به گزارش خبرگزاری برنا از سمنان، این روایت، روایت پاکبانانی است که بیوقفه تلاش میکنند تا زائری که ساعتها در مسیر عشق گام برداشته، شب را در محیطی پاکیزه و آرام به استراحت بگذراند.
امسال نیز برای هفتمین سال متوالی، ۵۰ پاکبان شهرداری سمنان در قالب موکبالرضای شهرداری سمنان، مسئولیت نظافت، پاکیزگی و آمادهسازی محل اسکان زائران را بر عهده گرفتند. این حضور دیگر یک مأموریت مقطعی یا یک اقدام مناسبتی نیست؛ بلکه به سنتی ارزشمند و بخشی از هویت اجتماعی شهرداری سمنان تبدیل شده است؛ سنتی که با حمایت و اهتمام مستمر مدیریت شهری، شورای اسلامی شهر، شهردار و مدیران شهرداری، هر سال منسجمتر و هدفمندتر ادامه یافته است.
استمرار، مهمترین ویژگی این حرکت است. بسیاری از برنامهها با شور آغاز میشوند، اما در گذر زمان فراموش میشوند. آنچه موکبالرضای شهرداری سمنان را متمایز میکند، همین استمرار هفتساله است؛ استمراری که نشان میدهد این خدمت، حاصل یک تصمیم مقطعی نیست، بلکه ریشه در باوری عمیق دارد؛ باوری که مسئولیت اجتماعی را بخشی جداییناپذیر از مأموریت مدیریت شهری میداند.
در سالهای اخیر، مفهوم مدیریت شهری نیز دستخوش تحول شده است. شهرداری دیگر تنها نهادی برای آسفالت خیابان، جمعآوری زباله یا توسعه فضای سبز نیست. شهرهای موفق جهان، شهرداری را نهادی اجتماعی میدانند؛ نهادی که در کنار ارائه خدمات، وظیفه دارد سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، مشارکت شهروندان و فرهنگ مسئولیتپذیری را نیز تقویت کند. از این منظر، حضور شهرداری سمنان در اربعین، فراتر از اعزام گروهی از کارکنان خدمات شهری است؛ این حضور، بیانگر آن است که مدیریت شهری میتواند مسئولیت خود را فراتر از مرزهای جغرافیایی شهر تعریف کند و هر جا که انسان به خدمت نیاز دارد، در کنار او بایستد.
شاید برخی بپرسند چرا باید یک شهرداری، نیروهای خدماتی خود را برای خدمت در اربعین اعزام کند؟ پاسخ را باید در فلسفه وجودی مدیریت شهری جستوجو کرد. پاکیزگی، سلامت محیط، حفظ بهداشت عمومی و ایجاد آرامش برای مردم، مأموریت ذاتی شهرداریهاست. تفاوتی نمیکند این مأموریت در خیابانهای سمنان انجام شود یا در محل اسکان زائران اربعین. آنچه تغییر نمیکند، اصل احترام به انسان است.
پاکیزگی، موضوعی فراتر از نظافت است. در ادبیات مدیریت شهری، پاکیزگی یکی از مهمترین شاخصهای کیفیت زندگی محسوب میشود و در فرهنگ اسلامی نیز از آن بهعنوان بخشی از ایمان و احترام به انسان یاد شده است. وقتی زائری پس از ساعتها پیادهروی وارد فضایی پاکیزه میشود، پیش از آنکه امکانات آن مکان را ببیند، احترام را احساس میکند؛ احترامی که با سکوت، نظم و تلاش بیادعای پاکبانان معنا پیدا میکند. به همین دلیل است که میتوان گفت پاکبانان، تنها محیط را تمیز نمیکنند؛ آنان از کرامت انسان پاسداری میکنند.
آنچه در موکبالرضای شهرداری سمنان بیش از هر چیز جلب توجه میکند، روحیه خادمان آن است. بسیاری از این پنجاه پاکبان، برای اولین بار است که با اشتیاق، داوطلبانه یا با انگیزهای عمیق، در این مأموریت حضور مییابند. برای آنان، اربعین ،فرصتی است برای خدمت به زائران حضرت اباعبدالله الحسین(ع). اگر پای صحبتشان بنشینید، کمتر از سختی کار سخن میگویند و بیشتر از لحظهای که زائری با لبخند از محیطی پاکیزه استفاده میکند. این شوق، سرمایهای است که نه با دستور اداری ایجاد میشود و نه با پاداش مالی؛ بلکه از فرهنگ سازمانی و باورهای انسانی سرچشمه میگیرد.
