به گزارش سرویس اقتصادی برنا، دولت از ابتدای سال 90 که از سوی مقام معظم رهبری سال جهاد اقتصادی اعلام شد اجرای قانون هدفمندی یارانهها را به خوبی اجرا و در بسیاری از مراحل به منتقدان ثابت کرد با پیاده کردن این قانون، عدالت اجتماعی را به جامعه و کشور برگردانده است.
بر همین اساس سرویس اقتصادی برنا گزارشی از عمکرد شش ماه گذشته ستاد طرح تحول اقتصادی و اجرای قانون هدفمندی یارانهها تهیه کرد:
آغاز پرداخت ماهیانه یارانه
در نخستین ماه از سال 90، ستاد هدفمندی یارانهها بر اساس درخواستهای مردمی و تقاضاهای نمایندگان مجلس تصمیم گرفت، یارانههای نقدی را ماهانه به حساب سرپرست خانوار واریز کند.
محمدرضا فرزین اظهار داشت: بنا بر این مصوبه، یارانه نقدی خانوارها ماهانه و برای هر نفر 44 هزار و 500 تومان واریز به حسابر سرپرست خانوار میشود؛ در ضمن همانطور که زمان اجرای فاز اول اصلاح قیمتها اعلام نشد، زمان اجرای فاز دوم نیز اعلام نخواهد شد.
اولین یارانه نقدی، به صورت ماهیانه اول اردیبهشت سال 90 پرداخت شد.
"بهروز مرادی" خبر واریز یارانه مرحله سوم را هفته آخر فروردین اعلام کرد و گفت:سرپرستان خانوارها می توانند در همان روز (پنج شنبه اول اردیبهشت) یارانه خود را برداشت کنند؛ همچنین مبلغ یارانه افزایش یا کاهش نخواهد یافت.
اما در ادامه روند اجرای انون هدفمندی یارانهها ستاد طرح تحول اقتصادی با برآرودهای که انجام داده بود، به مبلغ یارانه نان را به هزار تومان اضافه کرد.
در متن اطلاعیه این ستاد برای افزایش یارانه نان در آخرین روز از اولین ماه سال جهاد اقتصادی آمده بود:
"اکنون که پس از 4 ماه از اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها، شاهد آثار مثبت آن در زندگی مردم و اقتصاد کشور هستیم به استحضار می رساند که ادامه اصلاحات و تحولات در سال 1390 که از جانب مقام معظم رهبری سال جهاد اقتصادی نامیده شده است با شتاب بیشتری دنبال خواهد شد.
بدیهی است؛ هدف نهایی اجرای این قانون همانا عدالت و پیشرفت است که سرلوحه تمامی تحولات اقتصادی کشور خواهد بود.
به همین منظور و برای تکمیل فرآیند اصلاحی در نظام تولید و مصرف گندم، آرد و نان کشور از اردیبهشت امسال با تک نرخی کردن گندم در کشور و پرداخت معادل یارانه آن به مردم شریف ایران براساس هر نفر هزار تومان در هر ماه اقدام می شود.
از اردیبهشت این مبلغ به سقف یارانه قبلی نان خانوارها اضافه و واریز می شود و یارانه نان از40 هزار ریال در ماه برای هر نفر به 50 هزار ریال افزایش می یابد.
این اقدام به منظور بهبود کیفیت و کمیت این محصول در اقتصاد کشور صورت می پذیرد تا انشاءالله شاهد شکوفایی و پیشرفت در بازار آرد ، نان و گندم کشور باشیم."
هدفمندسازی یارانهها تاثیرات آنی داشت
در اردیبهشت ماه امسال، "محمدرضا فرزین" در گفتوگو با خبرگزاری برنا محور اصلی حرکت هدفمندی یارانهها در سال جدید را افزایش تولید داخلی دانست.
سخنگوی کارگروه طرح تحولات اقتصادی ،اقتصاد کشور در سال 90 را با تهدیدهای مختلفی ناشی از ریسک های اقتصاد جهانی ازجمله افزایش تورم جهانی و افزایش قیمت مواد غذایی همراه دانست.
