به گزارش سرویس فرهنگی برنا به نقل از پایگاه خبری حوزه هنری، رضا مهدوی عضو شورای تخصصی ـ موضوعی دفتر تألیف كتب درسی و از مؤلفان كتاب های موسیقی در آموزش و پرورش در انتقاد به روند آموزش موسیقی ایرانی و مبانی موجود برای تدریس با بیان این مطلب افزود : با همین مبانی در این مراكز سعی دارند كه به هنرجویان آموزش موسیقی ایرانی دهند! البته اخیراً با همكاری دفتر گسترش آموزشهای آزاد وزارت ارشاد و آموزش و پرورش كتابهای نوظهوری بر اساس موسیقی ایرانی روانه هنرستانها شده كه باز هم خلاءهایی وجود دارد این در حالی است كه بخش اعظم سرفصل های كتب درسی بر اساس موسیقی غربی است و بالطبع اغلب فارغ التحصیلان هنرستان های موسیقی به لحاظ نظری و عملی افرادی موفق نه برای موسیقی ایرانی و نه برای موسیقی غربی نیستند.
این كارشناس موسیقی ادامه داد :اتفاقأ افرادی كه خارج از محیط مدرسه ای آموزش هنری می بینند رشد و خلاقیت هنرمندانه تری دارند چرا كه تابع دروس اجباری و نامتجانس با فرهنگ خودی و بومی نیستند.
معرفی معلولان هنری به جامعه
به گفته مهدوی با این روش بدنه موسیقی ایرانی در آینده آسیب بیشتری خواهد دید چراكه فارغ التحصیلان نه در نوازندگی آموزش درستی داشته اند و نه در بخش نظری آموزش اصولی دیده اند كه به عنوان معلولان هنری در جامعه شناخته می شوند.
وی تصریح كرد : وقتی هنرجویان ساز ایرانی را با سرفصل موسیقی غربی می نوازند قواعد موسیقی ایرانی را تحت لوای موسیقی غربی آموزش خواهند دید و نمی توانند به شیوه و مكتب خاصی در موسیقی ایرانی اتكا و متمركز شوند در نتیجه فردی نهایتاً در سطح متوسط عملی كار خواهد شد و درس ها را برای نمره ایده آل می گذراند و اكثر این هنرجوها وارد دانشگاه نمی شوند و اغلب در همان مقطع رها می كنند، مگر تعداد اندكی آنهم به واسطه تكمیل معلومات خود توسط استادان طراز اوّل در محیطهای خصوصی.
بی عدالتی در آزمون سراسری دانشگاه ها
عضو شورای تخصصی ـ موضوعی دفتر تألیف كتب درسی تصریح كرد : نتیجه این رویكرد به ما این چنین نشان داده كه اهّم فارغ التحصیلان دانشگاهی ما از خروجی هنرستان ها نیستند بلكه دانش آموزان دیگر رشته های علوم نظری به ویژه ریاضی فیزیك، خواهند بود. البته این خود نیز مشكل اساسی به واسطع بی عدالتی آزمون سراسری در دانشگاه هاست، استادان در سر كلاس درس در مقطع كارشناسی باید برای دانشجو كه در بخش عملی توانمند است مباحث دروس عمومی و نظری چهار سال دبیرستانی را تكرار كند.
وی با بیان اینكه ما با این ترتیب در دانشگاه ها هم ضعیف هستیم، گفت : هنرجویان موسیقی در مراكز خصوصی بیشتر رشد می كنند تا در مراكز آكادمیك و دانشگاهی و این ایراد بزرگی است كه بر سیستم آموزشی دولتی وارد است كه چرا در جذب استادان نخبه عاجز است و دانشكده های موسیقی تكرار چهار ساله و در چند سال گذشته نظام جدید سه ساله هنرستان است.
برای هنرجوی موسیقی ایرانی فواصل موسیقی غربیِ كلیسایی
را تدریس می كنند!
