گروه سیاسی برنا: قرار بود از اقصی نقاط جهان زنبیل ها را به رج کنند برای رابطه با ما اما در نهایت و در روزهای پایانی آنچه که نصیب و عاید ما شد نه پیشرفت و پویایی که پسرفتی بی سابقه و رکود و رخوتی عیان و نمایان بود.
از مدعای مدیریت جهانی نه تنها چیزی عاید کشور و مردم نشد که در مدیریت روابط منطقه ای نیز کمیت مان لنگ زد و به نازل ترین درجه روابط طی چند دهه اخیر رسیدیم. این برآیند عملکردهای هیجانی، سخنان ناپخته، نگرش های ساده انگارانه و فاقد عمق استراتژیک در عرصه دیپلماسی در دوران مهرورزی بود.
از طرف دیگر تحولات شتابان منطقه ای نیز مزید بر علت شد تا حساسیت ها را دو چندان کند و درست در لحظاتی که باید با مدیریت هوشمندانه در عرصه دیپلماسی تحولات را جهت و سوی مناسب و در راستای منافع ملی می دادیم و به رغم تضاد منافع طبیعی طرفین با تکیه بر روی نقاط مشترک به تعامل پرداخته و از این حیث مواضع حساس و انشقاقی را نیز مدیریت می کردیم، رویه ای معکوس و نامناسب بر روابط ایران با کشورهای منطقه ای حکمفرما شد.
این نکته بر کسی پوشیده نیست که اختلاف منافع میان طرفین در حوزه های مختلف از منازعات ژئوپلتیکی گرفته تا اختلافات مذهبی حیطه های فراوانی را در بر گیرد و این نکته امر نامکشوف و مخفی نیسست اما می شود ومی توان علیرغم این اختلاف و تضاد دیدگاه ها بر روی موضوعاتی که منافع ملی دو طرف را به طور توامان در بر می گیرد به نوعی تعامل و توازن رسید. آنگونه که تجربیات تاریخی طی چند دهه نشان داده و روابط ایران و کشورهای عربی منطقه در برهه های مختلفی دوستانه و صمیمی نیز بوده و از آن ناحیه عوایدی نصیب هر دو طرف ماجرا شده است.
با برآمدن دولت تدبیر و امید در سپهر سیاسی و اعلام پیگیری رویکردهای تعاملی در عرصه دیپلماسی و نیز تاکید صریح و ویژه رئیس جمهوری و وزیر امورخارجه بر اولویت برقراری روابط دوستانه با کشورهای منطقه ای امیدها برای بهبود روابط بیش از پیش شد.
این نکته تا بدانجا حایز اهمیت بود که دکتر ظریف در اوج رایزنی ها با اعضای 1+5 در سال 92 و در بحبوحه مذاکرات ژنو که منجر به توافق اولیه شد با تمامی مشغله های فراوانی که داشت با درج مقاله ای بر این نکته تاکید کرد که اولویت دستگاه دیپلماسی کشورمان نگاه منطقه ای و بهبود روابط با کشورهای همسایه است. دکتر روحانی نیز در اوج تنش ها و در حالی که سیاست های غیر دوستانه و نا متعارف عربستان منجر به سقوط بی سابقه قیمت های نفت شده است، چند روز پیش اعلام داشت که ما به دنبال برقراری روابط مطلوب و دوستانه با کشورهای منطقه هستیم.
حال در چنین شرایطی که موضوع سقوط قیمت نفت و اختلافات دیگر سایه سردی بر روابط دو جانبه گسترانده و لزوم برون رفت از این وضعیت برای منافع طرفین ضروری و اجتناب ناپذیر است و منافع جهان اسلام نیز در گروو کاهش تنش ها میان قدرت های جهان اسلام است، روند خطرناک و ناموجه رسانه ای و سیاسی از سوی برخی تندروها به منصه اجرا گذاشته می شود که هیچ دلیل منطقی و عقلانی نمی توان بر آن یافت.
جالب آنست که دولت مورد حمایت همین طیف ها با سیاست های نابخردانه و غیر حساب شده خود زمینه ساز چنین برون دادی در عرصه دیپلماسی و روابط منطقه ای شده و حال که باید با بهبود روابط راهی برای عبور از بحران فراهم آورد و مردان دیپلماسی نیز به طور جد به دنبال راهکارهای منطقی و معقول در این زمینه هستند عده ای پا از حریم های متعارف فراتر گذاشته و با توهین های رکیک و ادبیات نژاد پرستانه در پی تنش آفرینی بیش تر در روابط ایران با کشورهای منطقه ای هستند.
یک روزنامه خاص و یک روزنامه زرد طی چند روز گذشته در اقدامی هماهنگ و عجیب با تمرکز دو چندان در قالب تیتر و گزارش های خود کشورهای عرب منطقه و به خصوص عربستان را آماج انتقادات آنهم با ادبیات توهین آمیز و مخاطره برانگیز کرده اند.نکته ای که فارغ از عملکردهای کشورهای مورد بحث که همگان می دانند در شرایط فعلی دوستانه نبوده، نه در شان جمهوری اسلامی است و نه در قالب اخلاق حرفه ای و رسانه ای می گنجد.
البته این ادبیات خاص و ویژه بکار رفته بیش تر از آنکه ناشی از بغض نسبت به عربستان و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس باشد بیش تر در راستای کارشکنی در عرصه سیاست خارجی دولت تدبیر و امید است. نشان به آن نشانی که سفر وزیر امور خارجه ایران به فرانسه با انتقاد این رسانه ها روبرو شده آنهم به علت توهین مجله شارلی ابدو به پیامبر مکرم اسلام.این در حالی است که وزیر خارجه این اقدام وهن آمیز و منزجر کننده را محکوم کرده بود اما این رسانه ها می گویند روابط دیپلماتیک میان دو کشور با توجه به این موضوع، لزومی ندارد و وزیر خارجه نباید به پاریس سفر می کرد. این در حالیست که اگر قرار بر اتخاذ چنین رویکردهایی باشد کشورهای منطقه باید به خاطر توهین های این روزنامه ها به حاکمین و مردم خود با ایران قطع رابطه کنند یا به طور متقابل ایران باید با لبنان و افغانستان که برخی رسانه ها در این کشورها علیه ایران مطلب زده و به کشورمان توهین می کنند، روابط خود را قطع کند.
همگان می دانند که مسئله روابط دیپلماتیک فارغ از گرایش ها و نگرش های برخی طیف ها و جناح های داخلی و نوع رویکردهای رسانه ای آنان است و ایراد گیری های اینچنینی به هنگامه ای که در کنار آن توهین های نا ملموس و نامتعارف به اعراب قرار می گیرد حاکی از آنست که مسئله اساسی هجمه و حمله به دستگاه دیپلماسی است و لا غیر.
در هر صورت آنچه که عیان است عدم نگاه منطبق با منافع ملی در نزد تندروها و کارشکنی بی امان آنان با نگرش های طیفی و جناحی به عرصه دیپلماسی است نکته ای که ظریف دیپلمات و کارکشته آن را منجر به شکست در عرصه مذاکرات دانسته و به طور جد آن را مردود دانست.