این مقام مسئول گفت: اجرای قانون هدفمندسازی در 3 ماهه اول سال توانست تأثیرات آنی بسیار موثری در مصرف حامل های انرژی، نان و آب داشته باشد اما بدیهی است اثرات میان مدت آن در کشور در حوزه تغییر رفتار عاملان اقتصادی در حوزه مصرف و تولید در سال جاری هویدا خواهد شد.
تمامی تلاش دولت بر این متمرکز است که با همراهی مردم، قانون در چارچوب منطقی خود حرکت کند و مسائل و مشکلات پیش رو را مدیریت کند. درحال حاضر نظام تأمین مالی کشور بانک محور است و در بنگاهها سهم اساسی را بخود اختصاص می دهد. از طرف دیگر نبود تعامل مناسب بین بازارهای مالی باعث تنوع کم ابزارهای مالی شده است.
"شمسالدین حسینی" که در همین ماه برای شرکت در اجلاس دامغان، به سمنان سفر کرده بود، در جمع خبرنگاران از تاثیر هدفمندی یارانهها بر الگوی مصرف و افزایش بهره وری خبر داد.
وزیر امور اقتصاد و دارایی به تبیین ابعاد مختلف طرح تحول اقتصادی و قانون هدفمند کردن یارانه ها پرداخت و گفت: از تمام نخبگان می خواهم که ابعاد گوناگون این طرح را برای عموم بازگو کنند، زیرا طرح تحول اقتصادی و هدفمند کردن یارانه ها یک جهاد بزرگ اقتصادی است.
حسینی یکی از مهمترین اهداف اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها را افزایش بهره وری می داند زیرا پرداخت ماهانه حدود 45 هزار تومان به هر نفر فقط به منظور افزایش درآمد خانوارها و قدرت خرید آنها صورت نیست، بلکه یکی دیگر از اهداف این طرح تغییر در الگوی مصرف و افزایش بهره وری در نظام اقتصادی است.
وی تاکید کرد: اگر قرار باشد که با پرداخت یارانه نقدی روش مصرف تغییر نکند و همچون گذشته منابع کشور در بخشهای نان وانرژی و سایر منابع به هدر برود به اهداف مورد نظر دست نخواهیم یافت.
کاهش 10 درصدی سهم صنعت و کشاورزی از هدفمندی یارانه ها
همچنین در اردیبهشت سال 90 بود که نمایندگان مجلس از 10 درصد از سهم یارانه بخش صنعت و کشاورزی کاستن تا درآمدهای حوزه تولید در سال جاری محقق شود.
سهم بخش صنعت و کشاورزی از کل درآمدهای حاصل از اجرای هدفمندی یارانهها 30 درصد بود که با تصویب قوه مقننه در سال جاری تنها 20 درصد از درآمد یارانه به این دو بخش اختصاص یافت.
با گذشت نزدیک به چهار ماه از اجرای این قانون مشکلات فراوانی برای مردم پیش آمد که وزارت رفاه در مراحل مختلف به این سوالات پاسخ داد.
مبلغ یارانه تغییر نمیکند
بر اساس مصوبه مجلس شورای در قانون بودجه سال 90، باید 80 درصد درآمدهای حاصل از اجرای قانون هدفمندسازی، در قالب یارانه نقدی به حساب سرپرست خانوار واریز شود، با توجه به این نکته وزیر اقتصاد و دارایی به خبرنگار اقتصادی برنا در اردیبهشت سال جاری گفت: دولت این جهت گیری را قبول دارد به دلیل اینکه در راستای حمایت از قشر ضعیف جامعه است.
در این بین حسینی به نکته دیگر اشاره کرد و تاکید داشت: برنامهای برای افزایش قیمت بنزین و گازوییل در سال جاری نداریم و مبلغ یارانه نقدی فعلا تغییری نمیکند.
هدفمندسازی یارانهها گامی برای تحقق عدالت اجتماعی
اجرای قانون هدفمند كردن یارانهها از سوی دولت عدالت محور، گامی اساسی برای تحقق عدالت اجتماعی است به طوری که ریشه کن شدن فقر یکی از پیامدهای مهم اجرای این قانون است.
به گزارش سرویس اقتصادی برنا که در دومین ماه از سال 90 تهیه شد، اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها گام بلند دولت به سوی عدالت و توسعه است که با برنامه ریزی دولتمردان و حمایت مردم به خوبی اجرا شده است.
