علیرضا شریفی یزدی، جامعه‌شناس اجتماعی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار برنا، با اشاره به نقش عوامل اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در بروز خشونت‌های خانوادگی گفت: فشار‌های معیشتی، شکاف نسلی، ضعف مهارت‌های زندگی و نارسایی‌های بازدارندگی قانونی از جمله عواملی هستند که می‌توانند اختلافات درون خانواده را تشدید کنند و در برخی موارد، زمینه‌ساز درگیری‌های مرگبار شوند.
شریفی یزدی با اشاره به تعدد عوامل مؤثر بر قتل‌های خانوادگی اظهار کرد: بررسی این پدیده نیازمند توجه هم‌زمان به عوامل حقوقی، اقتصادی، فرهنگی و روانی است و نمی‌توان افزایش خشونت در خانواده‌ها را صرفاً به یک عامل نسبت داد.
وی یکی از موضوعات قابل بررسی در این زمینه را بازدارندگی قوانین دانست و گفت: نحوه برخورد قانونی با برخی قتل‌های خانوادگی، از جمله قتل فرزند به دست پدر، با انتقاد‌هایی درباره میزان بازدارندگی مجازات‌ها همراه بوده است.
این جامعه‌شناس اجتماعی افزود: در کنار مسائل حقوقی، تغییرات نسلی و تفاوت دیدگاه میان والدین و فرزندان نیز می‌تواند به افزایش تعارض‌های خانوادگی منجر شود. هنگامی که ارزش‌ها، انتظارات و شیوه‌های زندگی نسل جدید با نگرش نسل‌های پیشین تفاوت پیدا می‌کند، در صورت نبود گفت‌و‌گو و درک متقابل، احتمال تشدید اختلافات افزایش می‌یابد.
شریفی یزدی با بیان اینکه همه درگیری‌های مرگبار از پیش برنامه‌ریزی‌شده نیستند، تصریح کرد: برخی از این حوادث در جریان مشاجره‌های شدید و تبدیل اختلافات کلامی به برخورد‌های فیزیکی رخ می‌دهند، هرچند در مواردی نیز خشونت با برنامه‌ریزی قبلی اتفاق می‌افتد. ازاین‌رو، شناخت مسیر تبدیل اختلاف به خشونت، یکی از موضوعات مهم در پیشگیری از این حوادث است.
فشار‌های اقتصادی و معیشتی؛ عامل تشدید خشونت در خانواده‌ها
این جامعه‌شناس، مشکلات اقتصادی و ناتوانی در تأمین نیاز‌های اولیه زندگی را از عوامل مهم تشدید خشونت در خانواده‌ها دانست و اظهار کرد: فشار‌های ناشی از تأمین هزینه‌های خوراک، پوشاک، مسکن و سایر نیاز‌های ضروری، به‌ویژه در خانواده‌های کم‌درآمد و بخش‌هایی از طبقه متوسط، می‌تواند سطح تنش و تعارض را افزایش دهد.
وی ادامه داد: زمانی که فشار‌های اقتصادی با ناکامی‌های دیگر و ضعف توانایی افراد در مدیریت اختلافات همراه می‌شود، احتمال بروز رفتار‌های پرخاشگرانه افزایش می‌یابد. در چنین شرایطی، مشکلات معیشتی را باید در کنار سایر عوامل مؤثر بر روابط خانوادگی بررسی کرد، نه به‌عنوان تنها علت خشونت.
شریفی یزدی همچنین به نقش اختلافات زناشویی و موضوعاتی مانند بی‌اعتمادی و خیانت در برخی درگیری‌های خانوادگی اشاره کرد و گفت: این مسائل نیز می‌توانند در کنار سایر تنش‌ها به بروز خشونت منجر شوند بااین‌حال، شدت و پیامد هر اختلاف به شرایط خانواده و نحوه مواجهه افراد با آن بستگی دارد.
