به گزارش گروه اقتصادی برنا؛ حجتاله صیدی، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ در حاشیه برنامههای هجدهمین نمایشگاه نظام مالی، سرمایه گذاری و زیرساختهای دیجیتال، در شورای هماندیشی بخش خصوصی و وزارت امور اقتصادی و دارایی در حوزه اقتصاد دیجیتال با اشاره به اهمیت روزافزون اقتصاد دیجیتال، تاکید کرد: امروزه اقتصاد دیجیتال به بخش جداییناپذیر زندگی انسانها تبدیل شده و دیگر به بحثهای نظری درباره اهمیت آن نیازی نیست. تحولات فناوری و گسترش کاربرد هوش مصنوعی نیز بر اهمیت این حوزه افزوده است.
رییس سازمان بورس و اوراق بهادار افزود: هر پدیده نوظهوری در کنار مزایای خود، ممکن است با محدودیتها و چالشهایی همراه باشد، اما آنچه اهمیت دارد، بهرهگیری از ظرفیتها و مزایای این تحولات است. در شرایط کنونی نمیتوان بدون توجه به اقتصاد دیجیتال و نقش آن، درباره فعالیتهای اقتصادی و رشد اقتصادی سخن گفت.
رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به سهم محدود شرکتهای اقتصاد دیجیتال در بورس گفت: یکی از پرسشهای اساسی این است که چرا با وجود گسترش قابل توجه نقش اقتصاد دیجیتال در زندگی و اقتصاد، سهم شرکتهای فعال در این حوزه از بازار سرمایه همچنان پایین است.
صیدی با تأکید بر ضرورت شناسایی و رفع موانع حضور این شرکتها در بازار سرمایه افزود: بخشی از مسائل مطرحشده درباره پذیرش شرکتهای اقتصاد دیجیتال در بورس، به موضوع حاکمیت شرکتی و الزامات آن بازمیگردد. از این رو، برای توسعه حضور این شرکتها در بازار سرمایه باید به مجموعهای از مسائل مرتبط با گزارشگری، مدیریت ریسک و ساختار اداره شرکتها توجه شود.
رییس سازمان بورس با اشاره به برخی تحولات شرکتهای بزرگ بینالمللی اعلام کرد: تجربه بحرانهای بزرگ در بازارهای مالی نشان داده حتی اتفاقات تلخ نیز میتوانند زمینهساز اصلاح ساختارها و ارتقای استانداردهای نظارتی شوند.
او با یادآوری سقوط شرکتهایی مانند انرون و ورلدکام در ابتدای قرن بیستویکم گفت: این اتفاقات از مهمترین رویدادهایی بودند که موجب توجه بیشتر به مفهوم حاکمیت شرکتی شدند. سقوط این شرکتها پیامدهای گستردهای به همراه داشت، بهطوری که مؤسسه حسابرسی آرتور اندرسن نیز در جریان این تحولات از بین رفت.
صیدی ادامه داد: این رویدادها موجب شد موضوع حاکمیت شرکتی با جدیت بیشتری مورد توجه قرار گیرد و فعالان بازارهای مالی درباره دلایل وقوع چنین بحرانهایی و راههای جلوگیری از تکرار آنها بررسیهای گستردهتری انجام دهند.
او با اشاره به تحولات اخیر پیرامون شرکت انویدیا افزود: مسائل مطرحشده درباره شرکتهای بزرگ فناوری را میتوان از زوایای مختلف بررسی کرد. از منظر بازار سرمایه، یکی از موضوعاتی که در تحلیل این تحولات باید مورد توجه قرار گیرد، حاکمیت شرکتی است.
رییس سازمان بورس تأکید کرد: البته این تنها یکی از زوایای تحلیل چنین موضوعاتی است و نمیتوان همه عوامل مؤثر بر عملکرد شرکتهای فناوری را به حاکمیت شرکتی محدود کرد.
