یک مطالعه جدید نشان میدهد اسکن کلسیم عروق کرونر، اگرچه میتواند در ارزیابی خطر حمله قلبی و سکته مغزی مفید باشد برای بسیاری از افراد ارزش تشخیصی قابلتوجهی اضافه نمیکند و بیشترین فایده آن برای افرادی است که میزان خطر بیماری قلبی در آنها در محدوده مرزی یا متوسط قرار دارد.
به گزارش گروه ترجمه خبرگزاری برنا به نقل از ساینس دیلی، پژوهشگران مرکز پزشکی نورثوسترن با بررسی بیش از ۶ هزار فرد بزرگسال دریافتند که استفاده از اسکن کلسیم عروق کرونر در کنار ابزار ارزیابی خطر قلبی PREVENT که یکی از ابزارهای مورد استفاده انجمن قلب آمریکا برای برآورد خطر بیماریهای قلبی ـ عروقی است برای بیشتر افراد بهبود چشمگیری در پیشبینی خطر ایجاد نمیکند.
یافتههای این پژوهش که در مجله JAMA منتشر شده است نشان میدهد اسکن کلسیم زمانی اطلاعات ارزشمندتری ارائه میکند که پزشک درباره میزان واقعی خطر قلبی ـ عروقی بیمار اطمینان کافی نداشته باشد. در چنین شرایطی نتیجه اسکن میتواند مشخص کند خطر واقعی فرد احتمالا کمتر یا بیشتر از برآورد اولیه است و در نتیجه، به تصمیمگیری درباره اقدامات پیشگیرانه کمک کند.
ابزار PREVENT با استفاده از اطلاعاتی که معمولا در مراجعههای پزشکی در دسترس است از جمله فشار خون، سطح کلسترول، سن و جنسیت احتمال بروز بیماری قلبی ـ عروقی را در بازههای زمانی ۱۰ یا ۳۰ ساله تخمین میزند. بنابراین برای انجام این ارزیابی معمولا نیازی به تصویربرداری وجود ندارد.
در مقابل اسکن کلسیم عروق کرونر با استفاده از سیتیاسکن انجام میشود و وجود پلاکهای حاوی کلسیم در عروق تغذیهکننده قلب را شناسایی میکند. یافتههای تصویربرداری در قالب یک عدد یا امتیاز کلسیم گزارش میشود. بهطور کلی، هرچه این امتیاز بالاتر باشد میزان تجمع پلاکهای آترواسکلروتیک در عروق کرونر بیشتر و خطر بروز رویدادهای قلبی ـ عروقی در آینده بالاتر است.
این آزمایش میتواند نشانههای بیماری عروق کرونر را حتی پیش از بروز علائم آشکار کند، اما اضافه شدن یک آزمایش تصویربرداری به ارزیابیهای معمول لزوما برای همه افراد مفید نیست. در فردی که از ابتدا در گروه کمخطر یا پرخطر قرار دارد نتیجه اسکن ممکن است تأثیر چندانی بر تصمیم درمانی نداشته باشد.
نیلای شاه، نویسنده ارشد این مطالعه و استادیار پزشکی در بخش قلب و عروق دانشکده پزشکی فاینبرگ دانشگاه نورثوسترن گفت: اسکنهای کلسیم عروق کرونر در حال دسترسپذیرتر شدن و ارزانتر شدن هستند. یافتههای ما نشان میدهد که لزوما همه افراد به اسکن کلسیم عروق کرونر برای پیشبینی خطر حمله قلبی و سکته مغزی نیاز ندارند یا از انجام آن سود نمیبرند.
او افزود: استفاده معمول از اسکن کلسیم در افرادی که در معرض خطر پایین قرار دارند میتواند به قرار گرفتن غیرضروری در معرض پرتو، انجام آزمایشهای بیشتر و تحمیل هزینههایی منجر شود که مزایای بالینی آنها مشخص نیست. از سوی دیگر انجام این اسکن برای افراد پرخطر نیز احتمالا به آزمایش غیرضروری منجر میشود زیرا به این افراد صرفنظر از نتیجه اسکن کلسیم توصیه میشود مصرف استاتین را آغاز کنند.
استاتینها داروهایی هستند که با کاهش سطح کلسترول خطر بیماریهای قلبی ـ عروقی را کاهش میدهند و بهطور گسترده برای پیشگیری از این بیماریها تجویز میشوند.
پژوهشگران توضیح میدهند افرادی که بر اساس عوامل خطر معمول از پیش واجد شرایط دریافت درمان هستند ممکن است با انجام اسکن کلسیم صرفا اطلاعاتی را دریافت کنند که تصمیم درمانی پزشک را تغییر نمیدهد. در طرف مقابل انجام اسکن برای افراد بسیار کمخطر میتواند آنها را در معرض پرتو قرار دهد و احتمال انجام آزمایشهای تکمیلی را افزایش دهد بدون اینکه مزیت مشخصی برای آنها ایجاد کند.
برای بررسی اینکه این آزمایش در چه گروهی بیشترین ارزش را دارد پژوهشگران اطلاعات بیش از ۶ هزار فرد بزرگسال ۴۵ تا ۷۹ ساله را که در مطالعه آترواسکلروز چندقومیتی یا MESA شرکت داشتند بررسی کردند.
