این نوشتار در صدد آن است تا با واکاوی موضع گیری های یکی از شخصیت های اثرگذار در شرایط خطیر انقلاب و پس از آشوب های سال گذشته نقدی منصفانه بر عملکرد وی داشته باشد.
شاید این بازخوانی هشداری باشد برای سیاست مدارانی که در فراخنای وقایع تاریخی امروز سرگرم شده و از دغدغه های دیروز خود غافل شده اند.
برگزاری مناظره های تلویزیونی میان نامزدهای انتخابات دهم ریاست جمهوری اگرچه بهترین ابتکارعمل برای داغ کردن تنور انتخابات بود و موجب حضور بیش از 80 درصدی مردم پای صندوق های رای گیری شد، اما برخی اظهارنظرها و موضع گیری ها چند روز پیش از انتخابات و همین طور پس از آن شیرینی این مشارکت حداکثری را به کام ایرانیان تلخ کرد.
از جمله این اتفاقات نامه نگاری رییس مجلس خبرگان رهبری به رهبر فرزانه انقلاب 3 روز پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری یعنی در 19 خرداد 88 بود؛ نامه ای بدون "سلام و السلام" که به اعتقاد برخی ادبیاتی متفاوت با نوع سیاست های قبلی هاشمی در قبال رهبر فرزانه انقلاب داشت.
نامه این گونه آغاز شده است:
"بسمالله الرحمن الرحیم
مقام معظم رهبری آیتالله خامنهای زیده عزّه
متأسفانه اظهارات عاری از حقیقت و غیرمسئولانه آقای احمدینژاد در جریان مناظره با مهندس موسوی و مقدمهچینیهای قبل و حوادث بعد از آن، خاطرات تلخ اظهارات و اقدامات منافقان و گروهکهای ضدانقلاب در سالهای اول بعد از پیروزی انقلاب و نیز تهمتزدنها در انتخابات 84 و انتخابات مجلس ششم ولجنپراکنیهای باند پالیزدار که در دادگاه محکوم شده را به نمایش گذاشت و از آنجا که بخشی از این اظهارات قبلاً در رسانههای دولتی و آتش تهیه آن در سخنرانی مشهد مقدس مطرح شده، ادعای اینکه مطالب او تحت تأثیر فضای مناظره گفته شده و فاقد برنامهریزی قبلی است، پذیرفتنی نیست..."
هاشمی در ادامه چنین نوشته است:
"اینجانب برای پرهیز از آلودهشدن فضای سیاسی کشور در آستانه انتخابات به تشنجات بیشتر، از عکسالعمل فوری که مورد انتظار ملت است، خودداری کردم. در مراسم بزرگداشت سالگرد امام(ره) به آقای احمدینژاد گفتم که در اظهارات او خلافگوییهای فراوانی وجود داشته و ادعای کذب تماس تلفنی من با یکی از سران عرب و ادعای کارگردانی مبارزات انتخاباتی رقبا و اتهامات ناروا به جمعی از بزرگان نظام، از جمله جناب آقای ناطق نوری و فرزندان من و بدتر از همه زیرسئوال بردن اقدامات امام راحل را یادآوری و پیشنهاد کردم با صراحت اتهامهای نادرست را پس بگیرد که نیازی به اقدامات قانونی افراد و خانوادههایی که ناجوانمردانه و مظلومانه هدف تیرهای ناسزاگویی قرار گرفتهاند، نباشد.
از صدا و سیما هم خواسته شد که فرصتی در اختیار طرفهای ذیحق براساس مقررات سازمان قرار دهد که از خود دفاع نمایند...
معالاسف، این دو پیشنهاد خیرخواهانه عملاً پذیرفته نشده و رهبر معظم هم صلاح را در سکوتشان دیدند و بیشک جامعه و بخصوص نسل جوان نیازمند اطلاع از حقیقت است..."
اما تحریک آمیزترین سخنان هاشمی در بخش پایانی نامه آمده؛ بخشی که به باور آگاهان مسائل سیاسی، وی در آن تهدید به آشوب و التهاب در لفافه "آتشفشان سینه های سوزان" می کند و زمان سه روزه باقیمانده تا انتخابات را تنها فرصت ترمیم اوضاع و "نجات کشور از خطر" برمی شمارد.
