عباس رجبی، روانشناس در خصوص بایدها و نبایدهای تربیتی فرزندان به خبرنگار اجتماعی برنا گفت: در تربیت فرزندان باید چند نکته رعایت شود. اولین نکته ای که باید از آن صحبت کرد و به آن توجه داشت، این است که والدین هر آنچه را که در الگوی تربیتی خود تجربه کرده اند، نمیتوانند برای فرزندانشان به کار گیرند.
وی افزود: مادری که میخواهد الگوی حجاب را به دخترش بیاموزد و پدری که میخواهد آیین های دینی را پیش روی پسرش قرار دهد، باید متوجه باشد که شرایط زمان تغییر کرده و روش تحکم که از "باید" استفاده میشد کاملا از بین رفته است و جوابگو نخواهد بود. بنابراین باید توجه داشت که فرزندان را باید برای آینده تربیت کنیم، برای دوره ای که عصر انفجار اطلاعات است و فرزند به وسیله موبایل و اینترنت از همه دنیا اطلاع دارد. همه این موارد باید در نظر گرفته شود و باید دانست که الگوهای گذشته برای تربیت نسل امروز کافی نیست.
رجبی خاطرنشان کرد: نکته دوم در تربیت توجه خاص به مسایل دینی است. دین و شریعت در مورد تربیت صحیح صحبت های فراوانی کرده و در عین حال که روانشناسان در این زمینه نظرات زیادی داده اند اما در نهایت، حرف آخر را دین به ما میزند و آنچه که از دین و معنویات به ما میرسد، می تواند چراغ راه زندگی سالم فرزندانمان باشد.
این روانشناس از سه مرحله تربیت دینی و اسلامی به عنوان نکته سوم تربیتی فرزندان نام برد و افزود: در تربیت دینی باید به "تربیت شناختی-فکری"، "تربیت عاطفی" و "تربیت عملی- رفتاری" توجه داشت. اگر بخواهیم یک فرزند تربیت شده و سالم تحویل جامعه دهیم، باید در اجرایی کردن هر سه مرحله کوشا باشیم. هم باید سطح شناختی فرزندان را زیاد کنیم، هم سطح عاطفی و هم سطح رفتاری را پرورش دهیم.
وی افزود: پدر و مادر به نماز خواندن فرزندش راضی است، اما باید ببیند که فرزند با چه شناختی نماز میخواند و از عبادت کردن چه هدفی دارد. باید روی انگیزه های فرزند کار شود، شناخت کودک هدفمند شود، عواطف، هیجانات و انگیزه های او مورد توجه قرار گیرد. گاهی شاهد هستیم که فرزند رفتار، انگیزه و شناخت خوبی دارد اما برنامه ریزی عملی خوبی ندارد و باید به او برنامه داده شود.
این روانشناس همچنین تصریح کرد: از نکته آموزش تدریجی به کودک یاد کرد و ادامه داد: نکات تربیتی باید پله پله به کودک آموزش داده شود. ره صد ساله را در یک شب طی کردن صحیح نیست و باید در برنامه ریزی اهداف کوچکتر را در نظر گرفت. نهایت تربیت رسیدن به شناختن اهداف و کمالات است.
رجبی به اهمیت امر تربیت اشاره کرد، تربیت را امانتی در دست انسان دانست و از توجه به استعدادهای فرزند به عنوان نکته چهارم تربیتی یاد کرد و گفت: استعداد فرزندان در تربیت آنها باید در نظر گرفته شود. در نحوه تربیت و الگوهای تربیتی باید توجه داشت که به چه جنسی آموزش داده میشود. در برخی مسائل ثابت شده که گیرایی دختران بیش از پسران است، بنابراین توجه به این مورد حائز اهمیت است. والدین باید بدانند که فرزندشان چه توانایی دارد.
وی نکته پنجم را نقش تشویق و تنبیه در تربیت کودک دانست و تصریح کرد: تشویق باید از جنبه مادی و بیرونی به جنبه معنوی و درونی تبدیل شود. گاهی لازم است که کودک تشویق شود برای اینکه نماز بخواند و در بعضی مواقع باید صبر کنیم و بعد از اینکه کودک متوجه شد که باید نماز بخواند و خودش به طور ذاتی این عمل را انجام داد، او را تشویق کنیم.