عید آن روزی است که معصیت خدا در آن نباشد / اعمال شب و روز عید فطر

... و عید آن روزی است كه معصیت خدا در آن نباشد.
آری! انسان، این خلیفه خداوند عالمیان در كره خاكی، بعد از ماهی تزكیه و تهذیب، روزه‌‌داری و شب‌‌زنده‌‌داری، تلاوت صحیفه نورانی الهی، حال آماده دریافت هدایای آسمانی شده است.

او كه دیگر خود را مصداق "خور و خواب و خشم و شهوت" نمی‌‌‌بیند، آماده پروازكردن تا بیكران رحمت الهی است تا مشاهده كند آنچه را اولیای الهی مشاهده می‌‌‌كنند.

بلی، عید فطر، عید اولیای الهی است؛ آنانكه در جهاد 30 روزه با هواهای نفسانی و اغوائات شیطانی به مبارزه برخاستند و تجربه‌‌ای گرانسنگ در مبارزه با این دشمنان سعادت بشریت بدست آوردند و كریمه " و اعدوا لهم ما استطعتم من قوة" را آویزه گوش خود قرار دادند؛ و تا قدرت داشتند، قوا و نیرو افزودند تا یازده ماه دیگر سال را در امنیت و آسایش خاطر سپری سازند.

اعمال شب عید فطر
شب اول شوال المكرم، از جمله لیالى شریفه است و در فضیلت و ثواب عبادت و احیای آن احادیث بسیار وارد شده و روایت شده است كه آن شب كمتر از شب قدر نیست و از برای آن چند عمل است:
اول: غسل است در وقتى كه آفتاب غروب كرد.
دوم: احیاء آن شب به نماز و دعا و استغفار و سؤال از حق تعالى و بَیتُوته در مسجد.
سوم: آن كه بخواند در عقب نماز مغرب و عشاء:
اَللهُ اَكْبَرُ، اَللهُ اَكْبَرُ لا اِلهَ اِلا اللهُ، وَاللهُ اَكْبَرُ، اَللهُ اَكْبَرُ، وَلله الْحَمْدُ، اَلْحَمْدُ للهِ‏ِ عَلی‏ ما هَدینا، وَلَهُ الشكْرُ علی‏ ما اَوْلینا.
چهارم: آن‌‌كه چون‏نماز مغرب و نافله آن‌‌را خواند، دست‌‌ها را به سوی آسمان بلند كند وبگوید: یا ذَاالْمَن وَالطوْلِ، یا ذَاالْجُودِ، یا مُصْطَفِی مُحَمدٍ وَناصِرَهُ صَل عَلی‏ مُحَمدٍ وَ الِ مُحَمدٍ، وَاغْفِرْ لى‏ كُل ذَنْبٍ اَحْصَیتَهُ، وَهُوَ عِنْدَكَ فى‏ كِتابٍ مُبینٍ‏؛ پس به سجده برود و صد مرتبه در سجده بگوید: اَتُوبُ اِلَى‏ اللهِ. پس هر حاجت كه دارد از حق تعالى بخواهد كه انشاء الله برآورده خواهد شد.
پنجم: زیارت كند امام حسین‏ علیه‌‌السلام را كه فضیلت بسیار دارد.
ششم: ‏ده مرتبه بگوید ذكر "یا دآئِمَ الْفَضْلِ" را كه در اعمال شب جمعه است.
هفتم: بجا آورد ده ركعت نمازی كه در شب آخر ماه رمضان وارد شده است.
هشتم: بجا آورد دو ركعت نماز؛ در ركعت اول‏ بعد از حمد هزار مرتبه توحید و در دوم یك مرتبه بخواند و بعد از سلام سر به سجده بگذارد و صدمرتبه بگوید:
اَتُوبُ اِلَى الله پس بگوید: یا ذَالْمَن وَالْجُودِ، یا ذَاالْمَن وَالطوْلِ، یا مُصْطَفِىَ مُحَمدٍ صَلی اللهُ عَلَیهِ وَآلِهِ، صَل عَلى‏ مُحَمدٍ وَ الِهِ، وَافْعَلْ بى‏ كَذا وَكَذا. و بجای آن حاجات خود را بطلبد و روایت است ‏كه حضرت امیرالمؤمنین ‏علیه السلام این دو ركعت را به این كیفیت به‏جا می‏آورد، سپس سر از سجده برمی‏داشت و می‏فرمود: بحق آن خداوندی كه جانم بدست قدرت اوست هر كه این نماز را بكند هر حاجت از خدا بطلبد البته عطا كند و اگر بعدد ریگ‌‌های بیابان گناه داشته باشد خدا بیامرزد و در روایت دیگر بجاى هزار مرتبه توحید صد مرتبه وارد شده لكن نماز را بعد از نماز مغرب و نافله آن باید بجا آورد.
نهم: چهارده‏ ركعت نماز كند؛ در هر ركعتى حمد و آیةالكرسى و سه مرتبه قل هُوَ الله اَحَدٌ تا برای او باشد به هر ركعتى ثواب عبادت چهل سال و عبادت هر كه روزه گرفته و نماز خوانده در آن ماه.