اجرای این قانون، اثرات مستقیمی بر توزیع درآمد برجای خواهد گذاشت و این بازتوزیع درآمد به نفع دهکهای پایین درآمدی خواهد بود.
براساس آمار موجود، سهم دهکهای بالای درآمدی از مصرف کالاهای یارانهای (بهطور مشخص انرژی)، بسیار بیشتر از سهم دهکهای پایین درآمدی است. بنابراین، افزایش قیمت حاملهای انرژی و بازتوزیع درآمد حاصل از آن، موجب انتقال درآمد از خانوارهای پر مصرف (دهکهای بالای درآمدی) به خانوارهای کم مصرف (دهکهای پایین درآمدی) میشود و این امر به این معنا است که اجرای قانون یارانهها، رفاه نسبی اقشار کم درآمد را نسبت به اقشار پردرآمد بهبود خواهد بخشید.
از مهمترین اهداف در اجرای قانون هدفمند كردن یارانهها و تحول اقتصادی، رشد پایدار و تحقق عدالت اجتماعی در جامعه است و اجرایی شدن این طرح میتواند تاثیر بسزایی در پرداخت واقعی هزینه مصرف انرژی با رعایت طرح اصلاح الگوی مصرف و صرفه جویی خانوارها داشته باشد.
یكی دیگر از اهداف اجرای این قانون، حركت به سوی عدالت اجتماعی، كاهش طبقاتی، توزیع عادلانه و برابر یارانهها، اصلاح ساختار اقتصادی و حمایت از اقشار آسیب پذیر و كم درآمد جامعه است. با اجرایی شدن این قانون، اصلاح الگوی مصرف در جامعه نهادینه و رعایت شد و جامعه به سمت و سوی درست مصرف كردن حاملهای انرژی سوق پیدا کرد.
دولت، سالانه 120 هزار میلیارد تومان در بخش انرژی یارانه پرداخت می کرد که با اجرای این قانون اگر تنها یک چهارم این مبلغ صرفه جویی شود، معادل کل بودجه عمرانی کشور خواهد بود و با این مبلغ می توان شاهد ساخت زیرساختهای لازم برای تولید و پیشرفت کشور باشیم.
اجرای مرحله چهارم
مدیرعامل سازمان هدفمندسازی یارانهها با نزدیک شدن به مرحله چهارم واریز یارانه نقدی گفت: یارانه نقدی مرحله چهارم به ازای هر نفر 45 هزار و 500 تومان از پایان هفته جاری به حساب سرپرستان خانوار واریز خواهد شد.
"بهروز مرادی" در مورد واریز یارانه نقدی ماه خرداد اظهارداشت: یارانه نقدی مرحله چهارم برای خردادماه سال جاری از اواخر اردیبهشت ماه به ازای هر نفر 45 هزار و 500 تومان واریز میشود.
وی تاکید کرد: برای این مرحله تمام کسانی که فرم اطلاعات خانوار را پر کرده و شماره حساب اعلام کردند و شمارههای آنها به تایید رسیده باشد، یارانه نقدی می گیرند.
شرط پرداخت یارانه اقامت در ایران است
معاون وزیر اقتصاد، درباره دریافت یارانه نقدی توسط ایرانیان خارج از کشور، گفت: شرط پرداخت یارانه، اقامت در ایران است بنابراین طبق قانون، افرادی که مقیم داخل کشور باشند؛ یارانه دریافت می کنند.
فرزین درباره تعداد تقاضاهای ارایه شده برای دریافت یارانه از طرف ایرانیان خارج از کشور، اظهار داشت: در حال حاضر عدد مشخصی در دست نداریم و سیستم مرکز آمار به گونهای است که افراد خارج از کشور اگر هم بخواهند، نمی توانند ثبت نام کنند؛ مگر اینکه این افراد از داخل کشور اقدام کرده باشند.
وی ادامه داد: در حال حاضر با توجه به اینکه آماری در اینباره نداریم، در حال بررسی هستیم تا اگر افرادی ثبتنام شدهاند برای حذف آنها اقدام کنیم.