در این بخش از نامه آمده:
"اینهمه بر فرض اینکه اینجانب صبورانه به مشی گذشته ادامه دهم، بیشک بخشی از مردم و احزاب و جریانها این وضع را بیش از این بر نمیتابند و آتشفشانهایی که از درون سینههای سوزان تغذیه میشوند، در جامعه شکل خواهد گرفت که نمونههای آن را در اجتماعات انتخاباتی در میدان ها، خیابان ها و دانشگاه ها مشاهده میکنیم...
رهبرمعظم انقلاب؛
...لذا در فرصت باقیمانده ضروری به نظر میرسد خواسته حق حضرتعالی و مردم در خصوص انجام انتخاباتی سالم و پرابهت وحداکثری تحقق یابد. کاری که میتواند عامل نجات کشور ازخطر و باعث تحکیم وحدت ملی و اعتماد عمومی باشد و فتنهگران نتوانند با حدس وگمان نصّ پیامتان درمشهد و در مرقد امام راحل را با هوس خود تحریف کنند و با نادیده گرفتن قانون، بنزین بر آتشافروخته بریزند.
سر چشمه شاید گرفتن به بیل - چو پر شد نشاید گرفتن به پیل
دوست، همراه، و هم سنگر دیروز، امروز و فردایتان
اکبر هاشمی رفسنجانی"
در همین حال کمی بعد زاکانی در جلسه ای در خصوص وقایع انتخابات می گوید: "هاشمی در خصوص نامه آتشین خود پیش از انتخابات که خطاب به مقام معظم رهبری منتشر کرده بود، در جلسه ای که با ایشان داشتم گفت که من ابتدا نامه را به آقا دادم اما چون ایشان جواب ندادند، بعد از 2 ساعت آن را رسانهای کردم." به این ترتیب نامه هاشمی در زمان اندکی رسانه ای شد و به این طریق آتشفشان آشوب از سینه اغتشاشگران زبانه کشید.
هاشمی به نگارش این نامه اکتفا نکرد و حدود یک ماه پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و در شرایطی که اغتشاشات و آشوب ها فضای کشور را به شدت ملتهب کرده بود، در خطبه های نماز جمعه 26 تیر 88 سخنانی را به زبان آورد که به ناآرامی های آن دوران دامن زد. وی با بحرانی توصیف کردن فضای کشور، خواستار آزادی بی قید و شرط "معترضان" شد. هاشمی همچنان ترجیح می دهد از لفظ معترض یا منتقد به جای آشوبگر و اغتشاشگر استفاده کند و با ظرافتی درخور عنوان اقدام به تهییج افکار عمومی کند.
وی در بخش دیگری از خطبه خود، دعوت به پیگیری مطالبات از مسیر قانون کرد. نکته حائز اهمیت در این موضوع نهفته است که اگر قانون بهترین راه کار درخواست مطالبات است او چگونه انتظار دارد افرادی را که باعث به آشوب کشیدن فضای سیاسی و اجتماعی کشور شدند، بدون محاکمه آزاد کنند؟!
هاشمی در ادامه خطبه خود فضای بی اعتمادی در جامعه را القاء می کند و می گوید: "مساله مهم ما این است که آن اعتمادی که مردم را با آن وسعت وارد میدان کرد و امروز یک مقدار مخدوش شده ما این اعتماد را برگردانیم و این هدف مقدس ما باید باشد و این اعتماد باید برگردد."
همین موضوع به وضوح نشان داد که سخنان هاشمی درباره تبعیت از رهبری صرفا شعاری است برای کاستن از فشار افکار عمومی علیه خود چرا که وی در عمل به سخنان رهبر فرزانه انقلاب وقعی نگذاشت و هرگز از اتخاذ موضع دوپلهو در مورد وقایع پس از انتخابات دست نکشید.
