌تر شرکت‌ها کمک کند.
وی اولویت‌های کلیدی افق دو ساله صندوق پژوهش و فناوری را هوش مصنوعی کاربردی، کلان‌داده و اتوماسیون صنعتی، فناوری‌های مدیریت ناترازی انرژی و همچنین زیست‌فناوری پیشرفته برشمرد و گفت: البته در این راستا نیازمند بسترسازی زیرساخت‌هایی نیز نظیر دیتاسنترها و سرورهاست که با هماهنگی مدیریت ارشد استان در حال پیگیری است.
تراب‌زاده با تاکید بر این که توجه به موارد فوق هیچ خللی به سایر حوزه‌های تخصصی در دریافت خدمات صندوق ایجاد نخواهد کرد، خاطرنشان کرد: حوزه امنیت سایبری نیز به دلیل نیاز کشور همواره زیر چتر حمایتی صندوق یزد قرار داشته است؛ هرچند به لحاظ حساسیت‌ها و ملاحظات امنیتی، خدمات این بخش با سازوکارهای خاص خود ارائه خواهد شد.
مدیرعامل صندوق پژوهش و فناوری استان در پایان با اعلام این که در راستای حمایت بیش از پیش از زیست‌بوم فناوری و داشتن برنامه افزایش سرمایه صندوق به حدود نیم همت، از آمادگی صندوق جهت جذب سرمایه‌گذاران جدید صنعتی در قالب سهامدار خبر داد.