جنگ ۱۲ روزه و رمضان و حملات رژیم صهیونیستی به برخی زیرساختهای انرژی یک بار دیگر زنگ هشدار را برای امنیت انرژی ایران به صدا درآورد. هرچند در این مدت جریان توزیع بنزین در کشور متوقف نشد و شبکه سوخترسانی با مدیریت وزارت نفت و شرکت ملی پالایش به فعالیت خود ادامه داد اما این اتفاق نشان داد که در شرایط بحران تنها افزایش تولید بنزین تضمینکننده امنیت انرژی نیست. پایداری شبکه توزیع، حفاظت از زیرساختها، ذخیرهسازی راهبردی سوخت و مدیریت مصرف چهار حلقهای هستند که در کنار تولید، امنیت عرضه سوخت را تضمین میکنند.
این تجربه در حالی رقم خورد که ایران همزمان با یکی از مهمترین چالشهای سالهای اخیر خود یعنی ناترازی بنزین روبهرو است. رشد مصرف طی سالهای گذشته از افزایش ظرفیت تولید پیشی گرفته و در روزهای اوج سفر فاصله میان تولید و مصرف را به حداقل رسانده است. همین موضوع باعث شده هرگونه فشار بر زیرساختهای تولید و توزیع اهمیت مدیریت مصرف و افزایش تابآوری شبکه سوخترسانی را دوچندان کند.
عملکرد صنعت نفت در حفظ پایداری عرضه سوخت در روزهای جنگ از بروز اختلال گسترده در شبکه توزیع بنزین جلوگیری کرد اما تجربه این روزها نشان داد که دولت برای مدیریت ناترازی بنزین و تقویت امنیت انرژی کشور دیگر نمیتواند تصمیمگیری در این حوزه را به تعویق بیندازد. شرایط کنونی اتخاذ سیاستهای مؤثر و اجرای اقدامات جدی برای مدیریت مصرف و تضمین پایداری تأمین سوخت را بیش از هر زمان دیگری ضروری کرده است.
در حال حاضر تولید روزانه بنزین کشور به حدود ۱۱۸ میلیون لیتر رسیده که بخش عمده آن در پالایشگاه ستاره خلیج فارس تولید میشود. با این حال مصرف روزانه بنزین از مرز ۱۳۵ میلیون لیتر گذشته است.
چه عواملی ناترازی بنزین را عمیقتر کرده است؟
ناترازی بنزین حاصل یک عامل نیست بلکه نتیجه انباشت چندین چالش در سالهای گذشته است. افزایش مداوم تعداد خودروها و موتورسیکلتها، مصرف بالای سوخت در بخش قابل توجهی از ناوگان حملونقل، کاهش سهم سیانجی در سبد سوخت، توسعه کند حملونقل عمومی و ادامه قاچاق سوخت در برخی مناطق مرزی از مهمترین عواملی هستند که مصرف بنزین را سالبهسال افزایش دادهاند. در کنار این موارد پایین بودن قیمت بنزین در مقایسه با هزینه واقعی تولید نیز موجب شده انگیزه کافی برای صرفهجویی و مدیریت مصرف وجود نداشته باشد.
در نتیجه مصرف بنزین با سرعتی بیشتر از افزایش ظرفیت تولید رشد کرده و شکاف میان تولید و مصرف عمیقتر شده است بهگونهای که حتی افزایش چند میلیون لیتری تولید در پالایشگاهها نیز نتوانسته این فاصله را جبران کند. از این رو حل ناترازی بنزین تنها با افزایش تولید امکانپذیر نیست و دولت باید همزمان با توسعه ظرفیت پالایش، مدیریت مصرف، ارتقای بهرهوری ناوگان حملونقل، توسعه سیانجی و حملونقل عمومی و مقابله با قاچاق سوخت و راهکارهای قیمتی را بهعنوان یک بسته جامع و همزمان در دستور کار قرار دهد.
انتهای پیام/