این پژوشگر در مورد وضعیت هنرجو ها در زمینه موسیقی غربی نیز خاطر نشان كرد: به طور كلی مبانی تئوری و عملی محیط های آموزشی موسیقی ضمن اینكه از گذشته تاكنون تغییر محتوایی اصولی نداشته و مباحث درسی به روز و بومی سازی شده نیست ، و برای هنرجوی موسیقی ایرانی و هنرجوی موسیقی غربی به طور یكسان فواصل موسیقی غربیِ كلیسایی را تدریس می كنند و در پیشرفته ترین حالت موسیقی قرن 18 و 19 در سرفصل درسی است كه این مباحث در اروپا تكمیل شده و نكات جدیدتری در كنار مبانی موسیقی مدرن و تلفیقی آموزش داده می شود در واقع در یك جمله باید گفت كه مبانی نظری و حتی عملی موسیقی در ایران نسبت به دیگر كشورها پیش پا افتاده است.
از استادان برجسته موسیقی ایرانی چه بهره ای برده ایم؟
این مؤلف و آهنگساز موسیقی كودك با اشاره به اینكه ما در زمینه عملی و تئوری در موسیقی ایرانی و غربی استادان برجسته ای داریم اما تا كنون نتوانسته ایم از این اساتید برای تدریس بهره بگیریم گفت:به سه دلیل عمده از استادان بهره گیری نشده است نخست آنكه اكثر استادان برجسته موسیقی محتوای دروسی را كه در این مراكز آموزشی باید به هنرجو آموزش داده شود را قبول ندارند. دوم اینكه هنرجویان خلاق و نخبه نیز در كلاس های خصوصی این استادان با شرایط بهتری تربیت و از حمایت های بیشتری از سوی استاد خود برخوردار می شوند و سوّم اینكه هنرستان ها بودجه كافی برای پرداخت حق التدریس به استادان را ندارند و مقدار این وجه به حدی پایین است كه برای یك استاد درجه یك كه به جای خود، برای رده های پائین تر هم گذاشتن وقت برای تدریس فقط صرف انرژی است. گرچه در دنیا استادان درجه اول بیشتر تمایل دارند در مراكز رسمی و دولتی تدریس كنند و در مرحله بعد در مراكز خصوصی، اما زمانی كه حق استاد ادا نشود طبیعی است كه مدرسان بیشتر علاقه مند هستند كه در مراكز خصوصی و شخصی خود هنرجو تربیت كنند. و یا به عبارتی هنرجویان را از سر كلاس درس هنرستان و دانشگاه تشویق و ترغیب می كنند كه جهت یادگیری مطالب بیشتر به مراكز غیردولتی و یا منازلشان می كشانند.
رشته موسیقی در آموزش و پرورش هنوز به رسمیت شناخته نشده است
مهدوی در چرا جویی این موضوع كه در چند سال پس از انقلاب اسلامی چرا تغییری در نحوه آموزشی هنرستان ها و دانشكده های موسیقی ایجاد نشد اظهار داشت :در آموزش و پرورش رشته موسیقی هنوز به رسمیت عمومی شناخته نشده و آموزش و پرورش تنها مدارك را مهر و امضا می كند! و تمایلی ندارد در این بخش حضور جدی پیدا كند! وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم هنرستان ها را نیم بند اداره می كند و ارشاد استان تهران برای هنرستان موسیقی مدیر تعیین می كند. از سویی به دلیل احتیاطی كه در امور موسیقی دارند تلاشی برای تغییر سیستم آموزشی این هنرستان ها هم ندارند. هرچند كه اخیراً می خواهند در بحث محتوا گام به گام بنا بر ضرورت زمانه حضور فعالتری داشته باشند كه خود بنده هم عضو آن شورای ممیزی و تصویب متون درسی جدید هستم. بالطبع فضای دانشگاهی هم متأثر از فضای دوره متوسطه است، پس نمی توان انتظار چندانی داشت.