اعمال روز عید فطر
روز اول شوال، روز عید فطر است و اعمال آن چند چیز است:
اول: آن‌‌كه بخوانى بعد از نماز صبح و نماز عید تكبیراتی را كه در شبش بعد از نماز فریضه می‏خواندی.
دوم: آن‌‌كه بخوانى بعد از نماز صبح دعائی را كه سید روایت كرده اَللهُم اِنى‏ تَوَجهْتُ اِلَیكَ بِمُحَمدٍ اِمامى‏ الخ و شیخ این دعا را بعد از نماز عید ذكر فرموده است.
سوم: بیرون كردن زكات فطره است از هر سری صاعی پیش از نماز عید به تفصیلى كه در كتب فقهیه است.‏
چهارم: غسل است و بهتر آن است كه اگر ممكن شود از نهر غسل كنى و وقت آن بعد از طلوع فجر است تا زمان بجا آوردن نماز عید چنانچه شیخ فرموده و در جزء روایتى است كه غسل را در زیر سقفی بكن و چون خواستى غسل كنى بگو: اَللهُم ایماناً بِكَ، وَتَصْدیقاً بِكِتابِكَ، وَاتِباعُ سُنةِ نَبیكَ مُحَمدٍ صَلی‏ اللهُ عَلَیهِ وَ الِهِ. پس بسم الله بگو وغسل كن و چون از غسل فارغ شدی بگو: اَللهُم اجْعَلْهُ كَفارَةً لِذُنُوبى‏، وَطَهرْ دینى‏ اَللهُم اَذْهِبْ عَنى الدنَسَ.
پنجم: پوشیدن جامه نیكو و به‏كار بردن بوی‏ خوش و رفتن به صحرا در غیر مكه برای نماز كردن در زیر آسمان.
ششم: پیش از نماز عید در اول روز افطار كنى و بهتر آن است كه به خرما یا به شیرینى باشد و شیخ مفید فرموده مستحب است تناول كردن مقدار كمی از تربت سیدالشهداءعلیه السلام كه شفا است از برای هر دردی.
هفتم: آن كه چون مهیا شدی از برای رفتن به نماز عید، بیرون نروی مگر بعد از طلوع آفتاب و آن كه بخوانى دعاهائى را كه سید در اقبال نقل كرده از جمله از ابوحمزه ثمالى روایت كرده از حضرت امام محمد باقرعلیه السلام كه فرمود بخوان در عید فطر و قربان و جمعه وقتى‏كه مهیا شدی به جهت‏ بیرون رفتن به نماز این دعا را: اَللهُم مَنْ تَهَیأَ فى‏ هذَا الْیوْمِ اَوْ تَعَبأَ، اَوْ اَعَد وَاسْتَعَد لِوِفادَةٍ اِلى‏ مَخْلُوقٍ، رَجآءَ رِفْدِهِ وَنَوافِلِهِ وَفَواضِلِهِ وَعَطایاهُ، فَاِن اِلَیكَ یا سَیدى‏ تَهْیئَتى‏ وَتَعْبِئَتى‏، وَاِعْدادی وَاسْتِعْدادى‏ رَجآءَ رِفْدِكَ وَجَوائِزِكَ، وَنَوافِلِكَ وَفَواضِلِكَ، وَفَضآئِلِكَ‏ وَعَطایاكَ، وَقَدْ غَدَوْتُ اِلى‏ عیدٍ مِنْ اَعْیادِ اُمةِ نَبیكَ مُحَمدٍ صَلَواتُ اللهِ عَلَیهِ وَعَلى‏ الِهِ، وَلَمْ اَفِدْ اِلَیكَ الْیوْمَ بِعَمَلٍ صالِحٍ اَثِقُ بِهِ قَدمْتُهُ،وَلا تَوَجهْتُ بِمَخْلُوقٍ اَملْتُهُ، وَلكِنْ اَتَیتُكَ خاضِعاً مُقِراً بِذُنُوبى‏، وَاِسآئَتى اِلى‏ نَفْسى‏، فَیا عَظیمُ یا عَظیمُ یا عَظیمُ، اِغْفِرْ لِىَ الْعَظیمَ مِنْ ذُنُوبى‏، فَاِنهُ‏ لایغْفِرُ الذنُوبَ الْعِظامَ اِلا اَنْتَ، یا لا اِلهَ اِلا اَنْتَ، یا اَرْحَمَ الراحِمینَ.
