قاب دوربین فودبلاگرها با نورپردازیهای حسابشده روی کوهی از کالباس و پنیر پیتزا متمرکز میشود و تصاویری که زیر نور لامپهای الایدی چشمگیرتر از آنچه هستند به نظر میرسند. اینفلوئنسرهای حوزه غذا با هیجان از آنچه انقلاب قیمتی در بازار فستفود میخوانند سخن میگویند و این حجمهای غیرمتعارف را گزینهای استثنایی برای مشتریان معرفی میکنند. واقعیت بازار اما در بسیاری از موارد فاصله قابلتوجهی با این روایتهای فضای مجازی دارد و بررسی هزینههای واقعی تولید، پرسشهای جدی درباره پایداری چنین قیمتهایی مطرح میکند.
ویترین سوتوکور دو مغازه همسایه در شرق تهران
دو واحد فستفود در یکی از راستههای تجاری شرق تهران، تصویری روشن از رقابت قیمتی در بازار غذا ارائه میکنند. تابلوی یکی از مغازهها با رنگهای تند و فونت درشت، ساندویچ بندری ۴۰۰ گرمی را با قیمت ۱۰۰ هزار تومان تبلیغ میکند. چند قدم آنسوتر، مغازهای دیگر نرخ هر کیلو فلافل را ۲۰۰ هزار تومان و قیمت ساندویچ فلافل را ۸۰ هزار تومان اعلام کرده است.
کارگران این دو واحد تلاش میکنند توجه رهگذران را به سمت پیشخوان خود جلب کنند. دیگهای روغن در حال جوششاند و بوی ادویه و پیازداغ فضای اطراف را پر کرده است. در حالی که ویدئوهای پربازدید شبکههای اجتماعی تصویری از ازدحام مشتریان ارائه میدهند، مشاهدات میدانی در روزهای پایانی خرداد ۱۴۰۵ از رونق چشمگیر این واحدها حکایت ندارد. همین فاصله میان تصویر منتشرشده در فضای مجازی و واقعیت میدانی، این گمانه را تقویت میکند که بخشی از این محتواها با هدف جلب مخاطب و افزایش بازدید تولید شده باشند.
هزینههای بالای اجاره، دستمزد و مواد اولیه باعث شده برخی فعالان صنفی به مدلهای متفاوتی از جذب مشتری روی بیاورند. در این میان، همکاریهای تبلیغاتی میان برخی واحدهای صنفی و تولیدکنندگان محتوا نیز موضوعی است که از سوی فعالان بازار مطرح میشود. با این حال، بررسی هزینه مواد اولیه نشان میدهد عرضه برخی از این محصولات با قیمتهای اعلامی، نیازمند واکاوی دقیقتر ساختار درآمدی و هزینهای این کسبوکارهاست.
حسابوکتاب میلیونی ابربمبهای ۱۶ همبرگری
یکی از محصولات تبلیغشده در این فضا، ساندویچهای بسیار بزرگی است که از ۱۶ همبرگر، ۲۰ هاتداگ و چند قالب ژامبون به همراه حجم قابلتوجهی پنیر پیتزا تشکیل شدهاند. فودبلاگرها معمولاً روی ابعاد این محصولات مانور میدهند، اما در بسیاری از ویدئوها قیمت نهایی محصول با همان برجستگی نمایش داده نمیشود.
بررسی قیمت عمده مواد اولیه با کیفیت متوسط در بازار خردادماه نشان میدهد هزینه تهیه چنین محصولی میتواند به حدود یک میلیون و ۸۵۰ هزار تومان برسد. هزینه خرید ۱۶ همبرگر شرکتی و ۲۰ هاتداگ معمولی نزدیک به یک میلیون تومان برآورد میشود. چهار قالب 40 برگی ژامبون مخلوط و حدود یک و نیم کیلوگرم پنیر پیتزای تاپینگ نیز حدود ۸۵۰ هزار تومان دیگر به هزینهها اضافه میکند. نان، بستهبندی، مواد مصرفی و دستمزد نیروی کار نیز مجموع هزینه تمامشده را به بیش از دو میلیون تومان میرساند.
بر همین اساس، برخی کارشناسان صنفی معتقدند فروش چنین محصولی با قیمتهایی بسیار پایینتر از هزینه تمامشده اقتصادی نیست. در چنین شرایطی این احتمال مطرح میشود که بخشی از کاهش هزینهها از طریق استفاده از مواد اولیه ارزانتر، کاهش کیفیت برخی اقلام یا جبران سود از محل فروش محصولات جانبی صورت گیرد. فعالان بازار همچنین معتقدند در برخی نمونههای ارزانقیمتتر ممکن است از فرآوردههایی با درصد گوشت پایینتر استفاده شود، هرچند درباره ترکیب دقیق محصولات هر واحد صنفی بدون بررسی رسمی نمیتوان اظهارنظر قطعی کرد.
