به گزارش گروه اجتماعی برنا، عباس عبادی در نخستین نشست ارتقای تابآوری حرفهای جامعه پرستاری که با حضور مدیران پرستاری بیمارستانهای استانهای تهران، البرز و قم برگزار شد، با تشریح ابعاد مختلف تابآوری اظهار کرد: این مفهوم که در ابتدا از علوم پایه و فیزیک وارد ادبیات علمی شد، بهتدریج در حوزههای روانشناسی، سلامت و مدیریت سازمانی گسترش یافت و در دوران همهگیری کرونا، اهمیت آن در نظام سلامت بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفت.
وی با اشاره به تجربیات نظام سلامت در بحرانهای اخیر، از جمله جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه افزود: این تجربیات درسآموختههای ارزشمندی برای نظام سلامت به همراه داشته است که باید بهصورت مستمر بازخوانی، مستندسازی و به برنامههای عملیاتی تبدیل شوند تا آمادگی فردی و سازمانی برای مواجهه با بحرانهای احتمالی افزایش یابد.
معاون پرستاری وزارت بهداشت با تقسیمبندی تابآوری به سه سطح فردی، تیمی و سازمانی تصریح کرد: مدیران پرستاری باید بهصورت همزمان به هر سه سطح توجه داشته باشند. تابآوری را نمیتوان صرفاً به مسئولیت فردی کارکنان واگذار کرد؛ بلکه سازمان نیز باید بسترهای لازم را برای حفظ توانمندی، انگیزه و سلامت نیروی انسانی فراهم کند.
عبادی با بیان اینکه نظام سلامت حتی در شرایط عادی نیز با چالشهایی همچون افزایش سالمندی، محدودیت منابع، تحریمها و افزایش انتظارات و آگاهی سلامت مردم مواجه است، خاطرنشان کرد: تابآوری صرفاً مختص شرایط بحران نیست، بلکه باید بهعنوان یک ظرفیت مستمر در نظام سلامت تقویت شود تا افراد و سازمانها بتوانند در مواجهه با تلاطمها، ضمن حفظ عملکرد خود، از تجربیات بهدستآمده برای توانمندتر شدن استفاده کنند.
وی آمادگی پیش از بحران را یکی از مهمترین درسآموختههای تجربیات اخیر دانست و گفت: نظام سلامت در مرحله پاسخ و واکنش به بحران از ظرفیت بسیج و همبستگی بالایی برخوردار است، اما لازم است آمادگی ذهنی، عملیاتی و تجهیزاتی پیش از وقوع بحران نیز بهصورت جدی مورد توجه قرار گیرد.
عبادی با تأکید بر اینکه فداکاری کارکنان نباید جایگزین مسئولیت سازمانی شود، اظهار کرد: پرستاران زمانی میتوانند در شرایط دشوار تابآوری داشته باشند که از امنیت روانی در محیط کار برخوردار باشند، فشار کاری و شیفتهای آنان متوازن باشد و به نیازهای جسمی و روانیشان توجه شود.
وی افزود: فراهم کردن فرصت استراحت مناسب، توجه به تفاوت توانمندیهای کارکنان، شنیدن دغدغههای آنان و ایجاد احساس حمایت و امنیت از جمله وظایف مهم مدیران پرستاری است.
معاون پرستاری وزارت بهداشت با اشاره به اهمیت حضور میدانی مدیران در شرایط بحرانی تصریح کرد: حضور مدیر در کنار کارکنان و اطمینانبخشی به آنان، حتی از طریق یک بازدید و گفتوگوی کوتاه، میتواند این پیام را منتقل کند که در شرایط دشوار تنها نیستند و مدیران در کنار آنان حضور دارند. اعتماد متقابل میان کارکنان و مدیران یکی از پایههای اصلی تابآوری سازمانی است.
وی با اشاره به تجربه مدیریت نیروی انسانی در جنگ ۱۲ روزه گفت: در روزهای ابتدایی این بحران، میزان غیبت کارکنان در برخی مراکز افزایش یافت، اما برخورد حمایتی و عاطفی مدیران با کارکنانی که در محل کار حاضر نشده بودند، نقش مؤثری در بازگشت آنان داشت. بهجای برخورد تنبیهی، مدیران با این افراد تماس گرفتند و از وضعیت سلامت و شرایط خانوادگی آنان جویا شدند.
