به گزارش خبرنگار برنا این روزها این دو کلمه را فراوان شنیدهایم:" قرارهای فیس بوکی" نوعی از ارتباطهای پنهانی در لایههای مجازی اجتماع که افراد را با هدفی مشترک در فضایی دور هم جمع می کند. قرار فیس بوکی برای آب بازی یکی از مصادیق این نوع ارتباط است که البته حواشی بسیاری را به دنبال داشت و به سوژه خبرگزاریها و رسانههای داخلی و خارجی تبدیل شد. در این راستا و به این بهانه برنا سراغ از کارشناسان و صاحب نظران گرفت تا در ابتدا به این نوع قرارها از دیدگاه اجتماعی و روانشناختی بپردازد و در قدم بعدی راهکارهایی برای برخورد مناسب با این نوع از پدیدههای اجتماعی که می توانند در جای خود آسیب زا یا مفید باشند ارایه کند.
منصور اخلاقی پور، کارشناس ارشد و دانشجوی دکتری جامعه شناسی در گفت و گو با خبرنگار برنا در مورد ماهیت چنین ارتباطی و نوع مواجهه با آن گفت: قرارهای فیس بوکی پدیده نوظهوری است که باید آن را به عنوان یک واقعیت بپذیریم. اگر به جای برخورد با یک رویکرد فرهنگی که مبتنی بر طرح باشد همه چیز را در دایرههای امنیتی تعریف کنیم در آینده با مشکل روبرو می شویم.
اگر در همه زمینهها امنیتی برخورد کنیم و شیوههای سخت افزاری را در یک جامعه گسترش بدهیم در آینده نزدیک به جایی می رسیم که راه برگشت برایمان باقی نمی ماند. برای مثال با جمع کردن ماهواره برخورد سخت افزاری می کنیم. در زمینه حجاب و برخورد با تجمعات برخورد سخت افزاری می کنیم. پس کجا و چه زمانی میخواهیم کار فرهنگی کنیم.باید این نوع رفتارها را اقناعی حل کرد. فرهنگ اقناعی است.
وی در ادامه در تکمیل صحبتهایش افزود: قرارهای فیس بوکی از دیدگاه جامعه شناسی پدیده ای نوظهور است و نمی توانیم آن را نادیده گرفته و حذف کنیم،چون واقعیتی جاری در جامعه است. بنابراین باید در قدم اول با فکر و برنامه پیش برویم و بعد در مرحله بعد کاری را انجام بدهیم که آلترناتیو باشد، یعنی جایگزینی برای آن رفتار نادرست ارایه کنیم. برای مثال در هرمزگان هم چنین مسالهای اتفاق افتاد و مردم برای آب بازی به لب ساحل رفتند و من فکر کردم که چرا زمینههایی را ایجاد نکنیم تا مردم دور هم جمع شوند.
از طرفی دلایل گسترش آسیبهای اجتماعی را رها کرده ایم و تنها در مورد مصادیقی که ظهور پیدا کرده اند برخورد سخت افزاری انجام می دهیم؛ هرگز دنبال علل آسیبها نرفتهایم. اصلا شاید علت این موضوع این باشد که مردم شادی میخواهند و می خواهند در بیرون از خانهها با یکدیگر تعامل بیشتری داشته باشند.،چون در حال حاضر شبکه تعاملهایمان شبکه بیمار و معلولی است.
از آن طرف نوع نگاهی که به ارتباط دختر وپسر داریم تعریف مشخصی ندارد؛ هر نوع رفتار، برخورد و تعامل دختر و پسر را به دید منکراتی نگاه می کنیم. بایستی این موارد بازنگری شوند. برای مثال خوب بود اگر در کنار ساحل در هرمزگان فضایی برای بازیهای آبی به صورت مجزا برای دختران و پسران در نظر می گرفتند.با چنین اقدامی شاید اشتغال زایی هم صورت بگیرد.
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد هرمزگان بیان کرد: مطمئن باشید در این صورت دیگر دختران و پسران در این فضا به شکل مختلط شرکت نمی کردند، نمی توانیم رفتارها را مدیریت کنیم، بنابراین برخورد سخت افزاری انجام می دهیم. مثل خانوادهای که پدر نمی تواند افراد آن را کنترل کند بنابراین به کتک زدن متوسل میشود.مشخص است که کتک زدن تنها یک یا 2 بار نتیجه می دهد و بعد برای هر دو طرف عادی می شود.معتقدم باید در مدیریت جامعه دقت بیشتری داشته باشیم. چون برخورد سخت افزاری هرگز نتیجه نمی دهد.