انباشت خشم چگونه به درگیری‌های مرگبار منجر می‌شود
شریفی یزدی با تشریح فرایند شکل‌گیری خشم و پرخاشگری توضیح داد: در یک الگوی رفتاری، ناکامی می‌تواند احساس ناامنی ایجاد کند و ناامنی نیز با افزایش اضطراب همراه شود. اضطراب در برخی شرایط به خشم می‌انجامد و اگر این خشم به‌درستی مدیریت نشود، ممکن است در قالب رفتار‌های پرخاشگرانه بروز پیدا کند.
وی افزود: پرخاشگری می‌تواند شکل‌های متفاوتی داشته باشد؛ از غر زدن، فریاد زدن و توهین گرفته تا شکستن اشیا، درگیری فیزیکی، لجبازی و قهر. در صورت تداوم تعارض‌ها و تشدید رفتار‌های پرخاشگرانه، احتمال عبور اختلافات از سطح کلامی به برخورد‌های فیزیکی نیز افزایش می‌یابد.
این جامعه‌شناس اجتماعی با اشاره به انباشت خشم در روابط خانوادگی اظهار کرد: هنگامی که افراد امکان گفت‌و‌گو، بیان سالم ناراحتی‌ها و حل اختلافات را نداشته باشند، تعارض‌ها ممکن است به‌تدریج انباشته شوند و در یک موقعیت بحرانی به شکل انفجاری بروز کنند.
وی تأکید کرد: برخی درگیری‌های مرگبار ممکن است بدون قصد قبلی برای قتل رخ دهند، اما ناگهانی بودن حادثه از شدت پیامد‌های آن نمی‌کاهد. به همین دلیل، آموزش مدیریت خشم و مداخله به‌موقع در تعارض‌های خانوادگی اهمیت زیادی دارد.
ضعف آموزش مهارت‌های زندگی و ضرورت پیشگیری
شریفی یزدی یکی دیگر از عوامل مؤثر بر خشونت خانوادگی را ضعف آموزش مهارت‌های زندگی دانست و گفت: خانواده، مدرسه، رسانه‌ها و سایر نهاد‌های تربیتی در آموزش مهارت‌هایی مانند گفت‌و‌گو، کنترل خشم، حل مسئله و مدیریت اختلاف نقش دارند. اگر این مهارت‌ها به‌اندازه کافی آموزش داده نشوند، افراد ممکن است در مواجهه با تعارض‌های روزمره، به شیوه‌های ناکارآمد و پرخاشگرانه متوسل شوند.
وی افزود: این موضوع به‌ویژه درباره جوانان، زوج‌های تازه‌ازدواج‌کرده و افرادی که در آستانه ازدواج قرار دارند، اهمیت دارد. تقویت توانایی برقراری ارتباط مؤثر و حل اختلاف می‌تواند به کاهش تنش‌ها و جلوگیری از تشدید درگیری‌ها کمک کند.
این جامعه‌شناس اجتماعی همچنین بر ضرورت توجه به پیامد‌های اجتماعی و حقوقی خشونت‌های خانوادگی تأکید کرد و گفت: بررسی این حوادث باید علاوه بر شرایط وقوع هر پرونده، به عوامل زمینه‌ای و راهکار‌های پیشگیری نیز توجه داشته باشد.
شریفی یزدی در پایان خاطرنشان کرد: برای کاهش خشونت‌های خانوادگی، مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در حوزه‌های اقتصادی، آموزشی، فرهنگی و حقوقی ضروری است. بهبود شرایط معیشتی، تقویت مهارت‌های زندگی، فراهم کردن امکان گفت‌وگوی مؤثر در خانواده و بررسی میزان بازدارندگی قوانین می‌تواند در کنار یکدیگر به پیشگیری از تشدید تعارض‌ها و کاهش خطر وقوع حوادث مرگبار کمک کند.
انتهای پیام/