"مصطفی عرب" مدیرعامل شرکت دانشبنیان اعتبارسنجی ارزشآفرین اعتماد در همایش رونمایی از ششمین گزارش زیستبوم دانشبنیان که امروز در محل صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار شد با ابراز امیدواری نسبت به اثربخشی برنامههای تدوینشده برای انتشار این گزارش گفت: در این ارائه تلاش میکنم به مهمترین موضوعات، آمارها و یافتههای کلیدی ششمین گزارش زیستبوم دانشبنیان بپردازم.
به گزارش برنا، وی با اشاره به ماموریت اصلی شرکت متبوع خود افزود: از سال ۱۳۹۷ تمرکز ما بر توسعه سامانههای مدیریت ریسک اعتباری مبتنی بر پردازش دادههای مالی و اعتباری بوده است. در این مسیر، چهار تا پنج سامانه کلیدی از جمله استعلام، سنجش، رسوب، ظرفیت و سلامت مالی طراحی و راهاندازی شدهاند. پردازش کلاندادههای تجمیعشده در این سامانهها امکان استخراج آمارهای دقیق از حوزه شرکتهای دانشبنیان را فراهم کرده و هدف امروز ارائه دادهها و تحلیلهای مرتبط با ششمین دوره این گزارش است.
مدیرعامل این شرکت دانشبنیان با تاکید بر روند تکاملی گزارش تصریح کرد: طی سالهای گذشته، گزارش زیستبوم دانشبنیان هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی توسعه یافته است. از منظر کمی هر سال یک فصل جدید به گزارش افزوده شده؛ بهگونهای که سال گذشته فصل دادههای صادرات و تجارت شرکتهای دانشبنیان و امسال نیز فصل زیرساختهای فناوری به گزارش اضافه شده است. از منظر کیفی نیز با افزایش دقت محتوا تعریف شاخصهای کمکی و بهبود روشهای سنجش گامهای مؤثری برای ارتقای تحلیل اقتصاد دانشبنیان برداشته شده است.
عرب استمرار در تهیه این گزارش را یکی از نکات کلیدی دانست و خاطرنشان کرد: تداوم انتشار گزارش زیستبوم دانشبنیان بدون حمایت صندوق نوآوری و شکوفایی و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری امکانپذیر نبود. این تداوم به ما اجازه داده است دادهها را بهصورت روندی بررسی کنیم؛ امری که در تحلیل، سیاستگذاری و برنامهریزی برای اقتصاد دانشبنیان نقش بسیار مهمی ایفا میکند.
وی با اشاره به عمومی بودن این گزارش گفت: ششمین گزارش زیستبوم دانشبنیان بهصورت شفاف و در دسترس عموم منتشر شده و همین ویژگی آن را به ابزاری مؤثر برای تصمیمگیری در حوزه اقتصاد دانشبنیان تبدیل کرده است. در حالی که گزارشهای مشابه مبتنی بر تحلیل ریزدادهها معمولا بهصورت عمومی منتشر نمیشوند نگاه مثبت معاونت علمی و فناوری در این زمینه راهگشا بوده است.
این فعال فناور درباره فرآیند تهیه گزارش توضیح داد: فرآیند تدوین گزارش حدود ۹ تا ۱۰ ماه زمان میبرد. این مسیر از جمعآوری و پاکسازی ریزدادهها آغاز میشود سپس دادهها وارد پایگاه داده رابطهای شده و شاخصهای کیفی عملکرد طراحی میشوند. در ادامه دادهها مصورسازی شده و نهایتاً در قالب گزارش نهایی ارائه میشوند.
عرب تاکید کرد: شاخصهای مورد استفاده در گزارش مبتنی بر استانداردهای بینالمللی و نیازهای واقعی سیاستگذاران طراحی شدهاند. از آنجا که تحلیلها بر اساس پردازش ریزدادهها انجام میشود و نه صرفا پرسشنامه یا اظهارنظر، دقت شاخصها در بسیاری از حوزهها به ۱۰۰ درصد و در سایر حوزهها به بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد میرسد.
