به گزارش برنا, کارشناسان هشدار میدهند اگر ضوابط طرح جامع و طرح تفصیلی نادیده گرفته شود، تهران در سالهای آینده با بحرانی روبهرو خواهد شد که هزینه آن بسیار بیشتر از درآمد حاصل از فروش تراکم خواهد بود.
بازسازی یا آغاز موج جدید تراکمفروشی؟
بازسازی ساختمانهای آسیبدیده پس از جنگ، مطالبهای منطقی و ضروری است، اما کارشناسان معتقدند این موضوع نباید به فرصتی برای توسعه بیضابطه ساختوساز تبدیل شود. طی ماههای اخیر گزارشهای متعددی از افزایش صدور مجوزهای ساختمانی در برخی محلات شمال تهران منتشر شده است، مناطقی که معابر باریک، شیب زیاد و کمبود زیرساختهای خدماتی، ظرفیت پذیرش برجهای چندین طبقه را ندارند.
به باور متخصصان، هر ساختمان جدید تنها یک پلاک ساختمانی نیست، بلکه دهها یا حتی صدها ساکن جدید، خودرو، مصرف آب، برق، گاز، تولید پسماند و تقاضای خدمات شهری را به یک محله اضافه میکند. در نتیجه اگر توسعه کالبدی با توسعه زیرساخت همراه نباشد، کیفیت زندگی به تدریج کاهش خواهد یافت.
معابر باریک، گلوگاه مدیریت بحران
یکی از مهمترین انتقادها به بلندمرتبهسازی در کوچههای کمعرض، موضوع امدادرسانی است. خودروهای آتشنشانی، آمبولانس و تجهیزات سنگین امدادی برای دسترسی به ساختمانهای مرتفع نیازمند معابر استاندارد هستند. اگر عرض معبر محدود باشد، عملیات امداد در زمان آتشسوزی، زلزله یا ریزش ساختمان با تأخیر روبهرو میشود.
کارشناسان مدیریت بحران هشدار میدهند که افزایش جمعیت بدون ایجاد مسیرهای دسترسی مناسب، ریسک تلفات انسانی را در حوادث طبیعی و غیرطبیعی افزایش میدهد. تجربه حوادث سالهای گذشته نیز نشان داده است که بخش قابل توجهی از زمان امدادرسانی در تهران صرف باز کردن مسیر خودروهای امدادی میشود.
اقتصاد شهری نباید جایگزین اصول شهرسازی شود
بررسی آمارهای رسمی نشان میدهد همزمان با افزایش دوباره ساختوساز در تهران، دغدغه مدیریت تراکم نیز پررنگتر شده است. بر اساس گزارشهای مرکز آمار ایران، تنها در بهار ۱۴۰۴ برای ۱۱ هزار و ۴۷ واحد مسکونی در تهران پروانه ساختمانی صادر شد و مجموع زیربنای این پروانهها به حدود یک میلیون و ۸۵۲ هزار مترمربع رسید. همچنین متوسط تعداد واحدهای پیشبینیشده در هر پروانه ۸.۳ واحد بوده که از افزایش تمایل به ساخت مجتمعهای چندواحدی حکایت دارد. کارشناسان معتقدند اگر این روند در معابر کمعرض و بدون توسعه همزمان زیرساختهای شهری، شبکه معابر، خدمات امدادی و حملونقل عمومی ادامه یابد، فشار مضاعفی بر محلات قدیمی وارد خواهد شد و خطرپذیری شهر در زمان وقوع حوادثی مانند زلزله و آتشسوزی افزایش مییابد. بسیاری از تحلیلگران اقتصاد شهری معتقدند وابستگی بودجه شهرداریها به درآمدهای ناشی از صدور پروانه ساختمانی و فروش تراکم، طی دو دهه گذشته یکی از مهمترین عوامل گسترش ساختوسازهای پرحجم در تهران بوده است. این شیوه درآمدزایی اگرچه در کوتاهمدت بخشی از منابع مالی مدیریت شهری را تأمین میکند، اما در بلندمدت هزینههای سنگینی بر شهر تحمیل خواهد کرد؛ از افزایش ترافیک و آلودگی گرفته تا کاهش سرانه خدمات، افت ایمنی و فرسودگی زیرساختها.
محلههای قدیمی زیر سایه برجها
تجریش، زعفرانیه، فرمانیه، قیطریه، دزاشیب، چیذر، اوین و دربند از جمله محلههایی هستند که طی سالهای اخیر شاهد افزایش ساخت برجهای مسکونی بودهاند. بسیاری از این محلات زمانی با باغها، خانههای ویلایی و معابر کمتردد شناخته میشدند، اما امروز افزایش تراکم ساختمانی، سیمای شهری و الگوی زندگی در آنها را تغییر داده است.
کارشناسان میگویند توسعه عمودی زمانی موفق خواهد بود که همزمان ظرفیت حملونقل عمومی، شبکه آب و فاضلاب، برق، مراکز درمانی، آموزشی و فضاهای عمومی نیز افزایش یابد؛ در غیر این صورت، برجسازی تنها به افزایش تراکم جمعیت منجر میشود
متخصصان شهرسازی تأکید میکنند که بازسازی ساختمانهای آسیبدیده باید صرفاً محدود به همان پلاکها و در چارچوب ضوابط قانونی انجام شود و نباید به صدور مجوزهای گسترده برای املاک مجاور منجر شود. از نگاه آنان، رعایت طرح جامع، طرح تفصیلی و اصول فنی شهرسازی مهمترین شرط حفظ ایمنی و پایداری تهران در سالهای آینده است.
انتهای پیام/
به اعتقاد کارشناسان، توسعه شهری زمانی موفق خواهد بود که میان منافع اقتصادی، حفظ محیطزیست، ایمنی شهروندان و کیفیت زندگی تعادل برقرار شود. هرگونه عدول از این اصول، ممکن است پیامدهایی ایجاد کند که جبران آن دههها زمان و هزاران میلیارد تومان هزینه نیاز داشته باشد.
تهران امروز بیش از هر زمان دیگری به تصمیمهای کارشناسی در حوزه شهرسازی نیاز دارد. بازسازی ساختمانهای آسیبدیده اقدامی ضروری است، اما این ضرورت نباید زمینهای برای نادیده گرفتن ضوابط طرح جامع و افزایش بارگذاری جمعیتی در معابر کمعرض باشد. کارشناسان معتقدند اگر روند کنونی اصلاح نشود، چالشهایی مانند ترافیک، کمبود خدمات شهری، دشواری امدادرسانی و افزایش خطرپذیری در زمان حوادث، به یکی از مهمترین بحرانهای پایتخت در سالهای آینده تبدیل خواهد شد.