هشتم: خواندن نمازعیداست و آن دو ركعت است در ركعت اول حمد و سوره اَعْلی‏ بخواند و بعد از قرائت پنج تكبیر بگوید و بعد از هر تكبیری این قنوت را بخواند:
اَللهُم اَهْلَ الْكِبْرِیآءِ وَالْعَظَمَةِ وَاَهْلَ الْجُودِ وَالْجَبَرُوتِ، وَاَهْلَ الْعَفْوِ‌‌وَالرحْمَةِ، وَاَهْلَ التقْوى‏ وَالْمَغْفِرَةِ، اَسْئَلُكَ بِحَق هذَا الْیومِ الذى‏ جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمینَ عیداً، وَلِمُحَمدٍ صَلی اللهُ عَلَیهِ وَ الِهِ ذُخْراً وَشَرَفاً وَمَزِیداً اَنْ تُصَلىَ عَلی‏ مُحَمدٍ وَ الِ مُحَمدٍ، وَاَنْ تُدْخِلَنى‏ فى‏ كُل خَیرٍ اَدْخَلْتَ فیهِ مُحَمداً وَ الَ مُحَمدٍ، وَاَنْ تُخْرِجَنى‏ مِنْ كُل سُوءٍ اَخْرَجْتَ‏ مِنْهُ مُحَمداً وَ الَ مُحَمدٍ، صَلَواتُكَ عَلَیهِ وَعَلَیهِمْ، اَللهُم اِنى‏ اَسْئَلُكَ‏ خَیرَ ما سَئَلَكَ مِنْهُ عِبادُكَ الصالِحُونَ، وَاَعُوذُ بِكَ مِما اسْتَعاذَ مِنْهُ‏‌‌عِبادُكَ الْصالِحُونَ. پس تكبیر ششم بگوید و به ركوع رود و بعد از ركوع و سجود برخیزد به‏ركعت دوم و بعد از حمد سوره وَالشمْسِ بخواند. پس چهار تكبیر بگوید و بعد از هر تكبیرى آن قنوت را بخواند و چون فارغ شد تكبیر پنجم گوید و به ركوع رود. سپس نماز را تمام كند و بعد از سلام، تسبیح زهراءعلیها السلام بفرستد و بعد از نماز عید، دعاهای بسیار وارد شده است و شاید بهترین آنها دعای چهل و ششم صحیفه كامله باشد و مستحب است كه نماز عید در زیر آسمان و بر روی زمین بدون فرش و بُوریا واقع شود و آن‌‌كه برگردد از مُصَلی از غیر آن راهی‏كه رفته بود و دعا كند از برای برادران دینى خود به قبولى اعمال.
نهم: زیارت كند امام حسین‏ (ع) را.
دهم: بخواند دعای ندبه را و سید بن طاوس فرموده كه‏ چون از دعا فارغ شود به سجده رود و بگوید: اَعُوذُ بِكَ مِنْ نارٍ حَرها لا یطْفى‏،وَجَدیدُها لا یبْلى‏، وَعَطْشانُها لا یرْوی.‏ پس بگذارد گونه راست را و بگوید:اِلهى‏ لا تُقَلبْ وَجْهى‏ فى‏ النارِ بَعْدَ سُجُودى‏ وَتَعْفیرى‏ لَكَ بِغَیرِ مَنٍ‏ مِنى‏ عَلَیكَ، بَلْ لَكَ الْمَن عَلَی. پس بگذارد گونه چپ را وبگوید: اِرْحَمْ مَنْ اَسآءَ وَاقْتَرَفَ، وَاسْتَكانَ وَاعْتَرَفَ. پس برگردد بحال سجده و بگوید: اِنْ كُنْتُ بِئْسَ‏ الْعَبْدُ فَاَنْتَ نِعْمَ الرب، عَظُمَ الذنْبُ مِنْ عَبْدِكَ، فَلْیحْسُنِ الْعَفْوُ مِن عِنْدِكَ یا كَریمُ پس بگوید: اَلْعَفْوَ الْعَفْوَ صد مرتبه.

