به گزارش سرویس قاب نقره برنا، از جمله سنتهای حسنه در ازدواج که از سنتهای پیامبر اعظم(ص)میباشد، تهیه جهیزیه برای خانه عروس است.
دو همسر که میخواهند زندگى مشترک جدیدى را آغاز کنند باید حداقل وسائل زندگى داخلى را دارا باشند وگرنه مجبورند سربار پدر و مادر گردند که این موضوع هم مایه ناراحتى آنها است و هم استقلال زوجین را از بین میبرد.
لذا همه جا معمول است که بستگان عروس، لوازم اولیه زندگى را همراه او به خانه داماد میفرستد و در مقابل، داماد هزینههاى دیگر عروسى و حتى بخشى از هزینههاى جهیزیه را (از طریق پرداختن مهریه نقدى) پذیرا میگردد و با این همکارى و همیارى مشکلات حل میشود.
ولى غالب مردم این حقیقت را فراموش میکنند که صلاح و مصلحت دو همسر آن است که زندگى را از جاى سادهاى شروع کنند و اگر میخواهند توسعه دهند این کار تدریجاً صورت گیرد، مسلماً کشیدن بار چنین زندگى آسانتر است و روح محبت و دوستى و صفا و معنویت در چنین زندگى سادهاى موج میزند و ارزشهاى والاى اخلاقى در زیر آوارهاى جهیزیه سنگین دفن نمیشود.
ولى بیا و ببین چه رقابتها و چشم همچشمیها، چه تجمل پرستیها و چه خرافات و موهومات که در این مسأله ساده نفوذ کرده است! گاه از سالیان دراز، هَم و غم پدر و مادر دختر تهیه جهیزیه است، حتى از خوراک روز و شام شب، باید بکاهند، تا یک جهیزیه سنگین را تهیه کنند و به اصطلاح آبروى خود را حفظ کرده و به پندار خود دخترشان را سربلند سازند!
در بسیارى از نقاط هنگام فرستادن جهیزیه طى یک نمایش، قافله حاملان جهیزیه با یک دنیا سروصدا به راه میافتد، چنان جار و جنجالى برپا میکنند که نه تنها همسایگان، بلکه تمام محل و گاهى همه شهر با خبر شوند که فلان کس فلان مقدار جهیزیه براى دختر خود به خانه داماد فرستاده است و این مایه فخر و مباهات آنها است!
در بعضى از مناطق هنگامیکه قافله حمل جهیزیه کار خود را تمام کرد، آنها را در اطاق یا اطاقهاى متعددى در کنار هم میچینند و به صورت موزه هاى تماشائى درمیآورند و از فامیل و دوستان دعوت میکنند که به تماشاى این موزه بیایند!
چه عادت شوم و زشت و رسم ناپسندى!
بدیهى است اگر جهیزیه از نظر کیفیت و کمیت در سطح پائین باشد عرق شرمسارى بر چهره عروس و کسان او مینشیند و بگومگوها شروع میشود، یکى طنز میگوید، دیگرى پشت چشم نازک کرده و با نیشخند میگوید: انشاءالله مبارکشان باشد! دیگرى از روى ترحم میگوید: اینها مهم نیست مهم آن است که یکدیگر را دوست بدارند!
و اگر زیاد باشد، باد به غبغب انداخته، به شرح گستردهاى درباره تهیه هر یک از قسمتهاى آن پرداخته و زحماتى را که براى تهیه آن از بازارها به قیمتهاى گزاف از سفر مکه و زیارت سوریه، از فروشگاههاى درجه اول و منحصر به فرد کشیده اند، میپردازند.
کسى نیست از این افراد سؤال کند اگر جهیزیه براى زندگى خصوصى عروس و داماد تهیه شده، نمایش آن بر دیگران چه معنى دارد! هدف از این نمایش مضحک و بىمعنى چیست!
مگر ما هر وقت وسائلى براى خانه خود میخریم دیگران را دعوت براى تماشا میکنیم!
بدبختانه گاه بگومگوها و گلههاى مربوط به آن، سالها در میان فامیل باقى میماند و آثار شوم و سوءِ آن در روحیه عروس و داماد، شَهْد زندگى را در کام آنها شرنگ میسازد.
در حالى که میدانیم فلسفه جهیزیه، آغاز یک زندگى ساده و آبرومند و توأم با خوشبختى و شادکامیاست، نه مسابقه هاى زشت و نمایشهاى مسخره و شرم آور.
