در تازهترین تحول در عرصه دیپلماسی آمریکای لاتین، گوستاوو پترو، رئیسجمهور کلمبیا، و دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا، از توافق برای برگزاری نشستی دوجانبه در آینده نزدیک خبر دادند. این دیدار که قرار است در شهر مرزی کوکوتا برگزار شود، بر موضوعات امنیتی، اقتصادی و انرژی متمرکز خواهد بود.
مرز ۲۲۰۰ کیلومتری کلمبیا و ونزوئلا که طولانیترین مرز مشترک در آمریکای جنوبی است، همواره نقشی تعیینکننده در روابط دو کشور ایفا کرده. این مرز در سالهای اخیر شاهد تنشهای فراوان و همچنین عبور نزدیک به سه میلیون مهاجر و پناهجوی ونزوئلایی به کلمبیا بوده که خود بر پیچیدگی مناسبات دو طرف افزوده.
دلسی رودریگز در شبکه اجتماعی اینستاگرام با اشاره به گفتوگوی تلفنی خود با همتای کلمبیایی نوشت: «ما به ترویج روابطی مبتنی بر تفاهم و منافع مشترک برای رفاه مردم خود ادامه میدهیم.» پترو نیز در سخنانی در منطقه لا گواخیرا در شمال کلمبیا، ضمن تأیید دعوت از رودریگز برای سفر به کوکوتا، بر لزوم گفتوگو درباره همکاریهای انرژی و پروژههای زیرساختی تأکید کرد.
این تحول دیپلماتیک در حالی رخ میدهد که ونزوئلا پس از خروج نیکلاس مادورو از قدرت، دوران تازهای از روابط بینالمللی را تجربه میکند. در یک عملیات نظامی بحثبرانگیز در سوم ژانویه (۱۴ دی)، نیروهای آمریکایی مادورو و همسرش سیلیا فلورس را بازداشت و به نیویورک منتقل کردند. متعاقب این رویداد، دیوان عالی ونزوئلا دلسی رودریگز را به عنوان رئیسجمهور موقت منصوب کرد. وی در پنجم ژانویه (۱۶ دی) با حمایت ارتش، حزب حاکم و دولت آمریکا سوگند یاد کرد.
با این حال، مخالفان ونزوئلایی و نهادهای بینالمللی از جمله اتحادیه اروپا مشروعیت رودریگز را زیر سوال بردهاند. منتقدان به روابط عمیق وی با دولت مادورو اشاره میکنند که پیشتر با اتهامات گسترده نقض حقوق بشر مواجه بود. رودریگز پیش از این سمت، معاون رئیسجمهور در دوره مادورو بود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با وجود برخی انتقادها، حمایت خود را از رودریگز اعلام کرده، اما تأکید داشته که این حمایت مشروط به پاسخگویی وی به خواستههای واشنگتن است. رودریگز تاکنون اصلاحات متعددی را به اجرا گذاشته که مهمترین آن تصویب قانونی برای گشودن بخش نفت ملیشده ونزوئلا به روی سرمایهگذاری خارجی است. این اقدام که در راستای اولویتهای ترامپ ارزیابی میشود، با کاهش برخی تحریمهای آمریکا علیه صنعت نفت ونزوئلا همراه شده است.
شتاب دیپلماتیک در کاراکاس به دیدار با همتای کلمبیایی محدود نمیشود. روز چهارشنبه، ونزوئلا میزبان شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، بود. گزارشهای رسانهای همچنین از ورود مقامات ارشد نظامی آمریکا از جمله ژنرال فرانسیس دونوان و جوزف هومیر، رهبر پنتاگون، به کاراکاس در همان روز خبر دادند. این نخستین هیأت عالیرتبه پنتاگون در ونزوئلا پس از برکناری مادورو محسوب میشود. این دیدارها در حالی انجام شده که تنها یک هفته از نشست پیشین رودریگز با کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، میگذرد؛ نخستین مقام کابینه ترامپ که به ونزوئلا سفر کرد. ترامپ نیز در هفتههای اخیر از احتمال سفر دیپلماتیک خود به کاراکاس خبر داده که اگر محقق شود، نخستین دیدار یک رئیسجمهور آمریکا از ونزوئلا در نزدیک به سه دهه اخیر خواهد بود.
گوستاوو پترو، رئیسجمهور چپگرای کلمبیا، در میان رهبرانی بود که در دوران مادورو هرگز روابط خود را با کاراکاس قطع نکرد. وی از زمان به قدرت رسیدن در سال ۲۰۲۲، همواره به دنبال بهبود روابط با دولت چپگرای همسایه بوده و طی این مدت روابط دیپلماتیک را احیا و مرزها را بازگشایی کرد. پترو چندین بار با مادورو دیدار کرد که آخرین آن به آوریل ۲۰۲۴ بازمیگردد.
با این حال، انتخابات جنجالی ۲۰۲۴ ونزوئلا، روابط دو رهبر را با چالش مواجه کرد. مادورو مدعی پیروزی در این انتخابات و کسب سومین دوره ریاستجمهوری شد، اما مخالفان با انتشار اسناد رأیدهی، آن را تقلبی خواندند. پترو آشکارا نتایج انتخابات را زیر سوال برد و در شبکههای اجتماعی نوشت: «انتخابات گذشته در ونزوئلا آزاد نبود.» وی با انتقاد از نادیده گرفته شدن درخواست کلمبیا برای حداکثر شفافیت، در نهایت مراسم تحلیف مادورو در سال ۲۰۲۵ را تحریم کرد.
اکنون، اما با تغییر رهبری در کاراکاس و روی کار آمدن دولتی که از حمایت ضمنی واشنگتن برخوردار است، پترو بار دیگر در مسیر گفتوگو با همسایه شرقی گام برداشته است. منابع آگاه از جمله مباحث مورد نظر در نشست آتی کوکوتا را امنیت مرزهای مشترک و کنترل جریان مهاجرت، همکاری در بخش انرژی به ویژه با توجه به منابع عظیم گاز و نفت ونزوئلا و نیاز کلمبیا به تنوعبخشی به شرکای انرژی، و همچنین پروژههای زیرساختی مشترک برای توسعه مناطق مرزی عنوان کردهاند. مقامات دو کشور هنوز زمان دقیق این نشست را اعلام نکردهاند، اما اظهارات مقامات عالیرتبه دو طرف حاکی از عزم جدی برای برگزاری هر چه سریعتر آن است.
انتهای پیام/