وی با اشاره به اهداف برنامه هفتم توسعه مبنی بر دستیابی به ۳۰ هزار شرکت دانشبنیان و سهم ۷ درصدی این بخش از اقتصاد کشور گفت: نرخ شکست استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان در جهان مشخص است. بهگونهای که ممکن است تا ۵۰ درصد این شرکتها در پنج سال اول و تا ۹۰ درصد در ده سال اول فعالیت خود از چرخه خارج شوند. این شکستها عمدتا نه به دلیل ضعف فناوری، بلکه به دلیل ناتوانی در دستیابی به توجیه اقتصادی در مرحله تجاریسازی رخ میدهد.
مدیرعامل شرکت اعتبارسنجی ارزشآفرین اعتماد با انتقاد از ارائه آمار تجمعی شرکتهای دانشبنیان اظهار کرد: معمولا آمارها بهصورت تجمعی و حدود ۱۰۰ شرکت گزارش میشود در حالی که این روش تصویر دقیقی از وضعیت واقعی ارائه نمیدهد. تا پایان سال ۱۴۰۰، تعداد شرکتهای دانشبنیان به ۱۲ هزار و ۶۹۲ شرکت رسیده که از این تعداد حدود ۲ هزار و ۵۰۰ شرکت تمدید نشدهاند. پیشبینی میشود در سالهای آینده با شرکتهایی مواجه شویم که با وجود گذشت بیش از پنج سال از دانشبنیان شدن همچنان در مرحله نوپایی باقی ماندهاند.
وی افزود: بخشی از شرکتهای دانشبنیان به دلیل طی نکردن فرآیندهای تکمیلی شخصیتسازی حقوقی احتمالا در سالهای آینده از چرخه فعالیت خارج خواهند شد و این عدد روندی افزایشی خواهد داشت.
فراتر از GDP؛ شاخصهای جایگزین سنجش اقتصاد دانشبنیان
عرب با اشاره به نحوه سنجش اقتصاد دانشبنیان گفت: اگرچه سهم از GDP یکی از شاخصهای هدفگذاریشده در برنامه هفتم توسعه است اما در این گزارش شاخصهای مکمل دیگری نیز ارائه شدهاند؛ از جمله سهم اشتغال، سهم از تسهیلات بانکی فعال، سهم از بازار سرمایه و شاخصهای جایگزینی مانند جلوگیری از خروج ارز و میزان نفوذ فناوری در رشتههای مختلف فعالیت.
وی در تشریح این شاخصها با ارائه مثالی گفت: میزان تولید شرکتهای دانشبنیان تا پایان سال ۱۴۰۳ حدود ۲۵ میلیارد دلار برآورد شده، در حالی که ارزبری آنها بین ۴ تا ۶ میلیارد دلار است. به این ترتیب میتوان گفت این شرکتها از خروج حدود ۱۸ میلیارد دلار ارز جلوگیری کردهاند. مقایسه این عدد با واردات سالانه کشور که حدود ۱۰۰ میلیارد دلار است میتواند جایگاه واقعی اقتصاد دانشبنیان را روشنتر کند.
مدیرعامل این شرکت دانشبنیان با اشاره به نقش شرکتهای پیشران در اقتصاد دانشبنیان اظهار کرد: دادههای گزارش نشان میدهد حدود ۵ درصد از شرکتهای دانشبنیان نزدیک به ۹۰ درصد تسهیلات بانکی را جذب میکنند. این گروه، ۷۴ درصد درآمد کل، ۸۵ درصد درآمد محصولات دانشبنیان ۸۴ درصد صادرات و ۶۶ درصد اشتغال این بخش را ایجاد کردهاند. این تمرکز منابع، ما را به سمت طراحی برنامههای متفاوت سوق داده است؛ از جمله برنامه عرضه دانشبنیان برای شرکتهای پیشران و برنامههایی مانند ارزشگذاری دارایی نامشهود و اصلاح ساختار مالی برای شرکتهای نوپا.
