شورای نگهبان به موجب اصل نود و یكم قانون اساسی و به منظور پاسداری از احكام اسلام و قانون اساسی تشكیل شد.
اهمیت این شورا تا به آن میزان بود که امام خمینی (ره) خطاب به اولین گروه از اعضا شورای نگهبان گفتند:
شما باید ناظر بر قوانین مجلس باشید، و باید بدانید كه به هیچ وجه ملاحظه نكنید.
باید قوانین را بررسى نمایید كه صددرصد اسلامى باشد. به هیچ وجه گوش به حرف عده اى كه مى خواهند یك دسته كوچك مردم ما خوششان بیاید و به اصطلاح مترقى هستند، [ندهید] قاطعانه با اینگونه افكار مبارزه كنید. خدا را در نظر بگیرید. اصولًا آنچه كه باید در نظر گرفته شود خداست، نه مردم. اگر صد میلیون آدم، اگر تمام مردم دنیا یك طرف بودند و شما دیدید كه همه آنها حرفى مى زنند كه بر خلاف حكم قرآن است بایستید و حرف خدا را بزنید، ولو اینكه تمام بر شما بشورند. انبیا هم همینطور عمل مى كردند؛ مثلًا موسى در مقابل فرعون مگر غیر از این عمل كرد؟ مگر موافقى داشت؟
بحمداللَّه مجلس ما مجلسى است اسلامى و قوانین خلاف اسلام تصویب نخواهد شد؛ ولى شما وظیفه دارید ناظر باشید. خلاصه گوش به حرف طبقه مرفه مترقى ندهید. خدا ان شاء اللَّه با ماست. اگر عملمان براى خدا باشد، خدا ما را موفق مى كند.
حضرت امام خمینی(ره).30 تیر 1359
ایشان همین طور در 28 اردیبهشت سال 62 فرمودند:
شما توقع نداشته باشید كه مورد اهانت واقع نشوید. همه مى دانید تا كسى كارى انجام ندهد كسى به او توهین نمى كند. توهین براى كسانى است كه مى خواهند زنده باشند. هیچ كدام از ما نباید انتظار تعریف را داشته باشیم. باید به حكم خدا عمل كنیم و به این هم كارى نداشته باشیم كه چه كسى از این كارى كه براى خدا مى كنیم خوشش مى آید و یا چه كسى بدش مى آید. من در تمام مواقعى كه مقتضى بوده است، مجلس و شوراى نگهبان را تأیید كرده ام. ما باید دست در دست یكدیگر بگذاریم تا یك كشور اسلامى درست كنیم...
یکی دیگر از توصیه های امام به اعضا شورای نگهبان درباره پیاده کردن دقیق احکام اسلام بود. ایشان 20 آذر سال 62 چنین گفتند:
نگرانى من از این است كه نكند سستى كنیم و در پیاده كردن اسلام دقت لازم را ننماییم بعداً اشكال پیش بیاید. نكند مثل مشروطه شود كه آقایان تلاش كردند و مشروطه را بنا گذاشتند، آن وقت چند نفر از سیاسیون مستبد، مشروطه خواه شدند و حكومت را گرفتند و هر دوره مجلس را بدتر از دوره قبل تشكیل دادند.
رهنمود دیگر امام خمینی (ره) به اقدام افرادی بود که نظر شورای نگهبان چون به نفع آنها نبود با آن به مخالفت پرداختند. اما 25 اردیبهشت سال 63 فرمودند:
چنانچه مشاهده مى شود پس ازانتخابات مرحله اول از دوره دوم مجلس شوراى اسلامى، افرادى كه نظریه شوراى محترم نگهبان در ابطال یا تأیید بعضى حوزه ها موافق میلشان نبوده است دست به شایعه افكنى زده و اعضاى محترم شوراى نگهبان- ایدهم اللَّه تعالى- را كه حافظ مصالح اسلام و مسلمین هستند، تضعیف و یا خداى ناكرده توهین مى نمایند و به پخش اعلامیه و خطابه در مطبوعات و محافل دست زده اند غافل از آنكه پیامد چنین اعمال و جوسازى ها آن هم در دوره دوم مجلس و نگذشتن سالى چند از انقلاب چه خواهد بود. امید است چنین اعمال، بى توجه به نتایج ناروا و اسف بار آن باشد ...معلوم نیست در صدر مشروطیت در دوره اول بافقهاى ناظر به قوانین این نحو عمل شده باشد. در آن زمان به تدریج فقها را از مجلس بیرون راندند و به سر این ملت آن آوردند كه دیدیم ..من به این آقایان هشدار مى دهم كه تضعیف و توهین به فقهاى شوراى نگهبان امرى خطرناك براى كشور و اسلام است... به شوراى نگهبان تذكر مى دهم كه در كار خود استوار باشید و با قاطعیت و دقت عمل فرمایید و به خداى متعال اتكال كنید.
من با نهاد شوراى نگهبان صددرصد موافقم و عقیدهام هست كه باید قوى و همیشگى باشد، ولى حفظ شورا مقدارى به دست خود شماست. برخورد شما باید به صورتى باشد كه در آینده هم به این شورا صدمه نخورد. شما نباید فقط به فكر حالا باشید و بگویید آینده هرچه شد، باشد. شیاطین بتدریج كار مى كنند. آمریكا براى پنجاه سال آینده خود نقشه دارد. شما باید طورى فكر كنید كه این شورا براى همیشه محفوظ بماند. رفتار شما باید به صورتى باشد كه انتزاع نشود كه شما در مقابل مجلس و دولت ایستاده اید. اینكه شما یكى و مجلس یكى، شما یكى و دولت یكى، ضرر مى زند. شما روى مواضع اسلام قاطع بایستید، ولى به صورتى نباشد كه انتزاع شود شما در همه جا دخالت مى كنید. صحبت هاى شما باید به صورتى باشد كه همه فكر كنند در محدوده قانونى خودتان عمل مى كنید، نه یك قدم زیاد و نه یك قدم كم.
11 شهریور 1363
نهاد شوراى نگهبان همیشه مورد تأیید اینجانب است و به هیچ وجه تضعیف نشده و نخواهد شد. این نهاد باید همیشه با بیدارى و هوشیارى در خدمت به اسلام و مسلمین كوشا باشد.
23 دى 1366