وی در آخر تصریح کرد: معتقدم نباید نسبت به اتفاقی اجتماعی به نام قرارهای فیس بوکی قضاوت ارزشی داشته باشیم. برای مثال اگر این نوع ارتباط باعث شود جمعی از جوانان دور هم جمع شده و با یکدیگر محیط زیست دریا یا کوهستان را تمیز کنند، آیا نیروی انتظامی جلوی آنها را می گیرد. این مساله مثل چاقوی دولبه است. کسی نمی تواند بگوید همه چاقوها را جمع کنیم، چون ممکن است افراد خودکشی یا دیگرکشی کنند. باید چنین مواردی را از منظر کسانی که در آن شرکت می کنند هم بررسی کنیم. باید آنها را هم درک کنیم. جوانان در پی شادی هستند اما هیچ بستر و زمینه ای ندارند و در این شرایط پدیده ای بغرنج و مخفی در جامعه شکل میگیرد که نمی توانیم جلوی آن را بگیریم.
فرهاد طهماسبی، کارشناس ارشد جامعه شناسی، عضو هیات علمی دانشگاه های لرستان هم درباره این موضوع به خبرنگار برنا گفت: شبکههای اجتماعی و تکنولوژهای تازه ای که در فضای اینترنت وجود دارند پاسخ به نیازهای امروزی بشر هستند. البته نحوه استفاده از تکنولوژی در جامعه باید بومی سازی شود. دستگاههای دولتی و متولی وارد کار شوند و برای مثال بحث شبکه ملیای که مطرح کردند را پییگیری کرده و به روابط اعضای جامعه در فضای مجازی سرو شکل بدهند.
وی در ادامه افزود: این نوع از روابط لجام گسیخته در فضای مجازی به این شکل با فرهنگمان سازگاری ندارد و باعث می شود بیشتر از این که از منافع این تکنولوژی بهره مند شویم گاه بیشتر از مضرات آن ضرر بینیم. بخشی از ماجرا این است و بخشی دیگر این است که نمی توانیم این مساله را پنهان کنیم، برای مثال بهتر این است که فکرکنیم شبکههای اجتماعی مثل فیس بوک و توییتر و امثال این وجود ندارند یا اینکه به این فکر کنیم که وجود دارند و در پی راهی مناسب برای مقابله با آنها باشیم. معتقدم بهتر است در قالبهای آموزشی در مورد این شبکهها دورههایی را برگزار کنیم. نحوه استفاده و کاربرد این شبکهها را در راستای هنجارهای جامعه به نسل جوان یا حداقل به کسانی که در ادارههای دولتی کار می کنند آموزش بدهیم تا بعدها درگیر مسایل انحرافی این نوع شبکه ها نشوند.
وی با بیان اینکه این نوعی از آگاه سازی و فرهنگ سازی است، توضیح داد: قرارهای فیس بوکی یا قرارهای فضای مجازی می توانند تاثیرهای منفی هم داشته باشند و البته بخشی از این تاثیرات سیاسی است. درست است که عدهای می گویند این نوع قرارها علیه امنیت ملی نیستند، اما اگر مقداری در این مساله عمیق تر شویم می بینیم در جاهایی کسانی هستند که با انقلاب و کشورمان دشمنی دارند، قصدشان ضربه زدن به کشور است و بنابراین از هر جنجالی که بتوانند در این جهت بهره می گیرند. بنابراین به جای اینکه انفعالی عمل کنیم باید فعال عمل کنیم.
رییس گروه کارشناسان اجتماعی استانداری لرستان تصریح کرد: در حال حاضر در بحث وبلاگها ارتش سایبری که با کمک دستگاههای دولتی فعال است توانسته در فضای وبلاگ نویسی در راستای اهداف کشور و انقلاب فعالیت کند. چرا در مورد شبکههای اجتماعی چنین مواردی را نداریم و آموزشهای لازم را به مردم ارایه نمی کنیم.
وی خاطرنشان کرد: البته همه مساله این نیست و بخشی از این ماجرا به خودمان مربوط می شود. این ما هستیم که برنامههای مناسبی را برای نسل جوان طراحی نمی کنیم و مهمتر اینکه اجرای آن را به خودجوان نمی سپاریم تا با سلیقه و میل خود آن را اجرا کند. برنامههای کلیشهای و از پیش تعیین شده خود را به خورد آنها می دهیم و بنابراین طبیعی است که بخشی از جامعه با سلیقه ما که بر جامعه حاکم هستیم یکسان نباشد و در نتیجه جوان به آن سمتی برود که دیگران برای او طراحی کردهاند، دیگرانی که دغدغه نگهداری از ارزشها و اهداف این کشور و انقلاب را ندارند.