گام دوم هدفمندسازی مراحل با افزایش یارانه نقدی
دبیر ستاد هدفمندسازی یارانهها در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی برنا با اشارخ بخ گام دوم هدفمندی یارانه ها، گفت: در گام دوم قیمت حامل های انرژی تغییر می کند و میزان یارانههای نقدی افزایش می یابد.
"محمدرضا فرزین" دبیر ستاد هدفمندسازی یارانهها در مورد كارت عدالت، اظهارداشت: در اجرای قانون هدفمندسازی یارانهها ابتدا قرار بود برای همه مردم كارت عدالت صادر شود و یارانه نقدی را از طریق این کارت دریافت کنند که بعداً مقرر شد از حسابهای موجود مردم برای واریز یارانه ها استفاد شود و به همین دلیل صدور كارت عدالت منتفی شد.
وی درباره زمان دقیق گام دوم قانون هدفمندسازی یارانهها گفت: برای اجرای گام دوم قانون هدفمند سازی یارانهها فعلا در حال مطالعه و بررسی هستیم و به هنوز جمعبندی نرسیدهایم، و هدفمند سازی یارانه باید طی 5 سال اجرا شود.
اما فرزین اشاره کرد اگر گام دوم آغاز شود، قطعا شامل تغییر قیمت حاملهای انرژی خواهد بود و قیمتها تغییر می کند و متناسب با آن میزان یارانههای نقدی افزایش می یابد.
سخنگوی طرح تحول اقتصادی با قاطعیت از عدم افزایش قیمت حاملهای انرژی در سال 90 خبر داد.
یارانه صنعت پرداخت شد
وی در مورد اختصاص یارانه بخش صنعت و تولید و اعتراض بنگاهها گفت: وزیر صنایع و معادن وقت با شرکت گاز و توانیر قراردادی برای کمک بنگاههای پرمصرف آسیب پذیر که شناسایی شده است، منعقد کرد تا وقتی قبض برق و گاز صادرشد، این بنگاهها دچار كمبود نقدینگی نشوند به همین منظور مبلغی به عنوان اعتبار انرژی برای آنها در زمان صدور قبوض پرداخت شود.
دبیر ستاد هدفمندسازی یارانهها افزود: 12 هزار بنگاه در قالب 25 رشته و در سه محور خط اعتبار انرژی دریافت میكنند كه حدود 6 هزار بنگاه ثبت نام قطعی كرده و برای 3 هزار و 500 بنگاه قرارداد بسته شده است.
فرزین با بیان اینکه همه بنگاههای پرمصرف از تسهیلات طرح خط اعتبار انرژی استفاده میكنند، بیان کرد: این بنگاهها 70 درصد مصرف انرژی صنعت را در اختیار دارند كه 30 درصد از هزینه انرژی این بنگاهها در قالب خط اعتباری از سوی وزارت صنایع برای كاهش هزینه تولید پرداخت میشود.
وی با اعلام اینکه قیمت نفت كوره برای صنایع 500 ریال و گاز مایع 3 هزار ریال در قالب كمك بلاعوض و به صورت موقت به صنایع و بنگاهها شناخته شده پرداخت میشود، اظهارداشت: با توجه به اینكه تغییر تكنولوژی برای بنگاه زمانبر است، وقتی قیمت نفت كوره به یك باره به 200 تومان افزایش یافته، باعث كمبود نقدینگی برای بنگاههای پرمصرف مانند كورهپزخانهها میشود كه كمكهای بلاعوض برای نوآوری و وصل شدن به شبكه گاز پرداخت می شود.
دبیر ستاد هدفمندسازی یارانهها با بیان اینکه 2 هزار بنگاه برای افزایش بهرهوری ثبت نام قطعی کردهاند، گفت: معرفی بنگاهها از اواسط اردیبهشت ماه آغاز شده تا مولدهای تركیبی برق و گرما در 300 واحد بنگاه برای ارتقاء مدیریت بنگاه و 250 بنگاه در مرحله آزمایشی، این طرحهای بهرهوری را ایجاد میكنند.
فرزین با بیان اینکه رقم قرارداد شده با بانکها 10 هزار و 500 میلیارد تومان است، ادامه داد: منابع دریافت شده تاکنون یک هزار و 500 میلیارد تومان است که 1400 میلیارد تومان به طور مستقیم و 100 میلیارد تومان برای سهیمه نفت و گاز بوده است.