صیدی با اشاره به مشکلات ارزشگذاری شرکتهای اقتصاد دیجیتال گفت: موضوع ارزشگذاری تنها به شرکتهای فعال در اقتصاد دیجیتال محدود نیست و حتی در صنایع سنتی مانند فولاد، کاشی و فرش ماشینی نیز با چالشهایی در این زمینه روبهرو هستیم.
او توضیح داد: در بسیاری از صنایع سنتی، ظرفیت تولید، خطوط تولید، بازارهای فروش و حتی برخی محدودیتهای عملیاتی قابل محاسبه است. برای مثال، در صنعت کاشی میتوان ظرفیت تولید و آثار احتمالی محدودیت گاز بر فعالیت شرکتها را برآورد کرد، با این حال همچنان در ارزشگذاری این شرکتها اختلافنظر وجود دارد. در زمینه ارزشگذاری شرکتهای حوزه دیجیتال این مسئله بسیار پیچیدهتر است.
رییس سازمان بورس با اشاره به تفاوت ارزشگذاری کارشناسی و ارزشگذاری بازار افزود: ممکن است ارزش یک شرکت در زمان عرضه ۷ همت برآورد شود، اما بازار ارزش آن را ۱۲ همت تشخیص دهد. عکس این وضعیت نیز امکانپذیر است و ممکن است شرکتی که ارزشگذاری ۷ همتی برای آن انجام شده، از نگاه سرمایهگذاران فقط ۳ همت ارزش داشته باشد.
صیدی تأکید کرد: این تفاوتها بخشی از سازوکار طبیعی بازار سرمایه است و از ویژگیهای مثبت بازار به شمار میرود. بنابراین، مسئله ارزشگذاری را نیز باید در ارتباط با کیفیت گزارشگری شرکتها بررسی کرد، زیرا گزارشگری یکی از اجزای نظام حاکمیت شرکتی است.
رییس سازمان بورس با اشاره به تفاوت ماهیت ریسک در شرکتهای اقتصاد دیجیتال و صنایع سنتی گفت: برخی ریسکها در شرکتهای اقتصاد دیجیتال پررنگتر و برخی دیگر کماهمیتتر هستند. این تفاوتها باید در ساختار مدیریت ریسک و حاکمیت شرکتی مورد توجه قرار گیرند.
او افزود: یکی از ویژگیهای مهم شرکتهای اقتصاد دیجیتال، وابستگی آنها به نوآوری است. این شرکتها میتوانند با ارائه یک محصول یا خدمت جدید بهسرعت توسعه پیدا کنند، اما در مقابل، توقف نوآوری یا بروز اشتباه در طراحی و توسعه محصولات ممکن است موجب از دست رفتن بخش قابل توجهی از بازار آنها شود.
صیدی با اشاره به اهمیت نیروی انسانی متخصص در شرکتهای فناوری اعلام کرد: در این شرکتها گاهی از دست دادن یک یا ۲ نیروی کلیدی میتواند پیامدهای قابل توجهی برای فعالیت و آینده شرکت داشته باشد. از این رو، برنامهریزی برای جانشینی مدیران و نیروهای متخصص یکی از موضوعات مهم در مدیریت ریسک این شرکتهاست.
رییس سازمان بورس تأکید کرد: کمیته ریسک در ساختار حاکمیت شرکتی باید بتواند چنین موضوعاتی را شناسایی و مدیریت کند. بررسی ریسک نوآوری و برنامه جانشینپروری نیروهای کلیدی در شرکتهای فناوری اهمیت ویژهای دارد.
او افزود: برای افزایش حضور شرکتهای اقتصاد دیجیتال در بازار سرمایه باید به این مسائل توجه بیشتری شود، زیرا بخشی از موانع توسعه این شرکتها با الزامات حاکمیت شرکتی و مدیریت ریسک ارتباط مستقیم دارد.
