دنا فیروزآبادی، متخصص داروسازی بالینی و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی شیراز، با اشاره به مصرف گسترده داروهای سرماخوردگی اظهار کرد: این فرآوردهها برای کاهش علائمی مانند تب، سردرد، بدندرد، آبریزش و گرفتگی بینی و سرفه مورد استفاده قرار میگیرند و بسیاری از آنها بهصورت ترکیبی، حاوی چند ماده مؤثره هستند.
وی افزود: ترکیبی بودن این داروها ممکن است در صورت مصرف همزمان چند فرآورده، احتمال دریافت تکراری برخی مواد مؤثره را افزایش دهد. بنابراین هنگام انتخاب دارو نباید تنها به نام تجاری آن توجه کرد، بلکه لازم است ترکیبات و مقدار مواد مؤثره موجود در فرآورده نیز بررسی شود.
فیروزآبادی با اشاره به استامینوفن بهعنوان یکی از مواد مؤثره رایج در داروهای تببر و مسکن ادامه داد: استامینوفن در بسیاری از فرآوردههای ترکیبی سرماخوردگی نیز وجود دارد و ممکن است فرد بدون اطلاع از وجود این ماده در داروهای مختلف، همزمان یک فرآورده سرماخوردگی و یک مسکن حاوی استامینوفن مصرف کند.
این متخصص داروسازی بالینی خاطرنشان کرد: دریافت بیش از مقدار توصیهشده استامینوفن میتواند موجب آسیب کبدی شود و در موارد شدید، عوارض جدی ایجاد کند. به همین دلیل لازم است هنگام مصرف این ماده، ترکیبات سایر داروهای مورد استفاده نیز بررسی شود.
وی درباره برخی فرآوردههای حاوی داروهای ضداحتقان مانند سودوافدرین و فنیلافرین نیز گفت: این ترکیبات برای کاهش گرفتگی بینی مورد استفاده قرار میگیرند، اما میتوانند بر سیستم قلبیعروقی و عصبی اثر بگذارند و در برخی افراد باعث تپش قلب، افزایش فشار خون، بیقراری یا اختلال خواب شوند.
فیروزآبادی افزود: مصرف همزمان چند فرآورده حاوی ضداحتقان میتواند میزان دریافت این داروها را افزایش دهد؛ بنابراین افراد مبتلا به بیماریهای قلبیعروقی یا فشار خون و همچنین کسانی که داروهای خاص مصرف میکنند، بهتر است پیش از استفاده از فرآوردههای حاوی ضداحتقان با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی شیراز با اشاره به وجود آنتیهیستامینهای نسل اول مانند دیفنهیدرامین و کلرفنیرامین در برخی فرآوردههای سرماخوردگی اظهار کرد: این داروها میتوانند در کاهش علائمی مانند آبریزش بینی و عطسه مؤثر باشند، اما ممکن است باعث خوابآلودگی، کاهش تمرکز و کند شدن واکنشها شوند.
وی ادامه داد: مصرف همزمان چند فرآورده حاوی آنتیهیستامین یا استفاده از این داروها همراه با سایر داروهای دارای اثر آرامبخش، میتواند خوابآلودگی و عوارض مرتبط با آن را تشدید کند. بنابراین در صورت بروز خوابآلودگی، انجام فعالیتهایی که به هوشیاری کامل نیاز دارند، بهویژه رانندگی، باید با احتیاط انجام شود.
فیروزآبادی همچنین درباره دکسترومتورفان، یکی از داروهای ضدسرفه موجود در برخی فرآوردههای سرماخوردگی، گفت: مصرف این دارو در مقدار توصیهشده برای بسیاری از افراد قابل تحمل است، اما مصرف بیش از مقدار توصیهشده میتواند باعث خوابآلودگی، گیجی، اختلال هماهنگی و در موارد شدید، اختلال سطح هوشیاری شود.
وی افزود: دکسترومتورفان با برخی داروهای مؤثر بر سیستم سروتونرژیک تداخل دارد و مصرف همزمان آن با بعضی از این داروها میتواند خطر بروز سندرم سروتونین را افزایش دهد. افرادی که داروهای ضدافسردگی یا سایر داروهای مؤثر بر سیستم سروتونرژیک، از جمله فلوکستین، پاروکستین یا ترامادول مصرف میکنند، بهتر است پیش از استفاده از فرآوردههای حاوی دکسترومتورفان با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
این متخصص داروسازی بالینی با تأکید بر اینکه بسیاری از داروهای سرماخوردگی با هدف کنترل علائم مصرف میشوند، اظهار کرد: افزایش تعداد فرآوردههای دارویی لزوماً به معنای بهبود سریعتر بیماری نیست و انتخاب دارو باید بر اساس علامت غالب، ماده مؤثره، شرایط فرد و سایر داروهای مصرفی انجام شود.
وی افزود: در بسیاری از موارد، انتخاب یک فرآورده متناسب با علائم به جای مصرف همزمان چند فرآورده ترکیبی میتواند احتمال دریافت غیرضروری یا تکراری مواد مؤثره را کاهش دهد.
فیروزآبادی با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به مصرف داروهای سرماخوردگی در کودکان گفت: همه فرآوردههای سرماخوردگی برای تمام گروههای سنی مناسب نیستند و مقدار مصرف آنها نیز بر اساس سن، وزن، ماده مؤثره و نوع فرآورده متفاوت است.
وی ادامه داد: نباید مقدار مصرف داروی کودک بر اساس مقدار مصرف بزرگسال تعیین شود و برای اندازهگیری شربت نیز استفاده از قاشقهای معمولی منزل توصیه نمیشود. مقدار مصرف باید بر اساس اطلاعات فرآورده و توصیه پزشک یا داروساز تعیین شود.
عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی شیراز توصیه کرد: پیش از مصرف فرآوردههای سرماخوردگی، نام مواد مؤثره و مقدار آنها روی بستهبندی یا بروشور بررسی شود و از مصرف همزمان چند فرآورده سرماخوردگی یا ضدسرفه بدون بررسی ترکیبات آنها پرهیز شود.
وی افزود: افرادی که داروهای روزانه، بهویژه داروهای قلبی، ضدافسردگی یا آرامبخش مصرف میکنند، بهتر است پیش از انتخاب فرآورده سرماخوردگی با داروساز مشورت کنند.
فیروزآبادی همچنین بر توجه به احتمال خوابآلودگی هنگام مصرف فرآوردههای حاوی آنتیهیستامین و انتخاب فرآورده و مقدار مصرف دارو در کودکان متناسب با سن و وزن تأکید کرد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: در صورت مصرف بیش از مقدار توصیهشده یا بروز علائم غیرمعمول پس از مصرف دارو، فرد باید برای ارزیابی پزشکی اقدام کند.
این متخصص داروسازی بالینی تأکید کرد: متفاوت بودن نام تجاری داروها لزوماً به معنای متفاوت بودن مواد مؤثره آنها نیست و توجه به ترکیبات فرآوردهها، پرهیز از مصرف همزمان داروهای مشابه و انتخاب دارو متناسب با علائم و شرایط فرد، میتواند به کاهش خطر عوارض و دریافت ناخواسته بیش از حد مواد مؤثره کمک کند.
انتهای پیام/