گروه سیاسی و بین‌الملل برنا/ مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در شرایطی از ادامه گفت‌وگو و مذاکره با طرف مقابل سخن می‌گوید که همزمان تاکید دارد ایران در «یک جنگ تمام‌عیار در ابعاد کامل» قرار دارد؛ موضعی که نشان می‌دهد تهران در حالی مسیر دیپلماسی را باز نگه داشته که همزمان خود را درگیر یک رویارویی نظامی مستقیم با آمریکا می‌داند. در مقابل، واشنگتن نیز از آمادگی برایتوافق سخن می‌گوید، اما همزمان بر اعمال فشار نظامی و پذیرش شروط مشخص در پرونده هسته‌ای تاکید دارد.
پزشکیان در جلسه هیات دولت با اشاره به شرایط موجود کشور تصریح کرد: «ما در یک جنگ تمام‌عیار در ابعاد کامل قرار داریم. البته در این شرایط، ضمن اینکه در حال گفتگو و مذاکره هستیم، برای احقاق حق و حقوق ملت ایران از موضع عزت و اقتدار سخن می‌گوییم و در عین حال با قدرت برنامه مقاومت و تاب‌آوری را دنبال می‌کنیم.»
همزمان، یک مقام ارشد ایرانی در گفت‌وگو با رویترز اعلام کرده است که در حال حاضر هیچ مذاکره‌ای میان ایران و آمریکا درباره برنامه هسته‌ای تهران در جریان نیست و واشنگتن ابتدا باید شروط تهران را بپذیرد تا موضوع هسته‌ای قابل مذاکره باشد. به گزارش انتخاب، این مقام ایرانی تاکید کرده است که «به‌رسمیت‌شناختن حق غنی‌سازی ایران از سوی آمریکا خط قرمز تهران است» و پیشنهادهای آمریکا درباره برنامه هسته‌ای ایران با مطالبات تهران در تضاد است. این مقام همچنین تاکیدکرده است: «ایران هرگز از حق خود برای غنی‌سازی صرف‌نظر نخواهد کرد، اما جزئیات غنی‌سازی می‌تواند بعدا مورد بحث قرار گیرد.» ایران پیشتر در پیشنهاد هفت بندی خود، شروطی را برای پایان دادن به جنگ و بازگشت به مسیر دیپلماتیک مطرح کرده است؛ شروطی که نشان می‌دهد از نگاه تهران، مذاکره صرفا درباره پرونده هسته‌ای نیست، بلکه پایان درگیری و رفع فشارهایاقتصادی و نظامی نیز باید در دستور کار قرار گیرد.
به این ترتیب، پیشنهاد تهران تلاش دارد میان دو مسیرجنگ و دیپلماسی پیوند ایجاد کند؛ به این معنا که توقف درگیری و کاهش فشارهای اقتصادی و نظامی، زمینه را برای ورود به مذاکرات هسته‌ای و بررسی جزئیات فنیفراهم کند. در مقابل، مقام ایرانی تاکید کرده است که اصل حق غنی‌سازی قابل معامله نیست و تنها جزئیات آن می‌تواند در روند مذاکرات مورد بحث قرار گیرد.
درخواست معنادار ونس
در سوی مقابل، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا،تاکید کرده است که ایران برای پایان دادن به جنگ هفت‌ماهه و برآورده کردن خواسته‌های آمریکا باید ظرفیت غنی‌سازی هسته‌ای خود را به‌طور «معناداری» کاهش دهد. ونس گفت: «اگر سلاح هسته‌ای نمی‌خواهید، پس چرا به سوخت غنی‌شده ۶۰ درصد نیاز دارید؟ و اگر می‌خواهید تعهد خود را به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهید، سوخت با غنای بالا تولید نکنید. این یک مسئله کاملا ابتدایی و اساسی است.» او افزود: «فکر می‌کنماگر آنها می‌خواهند تعهد خود را به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهند، باید اقدام معناداری درباره ظرفیت غنی‌سازی خود انجام دهند.»
به گفته ونس، هرگونه توافق میان دو طرف مستلزم کاهش واقعی ظرفیت غنی‌سازی ایران است، نه صرفا ارائه تضمین‌هایی درباره کاهش این ظرفیت در آینده. او در عین حال گفت آمریکا همچنان برای دستیابی به توافق آمادگی دارد، اما خواستار امتیازات هسته‌ای ملموس از سوی ایران خواهد بود.
اختلاف بر سر نقطه آغاز مذاکره
به این ترتیب، اختلاف اصلی تهران و واشنگتن تنها به محتوای توافق احتمالی محدود نمی‌شود، بلکه دو طرف حتی بر سر نقطه آغاز مذاکرات نیز اختلاف دارند. تهران تاکید می‌کند ابتدا باید شروطی همچون توقف جنگ، رفع محدودیت‌های اقتصادی و تضمین‌های امنیتی مورد توجه قرار گیرد و سپس درباره جزئیات برنامه هسته‌ای گفت‌وگو شود؛ در مقابل، واشنگتن مسئله کاهش ظرفیت غنی‌سازی را در مرکز هر توافق احتمالی قرار داده است.
این اختلاف در شرایطی ادامه دارد که ایران و آمریکا طیهفته‌های اخیر پیشنهادهایی را با هدف پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، مسیر حیاتی انتقال انرژی در جهان، میان یکدیگر ردوبدل کرده‌اند. با این حال، دونالد ترامپ آخرین پیشنهاد تهران را رد کرده و هشدار دادهاست که عملیات نظامی ممکن است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای تشدید شود. از سوی دیگر، ونس مدعی شده است که یکی از عوامل پیچیده‌کننده مذاکرات این است که واشنگتن مطمئن نیست چه کسی در تهران تصمیم گیری می‌کند. او گفت آمریکا با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهورایران، و سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در حال مذاکره است. ونس گفت: «یکی از چیزهایی که متوجه آن شده‌ایم این است که کاملا مشخص نیست کشور آنها چگونه تصمیم‌گیری می‌کند.» این در حالی است که اسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی روز یکشنبه در نشست خبری با خبرنگاران تاکید کرد که مقام‌هایآمریکایی به‌خوبی می‌دانند طرف‌های ایرانی آنها چه کسانی هستند و نظام تصمیم‌گیری ایران چگونه کار می‌کند. او افزود: «مشکل در واقع برعکس است؛ مشکل در مواضع متناقض و پیام‌های چندگانه مقام‌های آمریکایی است.»
انتهای پیام/