رهبر فرزانه انقلاب پیش از این در خطبه های نماز جمعه 29 خرداد در واکنش به طرح ادعاهایی از این دست که مردم نسبت به حاکمیت بی اعتماد شده اند، فرموده بودند: "مردم هم به نظام اعتماد کردند، آمدند آراء خودشان را در صندوقها ریختند. اگر اعتماد به نظام نباشد، این توجه مردمی، این اقبال مردمی، وجود نخواهد داشت. این کسانی که دم از بی اعتمادی مردم می زنند اگر این سخن از روی غرض نباشد، از روی غفلت است..."
"همه باید در مقابل این خرابکاری ها بایستند، اعلام موضع کنند. همه بایستی بگویند ... این تخریبهائی که انجام میگیرد، این کارهای زشتی که انجام میگیرد، بعضاً جنایاتی که واقع میشود، مربوط به هیچکدام از این اطراف قضیه نیست؛ این مربوط به مردم نیست، مربوط به نامزدها نیست؛ مربوط به خرابکارهاست، مربوط به اخلالگرهاست … آنها امنیت کشور را و آرامش کشور را هدف گرفتهاند و می خواهند این را از بین ببرند. هیچکس نباید به این تشنجآفرینی و اغتشاشآفرینی کمک کند و همه باید در مقابل او صریح موضع بگیرند. روشن کنند که این خواستِ آنها نیست."
اما هاشمی در خطبه های نماز جمعه 26 تیر نه تنها موضعی در این باره نگرفت بلکه در مراسم تنفیذ ریاست جمهوری دهم حضور نیافت و بعضا با سخنرانی های متعدد خود در بازه های زمانی مختلف بر مواضع پیشین خود تاکید کرد که از جمله این موارد می توان به سفر او به مشهد مقدس در آذرماه 88 اشاره کرد. او با پافشاری بر سخنان خود در نماز جمعه تیرماه، مشروعیت ولایت فقیه را در گرو مقبولیت مردمی دانست و مدعی شد اعتقاد دارد هرگاه مردم پذیرای ولیفقیه نبودند وی باید از این سمت کنارهگیری کند.
هاشمی رفسنجانی اسفند ماه همان سال نیز با برخی انجمن های دانشگاه تهران نظیر اعضای شورای عمومی و ادوار انجمن اسلامی دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران دیدار کرد و در آن جلسه نیز بر راهکارهای پیشنهادی خود که در نماز جمعه 26 تیر عنوان کرده بود، تاکید کرد.
همچنین فروردین ماه سال جاری نیز دیدارهایی با بهزاد نبوی، میرحسین موسوی و همین طور محمد خاتمی داشت.
هاشمی به رغم همه انتقادهایی که به واسطه مواضع دو پهلوی خود در قبال رویدادهای سال گذشته با آن روبرو شده بود، در آستانه 22 خرداد، سالروز حماسه 40 میلیونی ملت ایران مجدداً نامه سرگشاده خود به رهبر فرزانه انقلاب را به همراه نامه دیگر خود به امام خمینی(ره) بر روی سایت خود قرار داد تا به این طریق نشان دهد کماکان بر ادامه مسیر پیشین خود اصرار دارد! به باور صاحب نظران سیاسی، هدف رفسنجانی از این اقدام یعنی انتشار نامه خود به رهبری درکنار نامه اش به امام خمینی (ره) این بود که به نوعی تشابهی بین بنی صدر و دیگر شخصیت های مردمی نظام برقرار کند.
در همین حال انتشار چندین مورد مطالب مرتبط با بنی صدر از سوی سایت شخصی هاشمی رفسنجانی مهر تاییدی بر این تحلیل زده است.
او اوایل بهمن ماه سال جاری نیز در دیدار اعضای شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه گیلان در پاسخ به سوالات دانشجویان در مورد حوادث پس از انتخابات نیز با ارائه پاسخ های متناقض از یک سو، بر اتحاد و دوری از تفرقه اشاره کرد و از طرف دیگر بر اعتقاد به مواضع آخرین نماز جمعه خود تاکید داشت.