شرکتکنندگان در ابتدای مطالعه تحت اسکن کلسیم عروق کرونر قرار گرفتند و با استفاده از ابزار PREVENT میزان خطر آنها برای بروز یک رویداد قلبی ـ عروقی در ۱۰ سال آینده برآورد شد.
در طول ۱۰ سال پیگیری، حدود ۶ درصد از شرکتکنندگان دچار حمله قلبی یا سکته مغزی شدند.
هنگامی که امتیاز کلسیم عروق کرونر به مدل ارزیابی خطر برای کل جمعیت مطالعه اضافه شد تنها بهبود محدودی در توانایی مدل برای پیشبینی افرادی که در آینده دچار یک رویداد قلبی میشوند مشاهده شد.
معیار تشخیص مدل که نشان میدهد مدل تا چه اندازه میتواند افراد در معرض خطر بالاتر را از افراد کمخطر تفکیک کند، از ۰.۷۳ به ۰.۷۵ افزایش یافت.
نتایج زمانی متفاوت بود که پژوهشگران تمرکز خود را به افراد دارای خطر مرزی و متوسط محدود کردند یعنی افرادی که در ارزیابی اولیه، احتمال بروز بیماری قلبی ـ عروقی در آنها طی ۱۰ سال حدود ۳ تا ۹ درصد برآورد شده بود.
در این گروه اضافه کردن امتیاز کلسیم به ارزیابی خطر بهبود معنادارتری در شناسایی افرادی ایجاد کرد که در سالهای بعد دچار یک رویداد قلبی ـ عروقی شدند.
شاه در این باره گفت: برای بیمارانی که در معرض خطر مرزی قرار دارند دانستن امتیاز کلسیم میتواند به تعیین این موضوع کمک کند که آیا خطر واقعی آنها کمتر یا بیشتر از برآورد اولیه است یا خیر؛ موضوعی که میتواند به تصمیمگیری درباره درمان کمک کند.
به این ترتیب نتیجه اسکن میتواند در برخی بیماران مسیر درمان را تغییر دهد. برای مثال مشاهده مقدار بسیار کم یا نبود کلسیم در عروق کرونر ممکن است در برخی افراد از اتخاذ رویکرد درمانی تهاجمیتر جلوگیری کند در حالی که مشاهده حجم قابلتوجه پلاک میتواند ضرورت اقدامات پیشگیرانه مانند درمان دارویی را تقویت کند.
از این منظر پژوهشگران معتقدند اسکن کلسیم زمانی بیشترین ارزش را دارد که نتیجه آن بتواند بهطور واقعی تصمیم پزشک درباره اقدام بعدی را تغییر دهد.
حدود ۱۰ درصد از بزرگسالان آمریکایی ۳۰ تا ۷۹ ساله به بیماری قلبی مبتلا هستند و بیماریهای قلبی ـ عروقی همچنان اصلیترین علت مرگ در ایالات متحده محسوب میشوند.
از آنجا که بسیاری از حملات قلبی و سکتههای مغزی قابل پیشگیری هستند شناسایی دقیقتر افرادی که بیشترین خطر را دارند اهمیت زیادی دارد. ارزیابی دقیق خطر میتواند به پزشکان کمک کند درمانهای پیشگیرانه را بیشتر متوجه افرادی کنند که احتمالا بیشترین سود را از آنها میبرند.
شاه گفت: این یافتهها به ما کمک میکنند بهتر درک کنیم که چگونه از ابزارهای موجود برای برآورد خطر حمله قلبی یا سکته مغزی استفاده کنیم. این موضوع میتواند راهنمای دقیقتری برای شناسایی افرادی باشد که بیشترین احتمال بهرهمندی از مصرف استاتین برای پیشگیری از بیماری قلبی را دارند.
یافتههای این مطالعه همچنین بر ارزش استفاده از PREVENT در ارزیابی اولیه خطر تاکید دارد. اگرچه این ابزار نسبتا جدید است، در این مطالعه عملکرد مناسبی بهتنهایی نشان داد؛ موضوعی که نشان میدهد اطلاعات معمول سلامت مانند فشار خون و سطح کلسترول میتواند در بسیاری از موارد نقطه شروع مناسبی برای ارزیابی خطر باشد و پیش از استفاده از تصویربرداری اطلاعات قابلتوجهی در اختیار پزشک قرار دهد.
با وجود نتایج بهدستآمده، پژوهشگران تاکید دارند که هنوز مشخص نیست اضافه کردن امتیاز کلسیم به PREVENT در برخی گروههای پرخطر تا چه اندازه میتواند دقت ارزیابی خطر را افزایش دهد. از جمله گروههایی که نیاز به بررسی بیشتر دارند بزرگسالان با تبار جنوب آسیایی و فیلیپینی هستند.
همچنین نتایج این مطالعه ممکن است به افراد جوانتر قابل تعمیم نباشد، زیرا تمامی شرکتکنندگان هنگام آغاز مطالعه بین ۴۵ تا ۷۹ سال سن داشتند.
یافتههای پژوهش نشان میدهد اسکن کلسیم عروق کرونر را نمیتوان آزمایشی دانست که انجام آن برای همه افراد ضروری باشد. این روش بیشتر زمانی ارزش دارد که ارزیابیهای معمول نتوانند با اطمینان مشخص کنند فرد در چه سطحی از خطر قرار دارد و نتیجه تصویربرداری بتواند تصمیم درباره درمان و پیشگیری را تغییر دهد.
انتهای پیام/