از همه بدتر این که، در چنان مجلسى فوراً مقایسه ها شروع میشود و جهیزیه این دختر و آن دختر را با هم میسنجند، این مقایسه معمولا آتش کینه و حسد و عداوت را در دل گروهى از حاضران میافروزد و مفاسد دیگرى را به دنبال دارد، چراکه همیشه کارِ بد، زنجیروار کارهاى بد دیگرى را سبب میشود.
تمام سرمایه
حضرت آیت الله مکارم شیرازی با بررسی این موضوع در کتاب خود با عنوان"آیین همسری" به خانواده نمونه اشاره میکنند و مینویسند: حال به سراغ «خانواده نمونه» برویم و جهیزیه ازدواج برترین زنان جهان با برگزیده ترین مردان تاریخ بعد از پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) را مورد توجه قرار دهیم و از آن الهام بگیریم.
در بحثهاى گذشته خواندیم که تمام سرمایه مولاى متقیان(علیه السلام)براى مراسم ازدواج تنها پول زرهى بود که به فرمان پیامبر(صلى الله علیه وآله)آن را فروخت و از آن «عطریات» و «لباس» و «جهیزیه» حضرت زهرا(علیها السلام)تهیه شد.
قیمت این زره به روایتى، سى درهم و به روایات دیگر 480 یا 500 درهم بود و با توجه به این که «درهم» تقریبا نیم مثقال نقره مسکوک است، مجموع قیمت زره و بهاى تمام وسائلى را که به عنوان جهیزیه تهیه کردند به آسانى میتوان محاسبه نمود.
از روایتى استفاده میشود که تنها یک سوم قیمت زره براى جهیزیه مصرف شد و از آن به خوبى برمیآید که تا چه حد وسائل زندگى جدید این دو زوج خوشبخت جهان بشریت ساده و بى آلایش و دور از هرگونه تشریفات بوده است.
صورت جهیزیه بانوى اسلام(علیها السلام) و به اصطلاح ریز اقلام آن را نیز ارباب سیر و تواریخ نوشته اند که مطالعه آن انسان را با عالمیاز صفا و زهد و وارستگى عجیب روبه رو میسازد، که عظمت و شکوه بى نظیر و خیره کننده اش هر انسان آزاده اى را به خضوع در برابر آن وامیدارد.
صورت جهیزیه اى که یاران پیامبر(صلى الله علیه وآله)با آن وجه مختصر براى یگانه دختر پیامبر(صلى الله علیه وآله)تهیه کردند به این ترتیب بود:
1ـ یک فرش مصرى که داخل آن پشم بود
2ـ یک سفره چرمى
3ـ یک متکاى چرمیکه داخل آن لیف درخت خرما بود
4ـ یک عباى خیبرى
5ـ یک مشک آب
6ـ چند کوزه
7ـ چند ظرف و کاسه سفالین
8ـ یک ظرف براى آب و آب کشى (مطهره)
9ـ یک پرده نازک پشمى
این بود مجموعه جهیزیه زهرا(علیها السلام) طبق روایت.
هنگامیکه وسائل فوق را نزد پیامبر(صلى الله علیه وآله)آوردند نگاهى به آن کرد و گریست، سپس سر به سوى آسمان بلند کرد و دعاى عجیبى کرد و گفت: اَللهُم بارِکْ لِقَوْم جُل آنِیَتِهِمُ الْخَزَفُ.
خداوندا به قومیکه غالب ظروف آنها سفالین است، مبارک گردان!
دقت در این اقلام جهیزیه عجیب و تاریخى و دعائى که پیامبر(صلى الله علیه وآله)به دنبال آن فرمود، بسیار چیزها به انسان میآموزد. عظمت و شکوهى که در این جهیزیه ساده نهفته است و پیام و الهامیکه به فرزندان اسلام در تمام قرون میدهد، غیرقابل توصیف است.
پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله)با این کار میخواهد درسى بزرگ براى تمام اعصار و براى تمام نسلها به یادگار بگذارد و نشان دهد که اسلام بر محور تجمل پرستى و رقابتهاى کمرشکن مادى که مایه صعوبت کار ازدواج و به تأخیر افتادن برنامه جوانان و آلودگى اجتماع مسلمین میگردد، نیست. اساس و پایه کار، همه جا بر سهولت و سادگى و وارستگى و آزادگى، صفا و صمیمیت استوار است.
