فیلم سینمایی «گلوله ها بر فراز برادوی» ساخته وودی آلن شنبه 13 دی در سالن سیف الله داد خانه سینما به نمایش درآمد و پس از نمایش با حضور شاهپور شهبازی و اسماعیل میهن دوست مورد نقد و بررسی قرار گرفت.
به گزارش خبرگزاری برنا، این فیلم در راستای سلسله جلسات «بررسی ژانرهای سینمایی» و به منظور بررسی ژانر كمدی به نمایش درآمد و مورد تحلیل قرار گرفت.
در ابتدای این نشست شاهپور شهبازی با بیان اینکه متن فیلم "گلوله ها بر فراز برادوی" امکان و زاویه دید متفاوت به مخاطب میدهد، به توضیح فرآیند ادراک تماشاگر از فیلم پرداخته و گفت: تئوریهای زیادی وجود دارد كه ترجیح می دهم آنها را در سه شاخه خلاصه کنم.
وی ادامه داد: نخستین رویکرد "شناخت شناسی" نام دارد که به رویکرد ما در خوانش متن و دانشهای اکتسابی و نظری مخاطب مرتبط میشود مثل مجموعه فیلمهایی که دیده ایم و مجموعه تجربههای عملی که پشت سر گذاشتهایم. این فرآیندها نوعی شناخت شناسی و دیدگاه های عمیق یا سطحی را در ذهن ما شکل میدهند. بر همین اساس وقتی دو نفر با زمینه های متفاوت فکری به یك متن مراجعه می کنند به دو نتیجه متفاوت میرسند.
شهبازی عنوان كرد: رویکرد دوم "روانشناختی" است. بر اساس این رویکرد احساسات و غریزهها با متن ارتباط برقرار می كنند. در واقع فیلم به بخش غرایز و ناخودآگاه شخصیتها قلاب میشود و کلماتی که میتوانند این مسئله را بروز دهند واژهایی مانند (خوشم آمد و خوشم نیامد) هستند. رویکرد سوم هم "زیباشناختی" است به مفهوم تسلط مخاطب به گرامر و زبان خاص آن مدیوم.
وی سخنانش را این چنین پی گرفت: این رویکرد فقط منوط به تکنیک نیست بلکه مجموعه گستردهتری را در بر میگیرد. در این زمینه مخاطب هرچه بیشتر درگیر آثار هنری متفاوت باشد، دریافت و تأثیری که از آثار هنری میگیرد متفاوتتر خواهد بود. بنابراین برای هنرمند بودن ابتدا باید مخاطب خوبی برای آثار هنری باشید.
شهبازی در بخش دیگری از سخنانش گفت: ممکن است بر اساس رویکرد "شناخت شناسی" و "زیباشناختی" معتقد باشید موسیقی بتهون یا باخ بینظیر است اما به دلایل ناشناخته و پیچیده در حوزه "روانشناختی"، از صدای جواد یساری هم لذت ببرید. این سه رویکرد تابع یک اصل بزرگ یعنی شرایط تاریخی هستند یعنی ما قادر نیستیم فراتر از سایه خود برویم و در شرایط تاریخی خاص اسیر هستیم.
وی ادامه داد: منتقدان هم به سه دسته تقسیم میشوند؛ منتقدان با رویکرد روزنامهنگاری، منتقدان با رویکرد آکادمیک و منتقدان با رویکرد تئوریک. رویکرد ژورنالیستی که یک ژانر ضروری و مهم است، میتواند مخاطب و گفتمان تولید کند. البته نقد ژورنالیستی تاریخ مصرف دارد و نوشته میشود که فهمیده شود. در این رویكرد منفعت سرعت بر اندیشه غلبه دارد و فاقد انسجام تئوریک است به همین دلیل ژورنالیست ها با هم درگیر هستند.
شهبازی عنوان كرد: نقد آکادمیک عمدتاً خصلت بیرونی دارد. در این نقد داوری صورت نمیگیرد و برخلاف نقد ژورنالیستی در جایگاه قاضی همه چیزدان قرار ندارد. مجموعه این دو رویكرد در نقد تئوریك خلاصه میشوند. هدف در این نقد، کشف و فهم است و به ادبیات و زبان اهمیت بسیاری داده می شود. این نقد در مقابل کلیت نمایی مقاومت میکند و فشرده است.
وی ضمن اشاره به فیلم "گلولهها بر فراز برادوی" گفت: این فیلم با جمله (من یک هنرمند هستم) شروع میشود و شخصیت اصلی داستان به تهیه کننده میگوید حاضر نیست متن را تغییر دهد چراکه وظیفه تئاتر آگاهی بخشیدن به مخاطب است. اما همین شخصیت در پایان فیلم می گوید (من هنرمند نیستم) و در این بین اتفاقاتی رخ میدهد. شخصیت اصلی در پایان فیلم انسانیت را بدست میآورد اما معتقد است دیگر هنرمند نیست.
شهبازی ادامه داد: در واقع فیلم به سطح قابل مشاهده و واقعیات مشخص و سطح پنهان تقسیم میشود. معتقدم این فیلم (کمدی موقعیت) نیست بلکه (موقعیت کمیک) است. قهرمان موقعیت کمیک، انسانی دیوانه است که سرنوشت او كمیك است. کمیک سرنوشت همه ما است و همه میدانیم در حال بازی هستیم فقط در شرایط خاص این نظم نمادین به هم میخورد.