گروه علمی و فناوری برنا/ گوشی‌های اندرویدی زمانی که دیگر به‌روزرسانی‌های امنیتی دریافت نمی‌کنند هشدار مشخصی به کاربر نمی‌دهند و هیچ پیام یا اعلان ویژه‌ای برای اعلام پایان پشتیبانی روی دستگاه نمایش داده نمی‌شود. در چنین شرایطی گوشی همچنان مانند روز قبل کار می‌کند و ممکن است کاربر تصور کند همه چیز عادی است در حالی که ادامه استفاده از دستگاهی با نرم‌افزار قدیمی می‌تواند خطرات امنیتی آن را افزایش دهد.
به‌روزرسانی‌های امنیتی حتی از بسیاری از قابلیت‌های جدیدی که با نسخه‌های تازه اندروید ارائه می‌شوند اهمیت بیشتری دارند.
به‌روزرسانی‌های سیستم‌عامل معمولا امکانات و ویژگی‌های جدیدی به گوشی اضافه می‌کنند، اما وصله‌های امنیتی با برطرف کردن آسیب‌پذیری‌هایی که مهاجمان می‌توانند از آنها برای سرقت اطلاعات یا نصب بدافزار استفاده کنند نقش مهمی در حفظ امنیت دستگاه دارند.
به همین دلیل ممکن است یک گوشی از نظر ظاهری و عملکردی کاملا سالم به نظر برسد، اما برای مدت طولانی هیچ وصله امنیتی جدیدی دریافت نکرده باشد. مشکل اینجاست که خود گوشی معمولا نمی‌تواند به کاربر بگوید چه زمانی پشتیبانی آن به پایان می‌رسد و تنها می‌تواند تاریخ آخرین به‌روزرسانی امنیتی دریافت‌شده را نمایش دهد بنابراین برای مشخص کردن وضعیت واقعی پشتیبانی گوشی باید چند بخش مختلف را بررسی کرد.
اولین مرحله، بررسی خود گوشی است. برای این کار باید وارد بخش Settings شوید و گزینه About Phone را انتخاب کنید. در برخی گوشی‌ها از جمله مدل‌های سامسونگ ممکن است اطلاعات نرم‌افزاری در بخش Software information قرار داشته باشد.
در این قسمت می‌توان اطلاعاتی مانند نسخه اندروید، تاریخ آخرین به‌روزرسانی امنیتی و وضعیت Google Play system update را مشاهده کرد.
تاریخ درج‌شده در بخش به‌روزرسانی امنیتی نشان می‌دهد گوشی چه زمانی آخرین وصله امنیتی را دریافت کرده است، اما این تاریخ به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که آیا دستگاه در آینده نیز به‌روزرسانی دریافت خواهد کرد یا خیر.
به‌عنوان یک قاعده کلی اگر تاریخ آخرین وصله امنیتی بیش از سه تا شش ماه قبل باشد می‌تواند نشانه‌ای باشد که گوشی به پایان دوره پشتیبانی خود نزدیک شده یا حتی از آن عبور کرده است.
در مرحله بعد بهتر است مسیر Settings > System > Software update را نیز بررسی کنید. در این بخش مشخص می‌شود آیا به‌روزرسانی جدیدی برای نصب روی گوشی وجود دارد یا خیر.
کاربر نباید فقط به به‌روزرسانی کامل سیستم‌عامل توجه کند. Google Play system updates نیز به‌صورت جداگانه منتشر می‌شوند و برخی اجزای اصلی سیستم مانند بخش‌های مرتبط با پخش رسانه و ارتباطات را به‌روزرسانی و اصلاح می‌کنند؛ بنابراین این به‌روزرسانی‌ها می‌توانند در فاصله میان انتشار نسخه‌های بزرگ‌تر سیستم‌عامل لایه دیگری از محافظت را برای گوشی فراهم کنند.
برای بررسی به‌روزرسانی‌های موجود می‌توان وارد Google Play Store شد، روی تصویر پروفایل ضربه زد و گزینه Manage apps & device را انتخاب کرد. سپس در بخش Updates available و گزینه See details می‌توان برنامه‌هایی را که نسخه جدید آنها منتشر شده است مشاهده کرد. این فهرست می‌تواند شامل Google Play Services نیز باشد.