تمام دلایل تورم به هدفمندی یارانه ها برنمی گردد
فرزین در روز پایانی اردیبهشت ماه گفت: بخش عمده ای از تهدیدات کنونی اقتصاد ما ناشی از فشارهای تورمی متاثر از افزایش قیمت نفت و افزایش نقدینگی است.
سخنگوی طرح تحول اقتصادی اظهارداشت: اجرای قانون هدفمندکردن یارانهها به دلیل اجرای یکباره آن بخش زیادی از تاثیرات خود را بر شاخص تورم در5ماه گذشته داشته است و تنها یکی از عوامل در کنارعوامل موجود تورم در سال جاری می تواند باشد؛ لذا اتخاذ سیاست پولی کارآمد و عملکرد بانک مرکزی در هدایت نقدینگی از اهمیت زیادی برخوردار است.
وی با بیان اینکه تمام پیش بینی های صندوق بین المللی پول، بانک جهانی و دیگر موسسات بین المللی حاکی از افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی در سالجاری است گفت: باید سیاستها در جهت جلوگیری از تاثیرگذاری تورم وارداتی و افزایش قیمت های جهانی بر اقتصاد ایران باشد.
معاون وزیر اقتصاد افزود: در سال جاری از یک طرف باید بخش تولید را تامین مالی بکنیم و از طرف دیگر رشد بالای نقدینگی هم می تواند تورم زا باشد بنابراین یکی از سیاستهای ما باید تغییر روشهای کنونی تامین مالی و عمق دادن به بازارهای پول و سرمایه است.
فرزین گفت: تاکنون ستاد در مورد گام دوم اجرای قانون به جمع بندی نرسیده و همچنان در حال مطالعه و بررسی های کارشناسی است بنابراین دولت قصد تغییر قیمت حامل های انرژی و نان در سال جاری ندارد.
وی با اشاره به آثار تحریمهای اقتصادی برکشورمان اظهار کرد: تحریمها اوج آثار خود را در سال گذشته بر جای گذاشته و اثر جدیدی در اقتصاد کشور نخواهد داشت.
دبیر ستاد هدفمندکردن یارانه ها یکی از مشکلات بازار سرمایه کشور را عدم گردش پول عنوان کرد و بیان داشت: ارزش معاملات بازار سرمایه نسبت به کل ارزش بازار حدود20درصد است.البته میزان سهام شناور آزاد کم نیست اما باید از ابزارهای جدید مالی استفاده کنیم.
پاسخ فرزین به مصباحی مقدم
خرداد ماه بود که نمایندگان مجلس به خصوص"غلامرضا مصباحی مقدم" رییس کمیسیون ویژه طرح تحول اقتصادی در قوه مقننه صحبت از این می کردند که دولت برای اجرای قانون هدفمندسازی و پرداخت نقدی یارانه از بانک مرکزی برداشت کرده است.
دبیر ستاد هدفمندی یارانهها با بیان اینکه دولت هیچ تخلفی در زمینه اجرای هدفمندسازی یارانهها نداشته است، گفت: به میزان یارانه مورد نیاز دو ماه از خزانه تنخواه گرفتیم.
"محمدرضا فرزین" دبیر ستاد هدفمند سازی یارانه ها در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی برنا، در مورد ادعای مجلس مبنی بر تخلف دولت در برداشت 5 هزار میلیارد تومان از منابع بانك مركزی برای پرداخت یارانه های نقدی، اظهار داشت: زمانیکه قانون هدفمند سازی یارانه اجرا شد، ابتدا یارانه نقدی 2 ماه را به حساب مردم واریز کردیم و پس از آن اصلاح قیمتها را انجام دادیم؛ منطق این است که ابتدا باید پول را از جایی به صورت تنخواه می گرفتیم و زمانیکه اصلاح قیمتها اتفاق افتاد درآمد آن جبران می شد.
