تبسم کشاورز_ صنعت انیمیشن ایران در سالهای اخیر، آرام اما پیوسته مسیر خود را در بازارهای جهانی باز کرده؛ مسیری که از حضور در جشنوارههای معتبر تا رسیدن به فهرست نامزدهای اسکار انیمیشن کوتاه امتداد پیدا کرده است.
در همین حال، شکلگیری جریانهای مستقل و خودجوش در تولید آثار پویانمایی، توجه بیشتری را به ظرفیتهای این صنعت جلب کرده است.
ناصر جاهدنیا، مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی ایران در گفتوگو با خبرنگار گروه فرهنگ و هنر برنا از وضعیت امروز انیمیشن ایران، چالشهای توسعه این صنعت، برنامههای بینالمللی بنیاد و حمایت از تولیدات تازه سخن گفته که در ادامه میخوانید.
ایران جای پای خود را در اسکار انیمیشن کوتاه تثبیت کرده است
برنا: با توجه به تجربههای گسترده شما در صنعت انیمیشن، برای بهبود جایگاه ایران در فضای رقابتی جهانی چه برنامههایی دارید و آیا ارتباط با استودیوهای خارجی در دستور کار هست؟
جاهدنیا: صنعت پویانمایی ایران پیشتر هم ارتباطات موثری با بازارهای بینالمللی داشته است؛ هم در حوزه توزیع و پخش آثار تولید داخل و هم در قالب خدمات تولید. اما یکی از برنامههای جدی ما توسعه و ساختارمند کردن مدلهای تولید مشترک است. این مدل هم میتواند به حضور موثرتر ایران در بازار جهانی کمک کند و هم سطح ارتباطات فنی و محتوایی ما را با جهان بهروز کند. البته این مسیر با توجه به شرایط اخیر و محدودیتهای ارتباطی و رفتوآمد، چالشهای خودش را دارد اما همچنان اجرای آن در دستور کار ما قرار دارد.
عدم توجه به انیمیشن وجود نگاههای سنتی است
برنا: چرا انیمیشن ایران با وجود ظرفیتهای بالا، در جشنوارهها و فضای فرهنگی کشور کمتر مورد توجه قرار میگیرد و برنامه شما برای تغییر این وضعیت چیست؟
جاهدنیا: به نظر من بخشی از این موضوع به نگاههای سنتی در فضای فرهنگی کشور برمیگردد. رویکرد ما این است که این نگاهها را با نمایش واقعیات و دستاوردهای صنعت تغییر دهیم. انیمیشن ایران در سطح بینالمللی جایگاه قابل توجهی دارد؛ بهطوریکه در حوزه انیمیشن کوتاه، ایران جزو کشورهایی است که بهصورت مستمر سه سال در فهرست نامزدهای اسکار قرار میگیرد. اگر بخواهیم مقایسه کنیم، تعداد کشورهایی که چنین حضوری دارند بسیار محدود است.
از طرف دیگر در جهان نیز کمتر از ۱۰ تا ۱۵ کشور توان تولید انیمیشن سینمایی در مقیاس جدی دارند و حتی تعداد کمتری قادر به تامین کامل نیاز بازار داخلی خود هستند. در ایران هم با وجود همه محدودیتها، سال گذشته شش اثر سینمایی تولید و اکران شد و عملا در طول سال چرخه نمایش انیمیشن در سینماها فعال بود. اینها ویژگیهای مهم صنعت انیمیشن ایران است که باید بیشتر مورد توجه مدیران و سیاستگذاران فرهنگی قرار بگیرد.
انیمیشنهای جنگ رمضان را خودجوش و بدون سفارش نهادها تولید کردند
برنا: در جریان جنگ اخیر که همچنان هم ادامه دارد، تولید و انتشار انیمیشنهایی با موضوع جنگ و بازنمایی واقعیتهای اجتماعی مورد توجه قرار گرفت. آیا برنامه مشخصی برای تولید آثار در این حوزه دارید که هم واقعیتها را نشان دهد و هم جنبه الهامبخشی و آموزشی داشته باشد؟
جاهدنیا: مجموعههایی که در این ایام تولید شد، سفارشدادهشده توسط هیچ نهاد خاصی نبود و بیشتر بهصورت خودجوش شکل گرفت. این نکته از نظر استراتژی تسهیلگری بسیار مهم است؛ اینکه اکوسیستم انیمیشن مسیر طبیعی خودش را طی میکند و لزوما نیاز نیست برای هر اتفاق، تولیدات سفارشی گسترده شکل بگیرد. ما هم تلاش کردیم در حد توان نقش حمایتی داشته باشیم.
به نظر من مهم است که در حوزه فرهنگ، بعد از چنین اتفاقاتی به سمت تبدیل آن به جریان صرفا سفارشی حرکت نکنیم بلکه اجازه دهیم فعالان فرهنگی کار خودشان را انجام دهند و ما فقط رفتارها و تولیدات موثر را تقویت و حمایت کنیم تا بیشتر دیده شوند.
