به گزارش برنا از یزد، سقط عمدی جنین یکی از چالش‌های پنهان نظام سلامت است که آمار واقعی آن به دلیل ماهیت غیررسمی، همواره محل اختلاف بوده است. برآوردها از وقوع صدها هزار سقط سالانه در کشور حکایت دارد که بخش قابل‌توجهی از آن خارج از مراکز درمانی و در شرایط ناایمن رخ می‌دهد؛ شرایطی که به گفته سازمان جهانی بهداشت می‌تواند به خونریزی، عفونت، ناباروری و حتی مرگ مادر بینجامد.
تجربه نشان داده رویکردهای صرفاً محدودکننده نه‌تنها شمار سقط‌ها را کاهش نمی‌دهد، بلکه آن را پنهان‌تر و خطرناک‌تر می‌کند. در این میان، مراکز «نفس» مسیر دیگری یعنی مشاوره آگاهانه و حمایت عملی، به‌جای فشار و ممانعت را پیش گرفته اند.
محمدرضا وفایی‌نسب، رئیس بسیج جامعه پزشکی استان یزد با اشاره به اهمیت آگاهی‌بخشی و حمایت از مادران در معرض تصمیم به سقط اظهار داشت: سقط یکی از موضوعات مهم حوزه سلامت مادر و جنین است که علاوه بر پیامدهای جسمی و روانی، می‌تواند آثار عمیقی بر سلامت خانواده و جامعه بر جای بگذارد.
وی با اشاره به تفاوت سقط خودبه‌خودی و سقط عمدی افزود: سقط خودبه‌خودی اغلب به دلایل پزشکی و اختلالات ژنتیکی رخ می‌دهد، اما در مواردی نیز بارداری به‌صورت عمدی خاتمه می‌یابد. در این میان، ارائه مشاوره آگاهانه، حمایت‌های روانی و اجتماعی و دسترسی به خدمات تخصصی می‌تواند در پیشگیری از سقط‌های قابل پیشگیری نقش مؤثری داشته باشد.
آغاز فعالیت مراکز نفس از سال ۱۴۰۰
رئیس بسیج جامعه پزشکی استان یزد با اشاره به شکل‌گیری مراکز مردمی نفس (نجات فرزندان سقط) گفت: این حرکت مردمی از سال ۱۴۰۰ با محوریت سازمان بسیج جامعه پزشکی و از مشهد مقدس آغاز شد و به‌تدریج فعالیت خود را در سراسر کشور گسترش داد.
وی ادامه داد: در استان یزد نیز با همکاری بسیج جامعه پزشکی و معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، ۱۲ مرکز نفس در شهرستان‌های استان راه‌اندازی شده است تا خدمات آموزشی، مشاوره‌ای و حمایتی در دسترس مادران و خانواده‌ها قرار گیرد.
نقش محوری ماماها در شناسایی و حمایت از مادران
وفایی‌نسب با بیان اینکه آموزش و فرهنگ‌سازی، شناسایی مادران متقاضی سقط و حمایت از مادرانی که از تصمیم به سقط منصرف می‌شوند، سه محور اصلی فعالیت این مراکز است، خاطرنشان کرد: ماماهای آموزش‌دیده مستقر در مراکز بهداشتی و درمانی، با بهره‌گیری از شبکه گسترده سلامت، نقش مهمی در مشاوره، آگاهی‌بخشی و هدایت مادران به خدمات تخصصی و حمایتی ایفا می‌کنند.
برگزاری ۱۱۹ کارگاه آموزشی و حمایت از ۲۰۱ خانواده
رئیس بسیج جامعه پزشکی استان یزد با تشریح عملکرد این مراکز اظهار داشت: تاکنون ۵۲۵ مادر به مراکز نفس مراجعه کرده‌اند که با مشاوره و حمایت‌های انجام‌شده، ۴۵۱ مورد انصراف قطعی از تصمیم به سقط ثبت شده و تاکنون ۲۹۰ نوزاد سالم متولد شده‌اند.
وی افزود: در راستای ارتقای آگاهی عمومی، ۱۱۹ کارگاه آموزشی برگزار شده و بیش از سه‌هزار و ۱۱۸ نفر از گروه‌های مختلف جامعه با ابعاد و پیامدهای سقط آشنا شده‌اند.
وفایی‌نسب با اشاره به ظرفیت انسانی و حمایتی این طرح گفت: در حال حاضر ۲۵ رابط اصلی و ۱۸۹ مامای فعال در سطح استان با مراکز نفس همکاری دارند و در سال گذشته نیز ۲۰۱ مورد حمایت مستقیم مادی و معنوی از مادران و خانواده‌ها انجام شده است.
وی در پایان با تأکید بر اهمیت همراهی جامعه پزشکی، خیران و نهادهای حمایتی تصریح کرد: هدف این مراکز آن است که هیچ مادری در مواجهه با مشکلات و شرایط دشوار دوران بارداری، خود را تنها و بدون پشتیبان احساس نکند و با دریافت مشاوره تخصصی و حمایت‌های لازم، بتواند تصمیمی آگاهانه و متناسب با سلامت خود اتخاذ کند.
آمار مراکز نفس یزد ۵۲۵ مادر مراجعه‌کننده، ۴۵۱ انصراف قطعی و ۲۹۰ نوزاد سالم را نشان می‌دهد که تصمیم به سقط غالباً در خلأ اطلاعات و فشار اقتصادی و اجتماعی شکل می‌گیرد، نه از سر انتخاب آزادانه. آنچه این مراکز انجام می‌دهند، پر کردن همین خلأ است: ماماهای آموزش‌دیده در دل شبکه بهداشتی، مادران را بدون قضاوت همراهی می‌کنند و حمایت مادی و معنوی را تا پس از تولد ادامه می‌دهند. با این حال، ماندگاری این دستاورد به دو شرط بستگی دارد؛ تداوم حمایت پس از انصراف و حفظ استانداردهای مشاوره غیرجهت‌دار و محرمانه. اگر الگوی یزد بتواند بدون تبدیل شدن به ابزاری صرفاً آماری به سایر استان‌ها منتقل شود، می‌تواند یکی از مؤثرترین حلقه‌های حمایت از سلامت مادر و کودک در کشور باشد.