با وجود این بررسی‌ها هنوز یک سؤال مهم باقی می‌ماند: گوشی دقیقا تا چه زمانی قرار است به‌روزرسانی دریافت کند؟
بررسی تاریخ آخرین وصله یا وجود نداشتن به‌روزرسانی جدید به‌تنهایی نمی‌تواند زمان پایان پشتیبانی دستگاه را مشخص کند. برای پاسخ به این سوال باید به اطلاعات مربوط به چرخه عمر مدل گوشی مراجعه کرد.
تولیدکنندگان گوشی معمولا تاریخ مشخصی را به‌عنوان تاریخ انقضا یا پایان عمر دستگاه روی خود گوشی اعلام نمی‌کنند. در چنین شرایطی وب‌سایت endoflife.date می‌تواند برای بررسی وضعیت پشتیبانی دستگاه مورد استفاده قرار گیرد.
در این وب‌سایت در بخش Operating Systems > Android OS می‌توان نسخه اندروید مورد استفاده روی گوشی را با اطلاعات مربوط به پشتیبانی امنیتی مقایسه کرد. همچنین در بخش Device list می‌توان برند گوشی را جست‌و‌جو کرد تا جدولی شامل تاریخ دقیق پایان دریافت وصله‌های امنیتی مدل‌های مختلف نمایش داده شود. برای نمونه Samsung Galaxy S۲۶ FE طبق این اطلاعات تا سپتامبر ۲۰۳۳ به‌روزرسانی‌های اندروید و امنیتی دریافت خواهد کرد در حالی که پشتیبانی امنیتی Google Pixel ۶ Pro در اکتبر ۲۰۲۶ به پایان رسیده است.
هر شرکت سازنده برنامه متفاوتی برای پشتیبانی نرم‌افزاری از گوشی‌های خود دارد. اگرچه گوگل توسعه‌دهنده سیستم‌عامل اندروید است، اما این شرکت سازنده گوشی است که تعیین می‌کند هر مدل برای چه مدت به‌روزرسانی دریافت کند.
تولیدکنندگان نسخه اندروید را دریافت کرده رابط کاربری اختصاصی خود را روی آن قرار می‌دهند، برای مثال One UI در گوشی‌های سامسونگ یا OxygenOS در گوشی‌های وان‌پلاس. سپس وصله‌های امنیتی را در کنار قابلیت‌ها و تغییرات نرم‌افزاری اختصاصی خود ارائه می‌کنند.
همین لایه اضافی یکی از دلایلی است که باعث می‌شود به‌روزرسانی‌های امنیتی همزمان برای تمام گوشی‌های اندرویدی منتشر نشوند. گوشی‌های Pixel معمولا به‌روزرسانی‌ها را سریع‌تر دریافت می‌کنند زیرا گوگل ابتدا سخت‌افزار‌های خود را در اولویت قرار می‌دهد در حالی که سایر تولیدکنندگان باید وصله‌های امنیتی را با نرم‌افزار اختصاصی خود سازگار کنند.
مدت زمان پشتیبانی نرم‌افزاری در شرکت‌های مختلف متفاوت است. برای نمونه:
• گوگل: گوشی‌های Pixel ۸ و مدل‌های جدیدتر این خانواده، هفت سال به‌روزرسانی‌های امنیتی و سیستم‌عامل دریافت می‌کنند.
• سامسونگ: از سری Galaxy S۲۴ و گوشی‌های Z Fold۶ و Z Flip۶ این شرکت هفت سال پشتیبانی ارائه می‌کند. برخی مدل‌های قدیمی‌تر سری Galaxy A و گوشی‌های پرچمدار عرضه‌شده از سال ۲۰۱۹ به بعد چهار سال پشتیبانی دریافت می‌کنند در حالی که دوره پشتیبانی برخی مدل‌های اقتصادی به شش سال می‌رسد.
• وان‌پلاس: برای OnePlus ۱۲ این شرکت چهار سال به‌روزرسانی سیستم‌عامل و پنج سال وصله امنیتی ارائه می‌کند. مدت دریافت به‌روزرسانی‌های امنیتی برای OnePlus ۱۳ به شش سال افزایش یافته است.
نکته مهم این است که این دوره‌های زمانی از زمان عرضه اولیه گوشی محاسبه می‌شوند نه از زمانی که کاربر آن را خریداری کرده است؛ بنابراین خرید یک گوشی قدیمی و استفاده از آن برای چند سال به این معنا نیست که کاربر از زمان خرید، کل دوره پشتیبانی اعلام‌شده توسط شرکت را در اختیار خواهد داشت.