البته این فرهنگ، بدون حمایت مدیریت شهری شکل نمیگیرد. استمرار چنین حرکتی، نیازمند مدیرانی است که ارزش خدمتهای کمتر دیدهشده را درک کنند. حمایت همهجانبه مدیریت شهری سمنان از موکبالرضا طی هفت سال گذشته، نشان میدهد که این مجموعه، مسئولیت اجتماعی را نه یک شعار، بلکه بخشی از هویت خود میداند. این حمایت، در کنار تامین امکانات و اعزام نیرو ، اعتماد به کارکنان، احترام به جایگاه پاکبانان و باور به این حقیقت است که شأن یک سازمان، تنها با پروژههای عمرانی سنجیده نمیشود، بلکه با میزان اثرگذاری اجتماعی آن نیز ارزیابی میشود.
از زاویهای دیگر، موکبالرضا را میتوان یک مدرسه مدیریت دانست. در این چند روز، دهها نفر در شرایطی متفاوت از محیط معمول کاری، با برنامهریزی دقیق، نظم، کار گروهی، مدیریت بحران، ارتباط با مردم و حل مسائل پیشبینینشده روبهرو میشوند. این تجربه، سرمایهای برای سازمان است؛ سرمایهای که اگر مستندسازی شود، میتواند به ارتقای کیفیت خدمات شهری نیز کمک کند. امروز سازمانهای پیشرو، هر مأموریت میدانی را فرصتی برای یادگیری میدانند. اربعین نیز از این قاعده مستثنا نیست.
در کنار این موضوع، نباید از ظرفیت محیطزیستی این تجربه غافل شد. با حضور میلیونها زائر، موضوع مدیریت پسماند، کاهش مصرف پلاستیک، استفاده بهینه از آب و آموزش رفتارهای مسئولانه، اهمیتی دوچندان پیدا میکند. آینده موکبهای موفق، در حرکت به سوی «موکب سبز» است؛ موکبی که خدمت به زائر را با حفاظت از محیطزیست پیوند میدهد. شهرداریها، بهواسطه دانش و تجربه تخصصی خود، میتوانند پیشگام این تحول باشند و الگویی برای سایر موکبها ارائه دهند.
تجربه موکبالرضای شهرداری سمنان، از منظر دیگری نیز شایسته توجه است. در دورانی که جامعه بیش از هر زمان دیگری به افزایش اعتماد، همدلی و مشارکت نیاز دارد، چنین حرکتهایی میتواند سرمایه اجتماعی تولید کند. وقتی مردم میبینند کارکنان یک سازمان عمومی، دور از شهر خود، بیهیاهو و با عشق به مردم خدمت میکنند، تصویر متفاوتی از کارکرد نهادهای عمومی در ذهن آنان شکل میگیرد. این تصویر، سرمایهای است که با هیچ تبلیغی به دست نمیآید و تنها در میدان عمل ساخته میشود.
شاید وقت آن رسیده باشد که تجربه هفتساله موکبالرضای شهرداری سمنان، تنها در خاطرات و گزارشهای خبری باقی نماند. این تجربه میتواند مستندسازی شود، در دانشگاهها و مراکز آموزشی مدیریت شهری مورد مطالعه قرار گیرد و به الگویی برای دیگر شهرداریهای کشور تبدیل شود. امروز بیش از هر زمان دیگری، مدیریت شهری ایران به نمونههای موفق مسئولیت اجتماعی، مشارکت سازمانی و حکمرانی مردمی نیاز دارد و این موکب، یکی از همین نمونههاست.
در نهایت، ارزش این حرکت را نباید فقط در تعداد نیروها، ساعتهای خدمت یا حجم عملیات جستوجو کرد. ارزش واقعی آن، در پیامی است که با خود به همراه دارد؛ اینکه کرامت انسان، از جزئیترین رفتارها آغاز میشود. از تمیز بودن محلی که انسانی خسته در آن استراحت میکند. از احترامی که بیهیاهو نثار دیگران میشود. از دستانی که شاید هرگز دیده نشوند، اما آرامش هزاران نفر را رقم میزنند.
اگر امروز از تمدن ایرانی ـ اسلامی سخن میگوییم، این تمدن تنها در آثار تاریخی، کتیبهها و کتابها خلاصه نمیشود؛ تمدن، پیش از هر چیز، در رفتار ما با انسانها معنا پیدا میکند. در اینکه چگونه به آسایش دیگران میاندیشیم، چگونه مسئولیت اجتماعی خود را انجام میدهیم و چگونه بیآنکه چشمداشتی داشته باشیم، خدمت را افتخار میدانیم.
شاید به همین دلیل باشد که بتوان گفت بزرگترین پیام موکبالرضای شهرداری سمنان، نه در تجهیزات و امکانات آن، بلکه در همان جملهای خلاصه میشود که باید بیش از پیش به آن اندیشید: کرامت، با خدمت آغاز میشود.
علی اکبر بنی اسدی، رئیس اداره گردشگری و راه ابریشم شهرداری سمنان