تشكیل شورای تخصصی رشته موسیقی در آموزش و پرورش
مهدوی در توضیح آنكه بهتر است این رشته زیر نظر آموزش و پرورش اداره شود اضافه كرد: اگر آموزش و پرورش مثل دیگر رشته ها تولیت این امر را بر عهده بگیرد و پشتیبان آن شود و برای دروس آن سرفصل تعیین كند مثل دیگر رشته های هنری و فنی در موسیقی هم تغییرات عمده ای به سمت كیفی تر شدن خواهیم داشت. در واقع آموزش و پرورش باید شورایی تشكیل دهد كه استادان موسیقی گرد هم آیند و این شورا برای بخش موسیقی هنرستان ها تصمیم گیری كنند تا به نتیجه درستی برسند و حداقل اینكه راه دیگری را انتخاب كنند و شیوه های متعدد دیگری را در آموزش موسیقی در پیش گیرند كه حداقل فاصله محتوایی دروس عملی و نظری هنرستان تا دانشگاه موسیقی منطقی شود.
تكرار نشدن اشتباهات گذشته یعنی نیمی از راه درست پیمودن
این نوازنده سنتور در پاسخ به پیش گرفتن راه آزمون و خطا و امكان اشتباه مجدد در سیستم آموزشی برای موسیقی اظهار داشت: در حال حاضر از راهی كه رفته ،می روند به نتیجه ای نرسیده ایم. یقین دارم در تجربه ای دیگر این چنین نخواهد بود چون انسان طبیعتاً باید از گذشته ها درس بگیرد و اشتباهات گذشته را تكرار نكند و تكرار نشدن اشتباهات گذشته یعنی نیمی از راه درست پیمودن. اما تا زمانی كه مشخص نیست با دایر بودن هنرستان موسیقی ما از هنرجوی این رشته چه می خواهیم و چه انتظاری داریم و دورنمای او چه خواهد بود نه نوازنده خوب داریم نه كارشناس خوب و در نهایت همان معلول هنری به جامعه تحویل می شود. مراكز آموزشی موسیقی باید مهد تربیت هنرجوی خوب و با صلاحیت باشند و تضمین كننده آینده اركسترهای جدّی و فعال در نهادها و سازمانها و حتی بخش خصوصی.
پرهیز از تشكیل شوراهای فرمایشی
این موسیقیدان گفت: متأسفانه در شوراها اغلب اعضا تكراری هستند و در بسیاری از موارد هم پیش می آید كه در ظاهر موافق هم هستند ولی نظر واقعی خود را رو در روی یكدیگر نمی گویند و این باعث فریب مدیران هنری می شود؟! باید دولت به جای این شوراهای فرمایشی شورایی واقعی از طیف های گوناگون استادان را دور هم جمع تا به یك اتفاق نظر برسند و تعیین كنند تا چه اندازه از ژانرهای مختلف موسیقی نیاز هست كه در آن هنرجو تربیت شود و آیا اینان به تولید آثار شاخص می رسند و اصلاٌ چه تعداد كارشناس نظری در جامعه موسیقی نیاز داریم؟ بعد از این پرسش ها به یك جمع بندی از خرد جمعی برسند و در نهایت به فكر اصلاح آموزش هنر مظلوم موسیقی برسیم. كه امروزه ضرورت وجود آن بیش از پیش برای متولیان حكومت شناخته شده است.
نه سنتی هستیم ، نه مدرن
مؤلف كتاب ترنّم خاطر نشان كرد: در كشور ما برای آموزش موسیقی روی محور مدوّنی حركت نمی شود، نه سنتی هستیم و نه مدرن و نه حتی می توانیم ادعا كنیم كه با دانش روز همگام شده ایم و با توجه به ذخایر موسیقی ای كه داریم در درس تاریخ موسیقی هم نتوانسته ایم تاریخ كاملی از موسیقی ایرانی را در اختیار هنرجویان قرار دهیم. در هنرستان های موسیقی در مبانی موسیقی ایرانی هم گامی برنداشته ایم كه اگر عملی كارهای قوی از هنرستان ها نداریم حداقل بتوانیم نظریه پردازان و كارشناسان قوی در این رشته تربیت كنیم . این مهم میسر نمی شود مگر اینكه در آموزشهای موسیقی چند گزینه ای فارغ از هر استانداردسازی به صورت حرفه ای و متمركز بر روی سرفصل های درسی و شیوه های تربیتی خارج از روال مَدرسی تمركز شود.
