مریم بروجردنیا گفت: نخل خرما گیاهی ۲ پایه است که گلهای نر و ماده آن روی پایههای جداگانه قرار دارند به همین دلیل برای بارور شدن و تولید محصول اقتصادی، نخل ماده بایستی به وسیله گرده نر به طور مصنوعی گردهافشانی شود.
وی با تاکید بر اینکه انتخاب دانه گرده مناسب برای گرده افشانی بسیار اهمیت دارد افزود: در نخل خرما معمولا گلآذینهای نخل نر نسبت به گلآذینهای نخل ماده بسته به رقم و شرایط آب و هوایی یک هفته تا ۲ ماه ممکن است زودتر ظاهر شوند.
معاون پژوهشکده خرما و میوههای گرمسیری بیان کرد: با توجه به تغییرات شرایط آب و هوایی که باعث تنوع در زمان گلدهی گلآذینهای نخلهای ماده و نخلهای نر میشود نگهداری گرده امری ضروری به نظر میرسد و شرایط نگهداری و مدت زمان آن بر قوهنامیه دانه گرده و میزان جوانهزنی آن موثر است.
وی خاطرنشان کرد: دمای نگهداری گرده در زندهمانی و قابلیت جوانهزنی آن بسیار تاثیرگذار است هرچه رطوبت گرده، دمای نگهداری و مدت زمان نگهداری کمتر باشد باعث افزایش قوهنامیه گرده و در نهایت بهبود میوهنشینی و عملکرد میوه میشود از این رو برای نگهداری بلندمدت دانههای گرده، نگهداری آنها به صورت گرده خشک یا خوشکهای خشک در محیط فریزر پیشنهاد میشود.
بروجردینیا با اشاره به اینکه ارقام نر خرما از نظر میزان و کیفیت گرده تولیدی بسیار متنوع هستند گفت: کاربرد میزان گرده کافی تضمین کننده میوه نشینی مطلوب یک رقم ماده خرما نیست مگر آن که گرده مورد استفاده از قوه نامیه و به ویژه درصد بالای جوانه زنی برخوردار باشد.
وی توضیح داد: ارقام ماده بسته به اندازه خوشه و تعداد گل در خوشه آنها به میزان گرده متفاوتی نیاز دارند ارقام ماده با خوشه بزرگ تر و تعداد بیشتر کل در خوشه به مقدار بیشتری گرده نیاز دارند.
معاون پژوهشکده خرما و میوههای گرمسیری افزود: گردهافشانی گلهای ماده یک تا ۲ روز قبل از باز شدن طبیعی اسپاتها تا سه روز پس از شکافته شدن طبیعی آنها و ظهور گلها، با میزان میوهنشینی مطلوبی همراه است.
به گفته وی عملیات باغی از قبیل مدیریت آبیاری باغ جایگاه ویژه ای در تعیین زمان ظهور و باز شدن غلافها در نخلهای نر و ماده دارد و معمولا نخل هایی که در فصول پاییز و زمستان آب بیشتری دریافت میکنند گاهی تا یک ماه زودتر گل میدهند.
بروجردینیا تصریح کرد: دمای بهینه برای جوانه زنی دانه گرده و میوه نشینی مطلوب در فصل گرده افشانی ۲۷ درجه سانتیگراد است برای همین افزایش یا کاهش دما نسبت به دمای بهینه میتواند روی میوه نشینی اثر منفی بگذارد.
وی با بیان اینکه باد خنک و ملایم باعث بهبود گرده افشانی میشود گفت: با این حال وزش بادهای شدید و طوفانی و گرم با پراکنده کردن دانههای گرده ممکن است باعث کاهش میزان میوهنشینی شوند.
معاون پژوهشکده خرما و میوههای گرمسیری تاکید کرد: ریزگرد در هوا میتوانند بسته به شدت آن اثر منفی بر گرده افشانی داشته باشند همچنین اگر بارندگی در فاصله زمانی کمتر از ۶ ساعت پس از گردهافشانی رخ دهد، تکرار عملیات گردهافشانی در این صورت ضرورت پیدا میکند.
بر اساس این گزارش خوزستان با تولید سالانه ۳۷۰ هزار تن خرما، ۲۳ درصد تولید کشور را به خود اختصاص داده و به عنوان دومین استان تولیدکننده خرما در کشور مطرح است.
مناطق جنوبی خوزستان از نخستین خاستگاههای خرما در ایران و جهان به شمار میروند و با برخورداری از بیش از ۷۵ رقم متنوع و بزرگترین ذخایر ژرمپلاسم کشور، ظرفیت بینظیری در این بخش دارند.
شرایط اقلیمی مناسب، خاک حاصلخیز، منابع آبی سطحی و موقعیت استراتژیک برای صادرات نیز زمینهای مطلوب برای توسعه نخیلات در استان فراهم کرده است.
شهرستان شادگان با بیش از ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار اصله نخل و تولید سالانه حدود ۱۵۰ هزار تن خرما، بزرگترین تولیدکننده خرما در استان است و پس از آن شهرستانهای آبادان، کارون، خرمشهر، بهبهان و ماهشهر قرار دارند.