وی نقش بازار سرمایه را بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: نقش بورس، فرابورس و بهویژه بازار نوآفرین که بهتازگی شکل گرفته در پذیرش شرکتهای دانشبنیان و انتشار اوراق مالی، بهصورت تفصیلی در گزارش بررسی شده است.
عرب تأمین مالی را موتور محرک اقتصاد دانشبنیان دانست و گفت: اگرچه سهم تامین مالی با سهم این شرکتها از اقتصاد متناسب است، اما توزیع آن ناهمگون است. درصد کمی از شرکتها بخش عمده تسهیلات را دریافت میکنند و بسیاری از شرکتها اساسا تسهیلات فعال ندارند.
وی افزود: در سال ۱۳۹۹ تنها ۲۲ درصد از شرکتهای دانشبنیان دارای تسهیلات بانکی فعال بودند که این رقم با اجرای برنامههایی مانند هزار فناور به ۳۹ درصد رسیده و امیدواریم این روند صعودی ادامه پیدا کند.
مدیرعامل شرکت اعتبارسنجی ارزشآفرین اعتماد با تأکید بر نقش بانکها گفت: برای نخستینبار، شاخصهای کلیدی عملکرد برای شناسایی بانکهای پیشرو در حوزه دانشبنیان طراحی شده است. یکی از این شاخصها، تخصصیسازی ماموریت خدماتدهی به شرکتهای دانشبنیان است. به عنوان نمونه بانک کارآفرین طی سه سال اخیر، ۱۲ تا ۱۳ درصد از سبد خدمات خود را به این حوزه اختصاص داده و در رتبهبندیها، بانکهای خصوصیتر عموما عملکرد بهتری داشتهاند.
وی با اشاره به فصل جدید زیرساختهای علم و فناوری گفت: در تعامل با معاونت سیاستگذاری، حدود ۱۹۰۰ زیرساخت استقرار ۴۹۹ زیرساخت تجاریسازی، ۲۲۷ نهاد مالی و ۱۹۳۰ مورد دیگر شناسایی شده که در گزارش بهصورت جامع بررسی شدهاند.
عرب افزود: بررسیها نشان میدهد نزدیک به ۶۰ درصد شرکتهای دانشبنیان کشور حداقل یکی از دفاتر یا واحدهای خود را در آزمایشگاههای معتبر مستقر کردهاند. همچنین حدود ۳۳ درصد از این شرکتها حداقل یک دفتر در پارکهای علم و فناوری دارند.
وی مهمترین آسیب شناساییشده در حوزه زیرساخت را تعدد عناوین و مراکز با کارکردهای مشابه و نبود متولی واحد دانست و هشدار داد: این پراکندگی و فقدان مدیریت یکپارچه، میتواند منجر به موازیکاری و کاهش بهرهوری در اکوسیستم فناوری کشور شود.
مدیرعامل این شرکت دانشبنیان در پایان به فصل تازه آمایش سرزمینی اشاره کرد و گفت: بر اساس نیازهای صندوق نوآوری و شکوفایی و درخواست نمایندگان مجلس، آمار شرکتهای دانشبنیان به تفکیک استانها و مناطق کشور تهیه شده است. همچنین با حمایت معاونت علمی و فناوری، رصد بخشی و بینبخشی اقتصاد دانشبنیان را دنبال میکنیم؛ از جمله سنجش دقیق سهم اقتصاد دانشبنیان در حوزه ICT و اتصال دستهبندیهای فناوری به کدهای بینالمللی مانند HS Code و آیسیک تا امکان تحلیل استانداردتر تعامل این بخش با سایر حوزههای اقتصادی فراهم شود.
انتهای پیام/