صورت مساله را پاك نكنیم
مهدوی درباره واژه موسیقی جهانی و تشكیل شوراها گفت: آموزش و پرورش با تشكیل یك شورای تخصصی موسیقی در تصمیم گیری قاطع و دادن فرصت قانونی به این شورا موضوع را مجدداً بررسی كند تا راهی مناسب را برگزیند و برای معلمین هنری با كمك وزارت ارشاد بودجه مناسب در نظر گیرد. اگر می خواهیم شرایط آموزش مَدرسی موسیقی بهتر شود باید به پیشینه آموزش شفاهی وشنیداری در كنار متد جدید آموزش مكتب جدید توجه كافی داشت. و اینكه اندك هنرستان های موجود را هم تعطیل كنند چاره درستی نیست، با این سبك و سیاق پیشرفتن لطمه بر پیكره موسیقی خواهد زد. اصولا باید نقایص را مرتفع نمود نه اینكه صورت مسئله را پاك كرد.
دانشجویان رشته موسیقی ایرانی و دروس كلاسیك غربی
وی افزود :البته در حال حاضر نكته مهم دیگری كه وجود دارد همین واژه مصطلح غلط "جهانی" است كه دارد آسیب جدّی به روح و روان هنرمندان ایرانی می زند. واقعاً عجیب است قبل از انقلاب اسلامی چنین چیزی وجود نداشت، حالا بعد از انقلاب به چنین چیزی می رسیم آنهم با داعیۀ غرب ستیزی!! این یك اشتباه بزرگ است كه مدارك دانشجویان رشته موسیقی ایرانی را ایرانی بدانیم و دروس كلاسیك غربی را جهانی! نمی دانم عالمان شورای انقلاب فرهنگی از چه چیزی دفاع می كنند؟!
مهدوی با اشاره ای به دوران مدیریت خود در مراكز آموزشی گفت: بنده در هنرستان موسیقی حوزه هنری و موسیقی دانشگاه سوره سالیانی به همراه تیم اجرایی و آموزشی زحمت كشیدم و بهترین كادر علمی ـ عملی موسیقی را فراهم ساختم و بهترین خروجی ها به جامعه عرضه شد البته طبق گواهی اهل فن كه هركدام در حال حاضر از چهره های شاخص هنری موسیقایی هستند و طی نامه ای رسمی 6 تن از اعضاء برجسته هیأت علمی دانشگاه تهران برای بنده گواهی ای اعطا كردند به وزارت علوم در اواسط دهه 70 جهت ارتقا به تحصیلات تكمیلی در چند شاخه موسیقایی.
ترویج آموزش صحیح منطبق بر تولید هنر دینی
مدیركل مركز موسیقی حوزه هنری در رابطه با آموزش در حوزه هنری گفت: قطعاً آموزشهای هنری در حوزه هنری متفاوت تر از دیگر مراكز خواهد بود و در این حوزه فلسفه دیگری وجود دارد كه نهایتش ختم به خیر خواهد بود و به نظرم یكی از رسالتهای مهم حوزه در كنار كشف و جذب و حمایت استعدادهای درخشان، ترویج آموزش صحیح منطبق بر تولید هنر دینی است كه بنظرم هیچ جایی بهتر از حوزه نمی تواند عمل كند.
چندگانگی در فعالیتها
این كارشناس موسیقی كودك در مورد فعالیت اخیر شبكه آموزشی در رابطه با موسیقی گفت: حقیقتاً نه دوگانگی بلكه چندگانگی وجود دارد و همه ما را رنج می دهد. در همین سازمان یك قطعه مذهبی را اجازه پخش نمی دهند ولی آموزش و ترویج موسیقی دارند آنهم به اشكال گوناگون. البته فی نفسه كار خوبی می كنند و همه ما باید حمایت كنیم چرا كه بیانگر یك رویكرد نوین در سازمان و نیز ورود هوایی تازه در صدا و سیما است كه هم می تواند هنرمندان را راضی كند و هم تبعات مثبت آن شامل مردم فهیم و هنردوست ایران باشد.