به دنبال حماسه بزرگ 9 دی 88 که برخی ناظران سیاسی از آن به عنوان انقلاب سوم در ایران یاد می کنند، فتنه گران به محاق فرو رفتند؛ موضوعی که موجب شد در عرصه سیاسی و رسانه ای کشور سران فتنه به فراموشی سپرده شوند. از این رو بود که سران فتنه یک سال پس از این ماجرا کوشیدند برای ممانعت از نابودی کامل خود از اذهان عمومی، به بهانه حمایت از مردم مصر و تونس، برای 25 بهمن سال جاری فراخوان دهند.
همزمان با تلاش گسترده رسانه های وابسته به جریان ضد انقلاب برای دعوت از حامیان فتنه به منظور اغتشاش در روز 25 بهمن، سایت شخصی اکبر هاشمی رفسنجانی به باز نشر خطبه های ۲۶ تیر وی در نماز جمعه سال گذشته تهران اقدام کرد؛ اقدامی که محافل جریان فتنه آن را نشانه حمایت هاشمی از فتنه گران قلمداد کردند تا جایی که یکی از سایت های ضد انقلاب در گزارشی نوشت:"سایت هاشمی رفسنجانی با انتشار مجدد خطبه های نماز جمعه ۲۶ تیرماه از معترضان حمایت کرد."
در همین حال کمتر از یک ماه مانده به انتخابات ریاست مجلس خبرگان رهبری، هاشمی با برخی چهره های ارزشی جبهه پیروان خط امام و رهبری که در انتخابات ریاست جمهوری حامی احمدی نژاد بودند دیدار کرد.
وی در دیدار با آقایان اسدالله بادامچیان، حسن غفوری فرد، محمدنبی حبیبی و ابوالفضل توکلی در تغییر موضعی کاملا واضح گفت که موضع صریح و شفاف او محکومیت صد در صدی فتنه است و سپس تاکید کرد: "من به شخص آقای خامنه ای عشق می ورزم و این دوستی را با هیچ چیزی عوض نمی کنم."
هاشمی رفسنجانی در این جلسه به موضع اخیر خود در برابر جریان فتنه اشاره کرد و افزود: "موضع من در برابر جریان فتنه همان است که در بیانیه هیأت رئیسه مجلس خبرگان آمد؛ من برای اینکه هیچ حرف و حدیثی نباشد به آقای سید احمد خاتمی گفتم بیانیه ای تنظیم کن و من هم بدون کمترین ایرادی آن را امضا کردم. موضع صریح و شفاف من محکومیت صد در صد فتنه است و بزودی در مجمع تشخیص مصلحت هم این موضع را بیان خواهم کرد."
اشاره هاشمی به بیانیه هیات رئیسه مجلس خبرگان سه روز پس از وقایع 25 بهمن بود که در آن اعضاء هیات رئیسه، اعلام دروغین فتنهگران در حمایت از مردم تونس و مصر و برپایی اغتشاش آمریكایی- صهیونیستی را عامل فراهم شدن فضای "نفسكشی" برای استكبار عنوان کردند و گفتند: "سران فتنه بهترین خدمات را به آمریكا و رژیم صهیونیستی كردهاند."
رئیس مجلس خبرگان رهبری در بخش دیگری از جلسه خود با اعضای جبهه پیروان خط امام و رهبری، ازعشق و علاقه خود به رهبر فرزانه انقلاب سخن گفت و تصریح کرد: "من سه خط قرمز روشن دارم؛ ۱-نظام۲- ولایت فقیه۳-شخص آیت الله خامنه ای. من به شخص آقای خامنه ای عشق می ورزم و این دوستی را با هیچ چیزی عوض نمی کنم، ایشان عشق قلبی من هستند، اگر یک هفته ایشان را نبینم احساس کمبود می کنم. ایشان در رهبری بدیل و نظیر ندارند، من معتقدم اگر جایگاه ولی فقیه در این کشور ضربه بخورد دشمن به نظام ضربه خواهد زد."
در این حال با مروری بر مواضع آقای هاشمی رفسنجانی از نامه سرگشاده به رهبری تا دیدار با برخی اعضای جبهه پیروان خط امام و رهبری ، تغییر موضع ایشان علیه فتنه گران با نزدیکی انتخابات ریاست خبرگان رهبری سوال برانگیز است.