معادله ریاضی بندری ۴۰۰ گرمی صد هزار تومانی
ساندویچ بندری ۴۰۰ گرمی با قیمت ۱۰۰ هزار تومان نیز از منظر اقتصادی پرسشبرانگیز است. هزینه یک نان باگت به همراه مخلفات ساده، بستهبندی و بخشی از هزینههای جاری مغازه حدود ۴۰ هزار تومان برآورد میشود. در چنین شرایطی برای مواد اصلی ساندویچ و سود فروشنده، حدود ۶۰ هزار تومان باقی میماند.
سوسیس آلمانی ۴۰ درصد دارای مجوز رسمی در بازار عمدهفروشی با قیمتهایی کمتر از حدود ۱۸۰ هزار تومان در هر کیلو بهسختی یافت میشود. ترکیب این محصول با پیاز، رب و روغن، قیمت هر کیلوگرم ملات بندری را به حدود ۱۲۰ هزار تومان میرساند. بنابراین ۴۰۰ گرم از این ترکیب حدود ۴۸ هزار تومان هزینه خواهد داشت و مجموع هزینه مواد اولیه و نان به حدود ۸۸ هزار تومان میرسد.
به همین دلیل برخی فعالان بازار معتقدند در نمونههای بسیار ارزان، احتمال افزایش سهم مواد کمهزینهتر در ترکیب نهایی وجود دارد. استفاده بیشتر از پیاز، رب یا سایر افزودنیهای ارزانتر میتواند حجم محصول را افزایش دهد و هزینه تمامشده را کاهش دهد. با این حال، درباره ترکیب واقعی محصولات هر واحد صنفی تنها مراجع نظارتی و آزمایشگاهی میتوانند اظهارنظر قطعی داشته باشند.
قفل اقتصادی فلافلهای کیلویی ۲۰۰ هزار تومانی
فروش فلافل کیلویی ۲۰۰ هزار تومانی نیز از منظر اقتصادی قابل بررسی است. قیمت نخود خام در بازار عمدهفروشی به حدود ۲۳۰ هزار تومان در هر کیلو رسیده و هزینههای جانبی همچون پیاز، ادویه، انرژی و روغن نیز باید به آن افزوده شود. به گفته برخی فعالان صنف، هزینه تولید هر کیلو فلافل آماده میتواند به ارقام نزدیک به قیمت فروش برسد.
در چنین شرایطی برخی کارشناسان احتمال میدهند که بخشی از کاهش هزینهها از طریق تغییر فرمول تولید، استفاده از مواد حجمدهنده یا افزایش فروش در مقیاس بالا جبران شود. البته درباره شیوه تولید هر واحد صنفی نمیتوان بدون بررسیهای رسمی حکم قطعی صادر کرد. آنچه روشن است اینکه استمرار چنین قیمتهایی بدون وجود راهکاری برای کنترل هزینهها دشوار به نظر میرسد.
ساندویچ فلافل ۸۰ هزار تومانی نیز تنها در شرایطی میتواند سودآور باشد که فروش روزانه در حجم بالا انجام شود یا بخشی از درآمد از محل فروش اقلام جانبی تأمین شود. بسیاری از فعالان بازار معتقدند اقتصاد این مدل کسبوکارها بیش از هر چیز بر گردش بالای فروش استوار است.
بهای پنهان ارزانی
کارشناسان بهداشت مواد غذایی هشدار میدهند که رقابت شدید قیمتی نباید به کاهش استانداردهای بهداشتی منجر شود. استفاده طولانیمدت از روغنهای سرخکردنی میتواند موجب افزایش ترکیبات نامطلوب ناشی از حرارت شود. رنگ بسیار تیره روغن یا بوی شدید ناشی از سوختگی، از جمله نشانههایی است که معمولاً مورد توجه بازرسان بهداشتی قرار میگیرد.
رعایت زنجیره سرد در نگهداری فرآوردههای گوشتی نیز یکی از مهمترین الزامات بهداشتی است. هرگونه اختلال در فرآیند نگهداری میتواند زمینه رشد میکروارگانیسمهای مضر را فراهم کند. درباره وضعیت بهداشتی این واحدهای صنفی نمیتوان بدون گزارش رسمی مراجع ذیصلاح قضاوت کرد، اما متخصصان همواره بر اهمیت نظارت مستمر در این حوزه تأکید دارند.
آنچه در فضای مجازی بهعنوان یک فرصت استثنایی اقتصادی معرفی میشود، در میدان واقعیت نیازمند بررسی دقیقتری است. محاسبات هزینه تولید نشان میدهد بسیاری از قیمتهای شگفتانگیز بازار فستفود بدون در نظر گرفتن کیفیت مواد اولیه، حجم واقعی محصول، مدل درآمدی کسبوکار و استانداردهای بهداشتی قابل ارزیابی نیستند. پشت هر ارزانی غیرمعمول، معمولاً پرسشی اقتصادی نهفته است که پاسخ آن تنها با نگاه دقیقتر به جزئیات مشخص میشود.
انتهای پیام/