عبادی ادامه داد: در تجربه جنگ ۴۰ روزه، میزان غیبت کارکنان حتی به کمتر از شرایط عادی رسید که این موضوع اهمیت آمادگی قبلی، اعتماد متقابل، حمایت مدیریتی و بهرهگیری از تجربیات گذشته را نشان میدهد.
وی همچنین به اقدامات انجامشده پس از جنگ ۱۲ روزه برای ارتقای آمادگی نظام سلامت اشاره کرد و گفت: تدوین برنامههای عملیاتی، طراحی دورههای آموزشی کوتاهمدت در زمینه مواجهه با مصدومان سوختگی و حمایتهای روانی و برگزاری کارگاهها و وبینارهای تخصصی، از جمله اقداماتی بود که با هدف ارتقای دانش و مهارت کارکنان و افزایش آمادگی مجموعه نظام سلامت دنبال شد.
معاون پرستاری وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت حفظ خدمات حیاتی در شرایط بحران اظهار کرد: یکی از تجربیات ارزشمند مدیریت بحران، استفاده از ظرفیت بخشهای خالی بیمارستانها برای اسکان کارکنانی بود که به دلیل شرایط بحرانی و مشکلات رفتوآمد، دغدغه حضور در محل کار و وضعیت خانوادههای خود را داشتند.
وی با اشاره به اهمیت فرماندهی مؤثر و تفویض اختیار در شرایط بحرانی افزود: باید سازوکارهای لازم برای تصمیمگیری و اقدام بهموقع در سطح بیمارستانها و دانشگاهها پیشبینی شود تا در صورت محدودیت یا قطع ارتباط با سطوح بالاتر مدیریتی، مراکز درمانی بتوانند متناسب با شرایط، اقدامات ضروری را انجام دهند.
عبادی همچنین بر ضرورت مشارکت همه مراکز درمانی در شرایط بحران تأکید کرد و گفت: در زمان تهدید سلامت و امنیت جامعه، دولتی یا خصوصی بودن بیمارستان نباید مانعی برای همکاری باشد. تجربه کرونا و بحرانهای اخیر نشان داد که مراکز درمانی غیردولتی نیز میتوانند ظرفیتها و امکانات خود را برای ارائه خدمات به مردم در اختیار نظام سلامت قرار دهند.
وی مستندسازی تجربیات و یادگیری سازمانی را از دیگر الزامات ارتقای تابآوری دانست و تصریح کرد: تجربیات بیمارستانها و دانشگاههای علوم پزشکی در بحرانهای اخیر باید ثبت، تحلیل و بازخوانی شوند تا نقاط قوت و ضعف شناسایی و از این تجربیات برای برنامهریزی و آمادگی بهتر در آینده استفاده شود.
معاون پرستاری وزارت بهداشت همچنین مراقبت از سلامت روان کارکنان را ضروری دانست و گفت: اعضای تیم سلامت به دلیل ویژگیهای محیط کاری خود در معرض تنشهای متعدد قرار دارند و در شرایط بحران این فشارها تشدید میشود؛ بنابراین مدیران باید مراقبت از سلامت روان کارکنان را در اولویت قرار دهند و از ظرفیتهای حمایتی موجود استفاده کنند.
عبادی در ادامه سخنان خود، پیشنهادهایی را برای تقویت تابآوری حرفهای جامعه پرستاری و ارتقای آمادگی بیمارستانها مطرح کرد و طراحی و استقرار نظام ملی پایش تابآوری بیمارستانها در سطوح فردی، تیمی و سازمانی، تدوین و اجرای بسته ملی ماندگاری پرستاری با تمرکز بر بهبود شرایط محیط کار، ارتقای انگیزه حرفهای و کاهش عوامل مؤثر بر ترک خدمت و همچنین تقویت جایگاه و اختیارات مدیران پرستاری در ساختارهای تصمیمگیری را از جمله این پیشنهادها برشمرد.
وی با اشاره به سهم قابل توجه گروه پرستاری در نیروی انسانی بیمارستانها خاطرنشان کرد: استفاده مؤثر از ظرفیت، تجربه و توان مدیریتی این گروه میتواند به ارتقای عملکرد و تابآوری نظام سلامت کمک کند.
معاون پرستاری وزارت بهداشت ابراز امیدواری کرد با تقویت آمادگی فردی، حمایت سازمانی، توسعه یادگیری و افزایش همبستگی حرفهای، جامعه پرستاری بتواند ضمن حفظ سلامت و کرامت کارکنان، تداوم ارائه خدمات ایمن و باکیفیت به مردم را در شرایط مختلف تضمین کند.