صیدی با اشاره به مزایای حضور شرکتها در بازار سرمایه گفت: در متون مالی، مزایایی مانند کاهش هزینه سرمایه، دسترسی آسانتر به منابع مالی و افزایش امکان تداوم فعالیت برای حضور شرکتها در بورس مطرح میشود، اما یکی از مهمترین ویژگیهای بازار سرمایه، فراهم کردن امکان توسعه و بزرگتر شدن شرکتهاست.
او افزود: هدف این است که شرکتهای اقتصاد دیجیتال بتوانند از ظرفیتهای بازار سرمایه برای گسترش فعالیتهای خود بهرهمند شوند و در مقابل، فعالان بازار سرمایه نیز از فرصتهای سرمایهگذاری در این شرکتها استفاده کنند.
رییس سازمان بورس با اشاره به عملکرد بازار نوآفرین اعلام کرد: هنگام راهاندازی بازار نوآفرین، امیدواری زیادی نسبت به رشد و گسترش آن وجود داشت، اما این بازار هنوز نتوانسته به سطح مورد انتظار توسعه پیدا کند.
صیدی تأکید کرد: امیدواریم با همکاری مشترک فعالان اقتصاد دیجیتال و نهادهای بازار سرمایه، موانع موجود بررسی و رفع شود و با افزایش پذیرش شرکتها، بازار نوآفرین بتواند سهم مهمتری در تأمین مالی و توسعه اقتصاد دیجیتال ایفا کند.
او خواستار تعریف همکاریهای مشترک برای بررسی پیشنهادهای فعالان اقتصاد دیجیتال شد و گفت: لازم است مسائل و موانع موجود بهصورت مشترک مرور شود تا بتوان برای حل آنها به راهکارهای عملی دست یافت.
رییس سازمان بورس در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تأمین مالی جمعی اشاره کرد و گفت: سکوهای تأمین مالی جمعی در سالهای گذشته فعالیتهای مناسبی داشتهاند و با تلاش فعالان این حوزه و همکاریهای انجامشده، هم نرخ نکول کاهش یافته و هم امکان استفاده از این شیوه تأمین مالی افزایش پیدا کرده است.
صیدی با اشاره به ۲ مسئله مالیات و معاملات ثانویه در تأمین مالی جمعی اعلام کرد: به نظر میرسد بتوان با تعریف تأمین مالی جمعی در قالب ابزار مالی و دریافت مصوبه شورای عالی بورس، برای حل این ۲ مسئله اقدام کرد.
او افزود: بر اساس مقررات مالیاتی، تعریف ابزار مالی در بازار سرمایه و تصویب آن در شورای عالی بورس میتواند در حل مسئله مالیاتی این حوزه مؤثر باشد. از این رو، پیشنهاد میشود این موضوع بررسی و برای تصمیمگیری به شورای عالی بورس ارائه شود.
رییس سازمان بورس ادامه داد: با تعریف این ابزار، امکان بررسی و طراحی سازوکار معاملات ثانویه آن نیز فراهم خواهد شد. البته اجرای این پیشنهاد نیازمند بررسی بیشتر و طی مراحل قانونی مربوط است.
صیدی با اشاره به موضوع کارمزد تأمین مالی جمعی گفت: با ضرورت بازنگری در ساختار کارمزدها موافقم، زیرا ارقام ثابت تعیینشده در گذشته با توجه به تغییر شرایط اقتصادی، نیازمند بررسی مجدد هستند.
رییس سازمان بورس با اشاره به موضوع توکنسازی داراییها اعلام کرد: درباره مزایا، ویژگیها و ارکان توکنسازی بحثهای نظری گستردهای انجام شده و ابعاد مفهومی آن تا حد زیادی شناخته شده، اما این موضوع هنوز نتوانسته به شکل گسترده و عملیاتی در بازار سرمایه توسعه پیدا کند.
او افزود: یکی از مشکلات موجود این است که هنوز نتوانستهایم تعریف عملیاتی مناسبی برای اجرای گسترده توکنسازی ارائه کنیم و ظرفیتهای اجرایی آن را بهطور کامل به کار بگیریم.