در عین حال نقش ما بهعنوان نهاد متولی پویانمایی فقط به حمایت معنوی محدود نمیشود؛ در بخشهای مختلف تلاش کردیم حمایتهای مادی و زیرساختی هم ارائه دهیم. حتی در برخی موارد مشکلات دسترسی و تولید را تا حد امکان برطرف کردیم تا این جریان متوقف نشود و تداوم پیدا کند.
مشکل انیمیشن ایران پول نیست؛ تسهیل مسیر است
برنا: با توجه به حضور نهادهایی مثل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و مرکز پویانمایی صبا، نقش این نهادها را مکمل میدانید یا رقیب؟
جاهدنیا: رویکرد ما با این نهادها کاملا متفاوت است و نمیتوان آنها را رقیب یا حتی در یک مسیر مستقیم با بنیاد مقایسه کرد. مرکز پویانمایی صبا عملا تامینکننده محتوا برای آنتن تلویزیون است و تمرکز آن روی تولید برای پخش است، نه اکوسیستم صنعت، معیشت استودیوها یا توسعه بازار. کانون پرورش فکری نیز در اصل یک تولیدکننده و سفارشدهنده محتواست؛ مشابه نهادی که یک کتاب را سفارش میدهد و لزوما درگیر فرآیندهای صنعتی تولید و بازار نیست.
تفاوت بنیاد با این نهادها در این است که ما نقش نهاد متولی و تسهیلگر اکوسیستم را داریم، نه تولیدکننده یا صرفا سفارشدهنده محصول. یعنی ماموریت ما کمک به شکلگیری، اتصال و توسعه چرخه صنعت انیمیشن است.
برنا: درباره منابع مالی بنیاد و نقش بخش خصوصی در پروژهها هم توضیح دهید.
جاهدنیا: در پروژههایی که در قالب رویدادهای پیچینگ و سرمایهگذاری داریم، از بخش خصوصی هم دعوت میکنیم در کنار استودیوها قرار بگیرد و در تولید مشارکت کند اما واقعیت این است که بخش خصوصی معمولا از بخش دولتی حمایت مالی نمیکند و در مجموع، حوزه فرهنگ هم در ساختار بودجهای کشور شرایط سادهای ندارد و مظلومترین بخش است.
با این حال، ما تمرکز اصلی را روی این موضوع نگذاشتهایم. من خودم از دل اکوسیستم انیمیشن آمدهام و نگاه ما این است که یا راه پیدا کنیم یا راه بسازیم. واقعیت این است که امروز مسئله اصلی انیمیشن ایران پول نیست؛ این صنعت در بخش خصوصی تا حد زیادی خودش را سرپا نگه داشته و مسیرش را پیش میبرد.
چالش اصلی تسهیلگری است؛ از جمله در دسترسی، رفتوآمد، توسعه بازار، حضور در بازارهای خارجی و ابزارهای صادراتی مثل ضمانتنامهها. اینها مسائل واقعی امروز صنعت انیمیشن هستند نه صرفا کمبود بودجه.
برنا: درباره برنامهها و سیاستهای آینده بنیاد ملی پویانمایی توضیح دهید. در شرایط اخیر چه اولویتهایی را دنبال میکنید؟
جاهدنیا: تمرکز اصلی ما همچنان بر توسعه بازار داخلی انیمیشن است؛ بهویژه افزایش سهم پویانمایی در اکران و پلتفرمها و همچنین تقویت حوزه محصولات جانبی است.
تلاش میکنیم با مشارکت بیشتر بخش خصوصی، تولیدات انیمیشن گسترش پیدا کند و مخاطبان بیشتری با آثار ایرانی همراه شوند. در کنار این موضوع، در شرایط اخیر هم تلاش کردهایم ثبات استودیوها و روند فعالیت نیروهای انسانی حفظ شود تا چرخه تولید متوقف نشود.
«ایران استوار» به تولید ۱۹۰ دقیقه انیمیشن رسید
برنا: درباره فراخوان «ایران استوار» و حمایت از آثار مرتبط با جنگ و مقاومت هم توضیح دهید.
جاهدنیا: همزمان با آغاز جنگ رمضان، از ۱۹ اسفندماه فراخوان «ایران استوار» را برای حمایت از آثار انیمیشنی با موضوع جنگ و مقاومت منتشر کردیم. بیش از ۶۰ مجموعه و حدود ۸۰ عنوان محصول در این فراخوان شرکت کردند. بخشی از آثار تولید شده بودند که اکنون نزدیک به ۱۳ اثر در مرحله عقد قرارداد حمایتی قرار دارند. بخشی دیگر نیز در حال تولید هستند که عمدتا در قالب مجموعه و وبسری ساخته میشوند. تاکنون با هشت مجموعه به توافق رسیدهایم و در مجموع حدود ۱۹۰ دقیقه انیمیشن در این مسیر تولید یا آماده پخش شده است.
انتهای پیام/