حضرت آیت الله جوادی آملی درباره ماه مبارک رمضان و فضیلتهای آن میفرمایند: امام سجاد (ع) ماه مبارك رمضان را عید اولیاء الله مىداند. در صحیفه سجّادیه دعایى درباره مقام دعا و وداع ماه مبارك رمضان وجود دارد كه در مقدمه این دعا حضرت كلیّات نعمتهاى الهى را مىشمارد و اینكه بخششهاى خداى سبحان ابتدایى است، نه از روى استحقاق. بعد از آن مقدمه مىفرماید: یكى از بهترین بخششهاى خداوند سبحان، ماه مبارك رمضان و روزه این ماه است(1). شاعر مىگوید:
عارفان هر دمى دو عید كنند / عنكبوتان مگس قدید كنند(2)
كار عنكبوت آن است كه بتنَد و با این تارها مگس را صید كرده قدید و قورمه درست كند. او كارش غیر از ذخیره كردن چیز دیگرى نیست؛ اما عارف در هر دم و هر نفس دو عید دارد كه سعدى گفت:
هر نفسى كه فرو مىرود ممدّ حیات است و چون بر مىآید مفرّح ذات؛ پس در هر نفسى دو نعمت موجود است و بر هر نعمتى شكرى واجب.
لذا عارف در هر دم دو عید دارد. و بهترین دمى كه انسان دارد در ماه مبارك رمضان است كه «أنفاسكم فیه تسْبیح» نفس كشیدن در این ماه «سبّوحٌ قُدّوس» گفتن است.
این كه در آخر ماه مبارك رمضان عید فطر مىگیرند، چون جایزههاى یك ماه را به ما مىدهند، كه در حقیقت محصول ماه مبارك رمضان است. ضیافة الله، لقاء الله را به دنبال دارد. پس عظمت از آنِ ماه شوال نیست؛ بلكه عظمت از آنِ ماه مبارك رمضان است كه نتیجه یك ماهه را در روز عید مىدهند(3).
وداع با ماه خدا
ایشان همچنین درباره وداع با ماه ضیافت الهی میفرمایند: وداع براى كسی است، كه با ماه مبارك رمضان مأنوس بوده و این ماه دوست او باشد وگرنه آن كس كه با این ماه نبوده، وداعی ندارد.
انسان از دوستش و یا كسی كه مدّتی با او مأنوس بوده خداحافظی میكند. كسی كه اصلا ً نمیداند چه وقت ماه مبارك رمضان آمد و چه وقت سپری شد، چرا آمد و چرا سپری شد وداعی ندارد.
امام سجاد (ع) آخر ماه مبارك رمضان كه مىشد، با سوز و گداز این دعا را مىخواند و مىفرمود: ماه رمضان در بین ما اقامت داشت و جاى حمد و ثنا بود؛ زیرا به همراه خود رحمت آورد. و رفیق بسیار خوبى براى ما بود. ما در صحبت و همراهى با او به فضایل و نعمتهایى رسیدیم. دوستى بود كه به همراهش رحمت و مغفرت و بركت آورد.
رسول خدا (ص) نیز در خطبه شعبانیه فرمود: «قد أقبل إلیكم شهر الله بالبركة والرحمة والمغفرة»، یعنى این ماه، بركت و رحمت و مغفرت مىآورد، كسى كه رفیق این ماه بوده و باشد، بركت و رحمت و مغفرت این ماه را هم دریافت مىكند(4).
پی نوشت:
1- صحیفه سجادیّه، دعاى 45.
2- دیوان سنایى غزنوى. («قدید» گوشت مانده و خشك را گویند).
3- حكمت عبادات، صفحات 166 ـ 167
4- حكمت عبادات، ص 168