آنچه پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) به عنوان نمونه و سرمشق نشان داد نه تنها در مقیاس امروز ساده و بى تکلف بود، بلکه در اجتماع آن زمان نیز بسیار ساده تلقى میشد، تا آنجا که دنیاپرستان آن عصر که هنوز رسوبات «ارزشهاى جاهلى» در اعماق روح و جان تاریکشان بود، زهراى عزیز را بر این زندگى ساده شوهرش سرزنش کردند و جوابى با آن عظمت را از پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله)شنیدند که قبلا ذکر کردیم.
اینها همه هشدارى است به آنها که نه تنها روى قلم به قلم وسائل تجملى جهیزیه که گاه بسیارى از آنها در تمام طول عمر هم یک بار مورد استفاده قرار نمیگیرد، اصرار دارند، بلکه حتى روى مارکهاى مختلف داخلى یا خارجى و رنگ و نقش و نگار آنها نیز حساسیت آمیخته با وسواس نشان میدهند; آرى هشدارى است به همه آنها!
پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله)با امکاناتى که در آن زمان داشت، میتوانست وسائلى بسیار بهتر و با ارزشتر از آنچه گفتیم براى تنها دخترش زهرا(علیها السلام) و تنها یادگار همسر محبوبش خدیجه و تنها یار و یاور همیشگى اش على(علیه السلام)فراهم سازد ولى مخصوصاً این کار را نکرد، که اگر میکرد دستور جاویدان: «لَقَدْ کانَ لَکُمْ فى رَسُولِ اللهِ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» ارزش خود را از دست میداد.
عجب این که، گروهى از مسلمانان این سخنان را میشنوند و بى خیال از کنار آن بسادگى میگذرند و گاه اسم این بى اعتنائى را ضرورتهاى عصر و زمان میگذارند، ضرورتى که آبرو و حیثیت آنها در گرو آن است!
در حالى که ضرورت بودن آن، «بهانه» یا «خیال» و «توهمى» بیش نیست، مانند همه خیالها و پندارها در صحنه زندگى که:
از خیالى صلحشان و جنگشان / وز خیالى نامشان و ننگشان
و از همه مضحکتر این که، گاه براى تیمن و تبرک در کنار مهریه هاى سنگین چند میلیونى، مهریه پانصد درهمیحضرت زهرا(علیها السلام) را نیز ضمیمه میکنند! یا بعضى از قلمهاى جهیزیه آن حضرت را براى تأسى به آن بزرگوار در کنار اجناس لوکس و وسائل پر زرق و برق و گرانقیمت خود قرار میدهند.
این درست به آن میماند که در کنار سفره اى که انواع غذاهاى رنگین داخلى و خارجى و سنتى و مد روز، در آن جمع است، مقدارى نان جو و نمک هم قرار دهیم که این خوراک مولاى متقیان و پیشواى آزادگان جهان، على(علیه السلام)است و ما شیعیان و پیروان مکتب او هستیم! چقدر این کار کودکانه و مسخره است!
من معتقدم بیرون آوردن بسیارى از پدران و مادران تجمل پرست متعصب از زیر آوار تقلیدها و آداب و رسوم غلط و خرافى کار آسانى نیست. جوانان، اعم از دختران و پسران که روح بى آلایش ترى دارند براى سنت شکنى و درهم کوبیدن آداب و رسوم غلط آماده ترند، آنها باید بپا خیزند و اجازه ندهند سرنوشتشان بازیچه دست این سنتهاى زشت و رقابتها و چشم و همچشمیهاى ویرانگر بزرگترها شود و صفا و صمیمیت همسرانشان در آتش این رسوم غلط و غیر منطقى بسوزد.
آنها باید حاکم بر سرنوشت خود شوند و دستهاى معمارانى را که سنگ اول زیربناى زندگى آنها را از اول کج مینهند و بعد از آن تا گنبد دوار کج میرود، از این مسأله حیاتى کوتاه کنند و قولا و عملا ثابت نمایند طرفدار مهریه هاى معقول، جهیزیه هاى ساده و مراسم ازدواج بى تکلف و آمیخته با صمیمیت و صفاى اسلام هستند.
پسران جوان باید ثابت کنند رهروان مخلص راه امیرمؤمنان على مرتضى(علیه السلام)میباشند.
دختران جوان نیز باید ثابت کنند از زندگى زهراى مرضیه(علیها السلام)بزرگترین شخصیت زن در جهان بشریت الگو میگیرند و به وسوسه هاى این و آن دل نسپرده و به دشمنى هاى در لباس خیرخواهى، توجهى نمیکنند؛ و من به تأثیر این سخنان در جوانان بسیار امیدوارم.