فرزین تصریح کرد: به همین دلیل در ماده 13 قانون هدفمندسازی یارانهها، مجلس به دولت اجازه داده که برای پرداخت یارانه های نقدی ابتدا از خزانه تنخواه بگیرد و چون یارانه مورد نیاز دو ماه را پرداخت کردیم به همین دلیل به اندازه این 2 ماه از خزانه تنخواه گرفتیم، نه بانک مرکزی.
وی با بیان اینکه اخیرا مجلس در این خصوص نامه محرمانه ای فرستاده و از دولت در این زمینه توضیح خواسته است، اظهار کرد: دولت و وزارت اقتصاد، پاسخ آن را تهیه و به مجلس ارسال می کند، اما اینکه چرا این موضوع را رسانهای کردهاند در حالی که دولت هنوز به نامه آنها پاسخ نداده است، روش مناسبی نیست.
در تیر ماه سال جاری با گذشت 7 ماه از اجرای قانون هدفمندسازی یارانهها، با موافقت هیأت وزیران، 73 هزار میلیارد ریال اعتبار برای یارانهها در اختیار سازمان هدفمندسازی یارانهها قرار گرفت تا با رعایت قوانین و مقررات هزینه شود.
با وجود شایعهها؛ یارانه مرحله هفتم پرداخت شد
در شهریور ماه از آنجا که سرپرست خانوار نتوانست به موقع یارانه نقدی را دریافت کند رسانهها تلاش کردند از این فرصت استفاده کرده و نشان بدهند دولت در اجرای این قانون با شکست روبه رو شد.
اما محمدرضا فرزین اطلاع داده بود یارانه مرحله هفتم حتما در هفته دوم شهریور و در روز عید فطر به حساب سرپرست خانوار واریز میشود، همان طور هم شد اما بانکها به دلیل نقصی که در این روز خاص پیدا کردند نتوانستند به مردم خدمات دهند.
در ادامه بررسی ستاد طرح تحول اقتصادی، اعضا این ستاد به این نتیجه رسیدند یارانه شیر به واحدهای صنعتی پرداخت شود.
سخنگوی طرح تحول اقتصادی با اشاره به این مطلب که کل یارانه تخصیص یافته به واحدهای صنعتی در سال جاری صد میلیارد تومان بوده است، افزود: از ابتدای سال جاری کل یارانه پرداخت شده به واحدهای صنعتی صد میلیارد تومان بود. در بخش دوم حمایت از تولید کنندگان، 250 میلیارد تومان وجوه ارائه شده به سازمان هدفمندسازی بوده که تاکنون این سازمان 100 میلیارد تومان در اختیار بانک کشاورزی قرار داده است.
فرزین در نشست خبری شهریور ماه سال جاری درباره قیمت حاملهای انرژی در طول سال توضیح داد: میزان نرخ قیمت گاز در کشور هفت ماهه و پنج ماهه محاسبه می شود، به طوری که قیمت پنج ماه گرم سال نسبت به نرخ هفت ماه سرد سال متفاوت است؛ لذا از آبان ماه به بعد قیمت روزهای سرد اعمال خواهد شد. در این خصوص پیشنهاداتی به وزارت نفت مبنیبر تکرار قیمت سال قبل داشتیم که هنوز این موضوع در دبیرخانه ستاد طرح تحول تصویب نشده است.
سخنگوی طرح تحول اقتصادی، با بیان اینکه ماهانه سه هزار و 300 میلیارد تومان یارانه پرداخت میشود، توضیح داد: کل یارانه پرداختی به خانوار از 2 محل درآمد حاصل از اصلاح قیمت انرژی و درآمدی که در بودجه اختصاص یافته، تامین میشود.
فرزین در ادامه افزود: اگر وارد گام دوم هدفمندی یارانهها شویم یکی از استراتژیها سبد انرژی خواهد بود، به طوری که قطعا بنزین هم در این سبد گنجانده خواهد شد.
مرحله هشتم
یارانه نقدی مرحله هشتم، نیز روز چهارشنبه سیزدهم مهر ماه به حساب سرپرست خانوار واریز شد تا بار دیگر دولت ثابت کند این قانون شکست ناپذیر است.
باید گفت با وجود انتقادهایی که از اجرای قانون هفدفمندی یارانهها شد، دولت به خوبی توانست از فراز و نشیب اجرای این قانون بر آید و تا مرحله هشتم پیش برود.