به گزارش خبرنگار اندیشه برنا، حمیدرضا آیتاللهی رییس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در آیین رونمایی از کتاب "نظریه ابتناء" با اشاره به اینکه مسئله نظریه و نظریهپردازی معمولاً در افق دانش مطرح میشود گفت: نظریهپردازی به این معنی است که حرف جدیدی عنوان شده و پیش از این درباره آن مطلب چیزی گفته نشده است. به همین دلیل نظریه را نمی توان با ملاک های جامعه و در چارچوب های متداول بررسی کرد.
وی با اشاره به اینکه نظریه پردازی خوب و بد دارد، افزود: همچنین مکانیزم ارزیابی نظریه متفاوت است و یکی از مسائلی که در نظریه شدن یک نظر اهمیت دارد جریان طبیعی است که باید از آن حمایت کند.
آیتاللهی ادامه داد: برخی از نظریات در زمان حیات نظریه پرداز مطرح می شود و برخی نظریه ها 50 سال بعد از مطرح شدن آن معروف می شود بنابراین هر نظریه ای جای رشد و افول دارد.
رییس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در ادامه به نظریهپردازی کییرکهگارد اشاره کرد و گفت: این اندیشمند در سال 1850 میلادی نظریه اش را مطرح کرد اما دقیقاً صد سال بعد از مرگش نظریه او مطرح شد و الان هم روز به روز در حال پیشرفت است. همچنین ژان پل سارتر اندیشمند فرانسوی زمانی نظریاتش بسیار مطرح بود اما امروزه می بنیم نظریات او با افول مواجه شده است.
وی مهمترین چیزی را که موجب پایداری یک نظریه می شود نقد مدام عنوان کرد و افزود: نقد نظریه موجب می شود جریان نظریه در ذهن اندیشمندان باقی بماند. مثل آن چیزی که "کوین" در دو مقاله اش مطرح کرد که تقریباً تمام جریان فلسفه تحلیلی را زیر سوال برد و کار به جایی رسید که تمام منتقدان با او وارد بحث شدند و این نقد و نظرها موجب شد که نظریه او مدتها در اذهان باقی بماند.
آیتاللهی همچنین بر ابلاغ و فراگیری بیشتر نظریه در میان جامعه داخلی و خارجی هر کشور تاکید کرد و گفت: هنر نظریه پرداز فراگیر کردن نظریه است بنابراین غرب در امپریالیزم علمی خود نظریه را به صورتی جلوه می دهد که در تمام جوامع قابل دسترسی است به همین دلیل امروزه بسیاری از کشورها برای خواندن فلسفه باید از نظریات کانت و دکارت شروع کنند.
رییس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با طرح این مساله که داشتن نظریه و شیوه رساندن آن دو مقوله جدا و مهم در کنار هم است، تصریح کرد: به همان اندازه که نظریه پردازی اهمیت دارد تبلیغ آن نیز مورد توجه است. چرا که شیوه نظریه در به وجود آمدن نظریه نقش ذاتی دارد.
وی با اشاره به اینکه نظریه ابتناء بدون اغراق نتیجه تلاش 10 ساله حجت الاسلام رشاد است، گفت: وی سعی کرده تمام جوانب و مسائل فهم دین و تحول حاق دین را بررسی کند که این اهمیت به برکت نقدهایی است که بر این نظریه شده است.
آیتاللهی در ادامه و در نقد این نظریه گفت: به نظر میرسد نظریه ابتناء هنوز نمیتواند با مخاطب خود به راحتی ارتباط برقرار کند و علت عمده آن نثر خاص آقای رشاد است که موجب دور شدن عامه مردم از این کتاب میشود.
رییس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مطرح نشدن مبادی خمسه در این کتاب را از اشکالات دیگر آن عنوان کرد و گفت: چون هسته اصلی این نظریه برپایه مبادی خمسه است و مسائل دیگر کنار این نظریه مطرح میشود بهتر بود نظریه اصلی با فرع آن در کنار هم میآمد.
وی در پایان خاطر نشان کرد: اگر کرسیهای حمایت از نظریهپردازی زمینه نقد مدام و انتقال و توزیع اندیشه را انجام دهد بالاترین حمایت را نه تنها به جامعه فعلی بلکه به جامعه جهانی کرده است.