بعد همه چیز را به گردن این افراد می اندازیم و می گوییم اینها مقصر هستند. نباید بگوییم جوانی که قرار فیس بوکی می گذارد مقصر است. برخی از افرادی که در قرار آب بازی شرکت کرده بودند محجبه بودند؛میخواهم بگویم این جور نیست که همه این افراد ضد ارزشهای جامعه باشند. باید در این زمینه کار کنیم، به نسل جوان آموزش بدهیم و برای او اوقات فراغت سالم ایجاد کنیم. اما ایجاد نمیکنیم. چه ایرادی دارد اگر مراسم آب بازی را به صورت غیر مختلط برگزار کنیم و اصلا برای چنین تفریحی فضایی در نظر بگیریم.
وی در آخر با اعلام اینکه بعضی از دردها به خودمان و کمبودهایمان مربوط می شود گفت: فرصت را در اختیار آنهایی که نباید می گذاریم. باید برای فراهم کردن اوقات فراغت سالم و دلخواه برای جوانان تلاش کنیم و فکر می کنم با تکنولوژی نمی شود مبارزه کرد. من می پرسم مگر فیس بوک و توئیتر فیلتر نیستند؟ حالا می پرسم پس چرا هنوز جوانان عضو این شبکهها هستند،چطور با هم تعامل دارند و قرار می گذارند؟ پاسخ این است که جوانان از فیلتر رد می شوند. صاحبان تکنولوژیهایی که فیلتر میشوند خودشان راه دسترسی به آن را حتی رایگان برای مخاطبانشان می فرستند؛ یعنی ورود به این فضا سخت نیست. تصور نکنیم که وقتی راه دسترسی به چیزی را ببندیم دیگر کسی نمی تواند وارد آن شود.
محسن نصری مدرس دانشگاه اصفهان، کارشناس ارشد جامعه شناسی در گفت و گو با برنا گفت: یکی از خصلت های فطری انسان ها زندگی اجتماعی است و به همین دلیل به روابط اجتماعی می پردازد. در گذشته به دلیل زندگی ساده ای که انسان ها داشتند و پایین بودن سطح توانمندنی های تکنولوژیکشان روابط اجتماعی رودرو صورت برقرار می شد،اما در چند دهه اخیر با رشد علم و فناوریهای گوناگون به ویژه فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی تحول عظیمی در روابط اجتماعی و زندگی انسانها به وجود آمده است. یکی از این موارد ایجاد شبکههای اجتماعی مثل فیس بوک و توییتر است. این شبکهها ابزارهایی هستند که مثل چاقو می مانند و بنابراین می توان از آنها استفاده منفی یا مثبت شود.
وی افزود: متاسفانه به دلیل اینکه نظام سلطه غرب و کشورهای آمریکایی و اروپایی تولید کننده و تقویت کننده چنین شبکههایی هستند و با قدرت رسانهای خود از افراد علیه ملتها و دولتها استفاده می کنند. یک بعد از استفاده از این ابزارها در مسایل سیاسی است که شاهد بودیم از این ابزار در اتفاقهایی استفاده شد،اگر چه موفق نبودند. اما در حال حاضر به نظر می رسد به دور از فضاهایی سیاسی برای استفادههای فرهنگی هم از این ابزار استفاده می شود، گرچه در این موارد هم در پشت صحنه هدفی سیاسی وجود دارد و در جهت تخریب فرهنگ مان استفاده می شود.
امروزه در کنار موارد سیاسی از این ابزارها به عنوان ابزار فرهنگی برای ایجاد شادی و نشاط استفاده می کنند و در پوششی به ظاهر خوب استفاده های خود را انجام می دهند.
مدرس دانشگاه اصفهان در ادامه با بیان اینکه می توانیم از چنین ابزارهایی در جهت اعتلای فرهنگ خود استفاده کنیم افزود: از چنین ابزارهایی می توانیم در جهت آگاهی، بیداری اسلامی در سطح منطقه هم استفاده کنیم.باید در کنار این مسئله به جوانان آگاهی بدهیم تا بدانند گاهی این شبکه های اجتماعی به دنبال انحطاط اخلاقی در جامعهمان هستند.
وی در قالب توصیههایی تصریح کرد: باید از این ابزار درراستای رشد و تعالی فرهنگ خود و منطقهمان استفاده کنیم و هم به نسل جوان و هم مردم خود آگاهی لازم را بدهیم تا مراقب این شبکهها باشند. البته عده ای از افراد بدون اگاهی و تنها با هدف تفریح و شرکت در فعالیت های گروهی و اجتماعی وارد این شبکهها می شوند،اما باید بدانند که اهداف سیاسی پشت این برنامه ها وجود دارد.