اتحادیه اروپا نیز برای افزایش عمر مفید گوشی‌های هوشمند وارد عمل شده است. از ژوئن ۲۰۲۵ مقررات Ecodesign for Sustainable Products Regulation تولیدکنندگان را ملزم می‌کند برای گوشی‌های هوشمند جدیدی که در این منطقه به فروش می‌رسند حداقل پنج سال به‌روزرسانی نرم‌افزاری ارائه کنند.
هدف از چنین سیاست‌هایی افزایش طول عمر محصولات کاهش دورریز تجهیزات الکترونیکی و فراهم کردن امکان استفاده ایمن‌تر و طولانی‌تر از گوشی‌های هوشمند است.
پایان پشتیبانی نرم‌افزاری به این معنا نیست که گوشی ناگهان از کار می‌افتد. دستگاه همچنان روشن می‌شود و بسیاری از برنامه‌ها نیز ممکن است مانند گذشته کار کنند. با این حال ادامه استفاده از گوشی بدون وصله‌های امنیتی می‌تواند به یک خطر فزاینده تبدیل شود به‌خصوص اگر از دستگاه برای کار‌های حساسی مانند استفاده از اپلیکیشن‌های بانکی، مدیریت حساب‌های مالی یا نگهداری رمز‌های عبور استفاده شود.
تعویض گوشی نیز همیشه برای کاربران امکان‌پذیر نیست؛ بنابراین اگر گوشی وارد آخرین سال پشتیبانی خود شده یا دوره پشتیبانی آن به پایان رسیده است، می‌توان با رعایت چند نکته میزان خطر را کاهش داد.
نخست باید به‌روزرسانی خودکار برنامه‌ها از طریق Google Play فعال باشد تا اپلیکیشن‌ها در صورت انتشار نسخه‌های جدید و رفع آسیب‌پذیری‌های امنیتی به‌روز شوند.
همچنین توصیه می‌شود از نصب برنامه‌ها از منابع خارج از Google Play Store یا اصطلاحا sideloading خودداری شود، زیرا نصب برنامه از منابع نامعتبر می‌تواند احتمال ورود بدافزار به گوشی را افزایش دهد.
فعال کردن احراز هویت دومرحله‌ای (۲FA) برای حساب گوگل و سایر حساب‌های حساس نیز اقدام مهم دیگری است. علاوه بر این بهتر است قابلیت پشتیبان‌گیری خودکار فعال باشد تا در صورت بروز مشکل، اطلاعات مهم کاربر از بین نرود.
کاربران همچنین باید فهرست برنامه‌های نصب‌شده روی گوشی را بررسی کنند و برنامه‌هایی را که دیگر استفاده نمی‌کنند حذف کنند. بررسی مجوز‌های دسترسی برنامه‌ها و لغو مجوز‌های حساس در مواردی که برنامه واقعا به آنها نیاز ندارد نیز می‌تواند سطح خطر را کاهش دهد.
در مورد اتصال به اینترنت نیز بهتر است تا حد امکان از استفاده از شبکه‌های Wi-Fi عمومی و نامطمئن خودداری شود مگر اینکه از یک VPN قابل اعتماد استفاده شود.
این اقدامات نمی‌توانند جایگزین دریافت وصله‌های امنیتی سیستم‌عامل شوند اما در شرایطی که گوشی دیگر به‌روزرسانی نمی‌شود، می‌توانند به محافظت بیشتر از اطلاعات و حساب‌های کاربر کمک کنند.
اگر تاریخ آخرین وصله امنیتی گوشی بیش از شش ماه قبل بوده یا مشخص شده است که مدل مورد استفاده از تاریخ پایان پشتیبانی خود عبور کرده بهتر است کاربر تعویض دستگاه را در نظر بگیرد.
در حال حاضر گوشی‌های پرچمدار Pixel و Samsung از جمله گزینه‌هایی هستند که دوره‌های طولانی‌تری برای دریافت به‌روزرسانی ارائه می‌کنند. با این حال مهم‌ترین نکته هنگام خرید گوشی جدید این است که کاربر پیش از خرید سیاست به‌روزرسانی و مدت زمان پشتیبانی همان مدل را بررسی کند. به این ترتیب می‌توان از خرید دستگاهی که تنها مدت کوتاهی از عمر پشتیبانی آن باقی مانده است جلوگیری کرد و برای چند سال آینده از دریافت به‌روزرسانی‌های امنیتی مطمئن بود.
منبع: انگجت
انتهای پیام/