احکام نماز عید فطر
- نماز عید فطر در زمان حضور امام علیه السلام واجب است و باید به جماعت خوانده شـود. و در زمـان مـا كه امام علیه السلام غایب است، مستحب مى‌‌باشد. و مى‌‌شود آن را به جماعت یا فرادى خواند ولى احتیاط این است كه به جماعت آن را رجاءاً بخواند.

- وقت نمازعید فطر از اول آفتاب روز عید تا ظهر مى‌‌باشد.

- مستحب است در عید فطر، بعد از بلند شدن آفتاب افطار كنند و زكات فطره را هم بدهند یا جدا نمایند و بعد، نماز عید را بخوانند.

- نماز عید فطر دو ركعت است كه در ركعت اول بعد از خواندن حمد وسوره، باید پنج تكبیر بگوید و بعد از هر تكبیر یك قنوت بخواند و بعد از قنوت پنجم، تكبیر دیگرى بگوید و بـه ركـوع رود و دو سـجده بجا آورد و برخیزد و در ركعت دوم چهار تكبیر بگوید و بعد از هر تكبیر قنوت بخواند و تكبیر پنجم را بگوید و به ركوع رود وبعد از ركوع دو سجده كند وتشهد بخواند و نماز را سلام دهد.

- در قنوت نماز عید فطر، هر دعا وذكرى بخوانند كافى است، ولى بهتر است ایـن دعـا را بـخوانند: اللهم اهل الكبریا والعظمة واهل الجود والجبروت واهل العفو والرحمة واهل الـتـقـوى والـمغفرة اسالك بحق هذا الیوم الذى جعلته للمسلمین عیداً ولمحمد ذخراً وشرفاً وكـرامة ومزیداً ان تصلى على محمد وآل محمد وان تدخلنى فى كل خیر ادخلت فیه محمداً وآل مـحـمد وان تخرجنى من كل سوء اخرجت منه محمداً وآل محمد صلواتك علیه وعلیهم. اللهم انى اسالك خیر ما سألك به عبادك الصالحون واعوذ بك ممااستعاذ منه عبادك المخلصون.

- در زمان غایب بودن امام علیه السلام مستحب است بعد از نماز عید فطر، دو خطبه بـخـوانـند، و بهتر آن است كه در خطبه عید فطر احكام زكات فطره را بگویند.

- نماز عید سوره مخصوصى ندارد ولى بهتر است كه در ركعت اول آن سوره شمس (سـوره 91) و در ركـعت دوم سوره غاشیه (سوره 88) را بخوانند، یا در ركعت اول سوره سبح اسم (سوره 87) و در ركعت دوم سوره شمس (سوره 91) را بخوانند.

- مستحب است نماز عید را در صحرا بخوانند ولى در مكه مستحب است در مسجد الحرام خوانده شود.

- مستحب است پیاده و پابرهنه و با وقار به نماز عید بروند و پیش از نماز غسل كنند و عمامه سفید بر سر بگذارند.

- مستحب است در نماز عید بر زمین سجده كنند و در حال گفتن تكبیرها، دست‌‌ها را بـلـند كنند وكسى كه نماز عید مى‌‌خواند، اگر امام جماعت است یا فرادى نماز مى‌‌خواند، نماز را بلند بخواند.

- بعد از نماز مغرب و عشا شب عید فطر و بعد از نماز صبح آن و بعداز نماز عید فطر بلكه بعد از نماز ظهر وعصر روز عید نیز مستحب است این تكبیرها را بگوید: الله اكبر الله اكبر لا اله الا الله والله اكبر الله اكبر ولله الحمد، الله اكبر على ما هدانا.

- احـتـیـاط مستحب آن است كه زن از رفتن به نماز عید خوددارى كند ولى این احتیاط براى زن پیر نیست.

- در نماز عید هم مثل نمازهاى دیگر، مأموم باید غیر از حمد و سوره چیزهاى دیگر نماز را خودش بخواند.

- اگر مأموم موقعى برسد كه امام مقدارى از تكبیرها را گفته بعد از آن كه امام به ركـوع رفـت باید آنچه از تكبیرها و قنوت‌‌ها را كه با امام نگفته خودش بگوید و اگر در هر قنوت یك سبحان الله و یك الحمدلله بگوید كافى است.

- اگـر در نـماز عید موقعى برسد كه امام در ركوع است چنانچه بتواند اقتدا كند وتـكبیرها و قنوت‌‌ها را مختصراً اگر چه به یك سبحان الله باشد بگوید و درك ركوع امام كند اشكالى ندارد والا احتیاط آن است كه در حال ركوع اقتدا نكند.

- اگر در نماز عید یك سجده یا تشهد را فراموش كند، احتیاط آن است كه بعد از نماز آن را بجا آورد و نیز اگر كارى كه براى آن سجده سهو لازم است پیش آید، بنابر احتیاط باید بعد از نماز دو سجده سهو بنماید.