صیدی با بیان اینکه برخی فعالیتها در زمینه توکنسازی در کشور در حال انجام است، گفت: این اقدامات رصد میشود و ارزشمند است، اما برای آنکه توکنسازی از اقدامات محدود فراتر برود و در مقیاس گسترده اجرا شود، نیازمند همفکری و همکاری بیشتر با متخصصان و فعالان این حوزه هستیم.
رییس سازمان بورس تأکید کرد: توسعه کاربرد عملی توکنسازی از موضوعاتی است که بازار سرمایه برای پیشبرد آن به همکاری فعالان فناوری و اقتصاد دیجیتال نیاز دارد.
صیدی با اشاره به تحولاتی که اقتصاد دیجیتال در شیوه فعالیت کسبوکارها ایجاد کرده است، گفت: اقتصاد دیجیتال بسیاری از مفاهیم سنتی را تغییر داده و شیوههای جدیدی از فعالیت اقتصادی را به رسمیت شناسانده است.
او افزود: برای مثال، در گذشته اشتغال معمولاً با حضور در یک محل کار مشخص تعریف میشد، اما امروزه دورکاری و فعالیت فریلنسری به شیوههای پذیرفتهشده فعالیت اقتصادی تبدیل شدهاند.
رییس سازمان بورس ادامه داد: همانطور که اقتصاد دیجیتال موجب تغییر مفهوم سنتی اشتغال شده است، لازم است در حوزه پذیرش شرکتها و تأمین مالی آنها نیز برخی مفاهیم و شیوههای سنتی مورد بازنگری قرار گیرد.
صیدی با تأکید بر ضرورت طراحی سازوکارهای متناسب با ماهیت شرکتهای نوآور گفت: برای توسعه اقتصاد دیجیتال در بازار سرمایه باید درباره شیوههای جدید پذیرش و تأمین مالی این شرکتها همفکری کنیم و راهکارهای متناسب با ویژگیهای آنها ارائه دهیم.
او افزود: ظرفیت بازار سرمایه برای توسعه اقتصاد دیجیتال بسیار بالاست و با همکاری فعالان این ۲ حوزه میتوان زمینه تأمین مالی بیشتر و بزرگتر شدن شرکتهای فناوری را فراهم کرد.
رییس سازمان بورس در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر ارتباط رشد اقتصادی، سرمایهگذاری و فناوری گفت: مسئله اصلی اقتصاد کشورها رشد اقتصادی است و تحقق رشد اقتصادی بدون سرمایهگذاری امکانپذیر نیست.
صیدی افزود: سرمایهگذاری به وجود یک نظام مالی کارآمد وابسته است، نظامی که بتواند منابع مالی را تجهیز و به سمت پروژههای بزرگ و فعالیتهای مولد هدایت کند.
او ادامه داد: در گذشته کارآمدی نظام مالی عمدتاً بر اساس توانایی آن در جذب و تخصیص منابع سنجیده میشد، اما امروزه این کارآمدی بهشدت به کیفیت زیرساختهای فناوری و امکانات دیجیتال وابسته شده است.
رییس سازمان بورس تأکید کرد: بدون بهرهگیری از فناوری اطلاعات و زیرساختهای دیجیتال، دیگر نمیتوان نظام مالی کارآمدی داشت.
حجتاله صیدی گفت: اگر خواهان گسترش بازار سرمایه هستیم، باید به موفقیت و کارآمدی بیشتر اقتصاد دیجیتال کمک کنیم. در مقابل، اگر شرکتهای فعال در اقتصاد دیجیتال نیز بخواهند رشد کنند و چند برابر اندازه فعلی خود توسعه یابند، لازم است از ظرفیتهای بازار سرمایه بهره ببرند.
او ابراز امیدواری کرد با تقویت همکاری میان سازمان بورس و فعالان اقتصاد دیجیتال، زمینه توسعه شرکتهای فناوری، فینتکها و کسبوکارهای مبتنی بر پلتفرم و همچنین افزایش نقش بازار سرمایه در تأمین مالی آنها فراهم شود.