هیأت بلندپایه دیپلماتهای ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس هیأت مذاکرهکننده، روز گذشته برای پیگیری مطالبات ایران در چارچوب تفاهمنامه پایان جنگ راهی سوئیس شد. این سفر در شرایطی انجام شد که نقض بند نخست تفاهم تهران - واشنگتن که بر پایان جنگ در تمامی جبههها از جمله لبنان تأکید دارد، نخستین چالش جدی را در مسیر اجرای توافق ایجاد کرد و بهسرعت بر روند آغاز مذاکرات هستهای در سوئیس سایه انداخت.
اسماعیل بقائی، سخنگوی تیم مذاکرهکننده ایران، درباره انتظارات تهران از این دیدار گفت: برای تبیین انتظارات ایران از این نشست باید به فلسفه برگزاری آن اشاره کرد. دلیل اصلی تشکیل این جلسه، اطمینان از اجرای تعهدات طرف مقابل است. نخستین گام، حصول اطمینان از تحقق پیششرطهای لازم برای آغاز مذاکرات مربوط به توافق نهایی است و مهمترین این پیششرطها، اجرای همان پنج بندی است که پیشتر به آن اشاره شد. اجرای این پنج بند باید آغاز شود و ما از استمرار آن اطمینان حاصل کنیم.
بقائی خاطرنشان کرد: در مرحله نخست، بند یک مورد توجه قرار دارد. این بند ناظر بر توقف جنگ در همه جبههها از جمله لبنان است و از اهمیت ویژهای برای جمهوری اسلامی ایران برخوردار است.
وی افزود: باید دید تا پایان گفتوگوهای امروز روند مذاکرات به چه سمتی پیش خواهد رفت، اما هدف ما تمرکز بر اطمینان از اجرای تعهدات طرف مقابل بر اساس یادداشت تفاهم ۲۸ خرداد است.
رضا جلالی، کارشناس مسائل آمریکا نیز در گفتوگو با خبرنگار سیاست خارجی خبرگزاری برنا درباره روند مذاکرات تهران و واشنگتن برای دستیابی به توافق نهایی اظهار کرد: رئیسجمهور آمریکا در کنفرانس خبری خود در حاشیه نشست گروه ۷ در فرانسه، این توافق را یک پیروزی بزرگ برای آمریکا توصیف کرد. در نهایت نیز چهارشنبه هفته گذشته این تفاهمنامه توسط رؤسای جمهور ایران و آمریکا، مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ، به امضا رسید.
وی افزود: بر اساس این تفاهمنامه، مهلتی ۶۰ روزه برای بررسی و گفتوگو درباره ۱۴ بند آن در نظر گرفته شده است. در این چارچوب، نمایندگان ارشد ایران و آمریکا، شامل تیم مذاکرهکننده ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف و تیم مذاکرهکننده آمریکایی به سرپرستی معاون رئیسجمهور آمریکا، با میانجیگری پاکستان و قطر مذاکرات خود را آغاز کردهاند و اکنون باید منتظر ماند و دید که این تفاهمنامه به چه نتایجی منتهی خواهد شد.
جلالی ادامه داد: نتیجه این روند میتواند زمینهساز تداوم و تثبیت تفاهمنامه باشد. نکته مهم این است که در یکی از بندهای این سند بهصراحت آمده است که جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به همراه متحدان خود در جنگ ۴۰ روزه، با امضای این سند بر پایان فوری و دائمی جنگ در تمامی جبههها، بهویژه لبنان، توافق کردهاند.
این کارشناس مسائل آمریکا تصریح کرد: دو طرف همچنین متعهد شدهاند که از این پس هیچگونه اقدام خصمانهای علیه یکدیگر انجام ندهند و از تهدید یا استفاده از زور خودداری کنند.
وی خاطرنشان کرد: ارتش رژیم صهیونیستی برای برهم زدن این توافق تلاش میکند و با هدف قرار دادن شیعیان جنوب لبنان، میتواند بار دیگر فضای بیاعتمادی را بر این تفاهمنامه حاکم کند. چنین وضعیتی ممکن است روند اجرای تفاهمنامه، بهویژه در حوزه رفع تحریمها، را با چالشهای جدی روبهرو سازد.
جلالی درباره چالشهای پیشروی رفع تحریمها و تأثیر رویکرد سختگیرانه کنگره آمریکا بر این روند اظهار کرد: کنگره آمریکا که از مجلس نمایندگان و سنا تشکیل شده است، بار دیگر موضوع محدودسازی اختیارات رئیسجمهور را در دستور کار قرار داده است. به نظر میرسد نمایندگان کنگره در تلاشاند اختیارات رئیسجمهور، بهویژه دونالد ترامپ، را در چارچوبی قرار دهند که از نگاه آنان منافع آمریکا با مخاطره مواجه نشود.
این استاد دانشگاه گفت: در دو جریان اصلی سیاسی آمریکا، یعنی جمهوریخواهان و دموکراتها، دیدگاههای متفاوتی درباره عملکرد کاخ سفید وجود دارد. دموکراتها بهطور خاص انتقادات جدی نسبت به رویکرد جمهوریخواهان حاکم بر کاخ سفید دارند و این اختلافنظرها میتواند بر تحولات سیاسی آینده آمریکا اثرگذار باشد.
وی ادامه داد: آبانماه امسال انتخابات میاندورهای سنا برگزار خواهد شد و برخی شواهد و تحلیلها نشان میدهد که دموکراتها ممکن است در این انتخابات دست بالا را پیدا کنند. تحقق چنین سناریویی میتواند زمینه تضعیف موقعیت جمهوریخواهان و تأثیرگذاری بر فضای انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ آمریکا را فراهم کند.
جلالی تصریح کرد: چنانچه جمهوریخواهان در حفظ موقعیت سیاسی خود ناکام بمانند، این مسئله در سطح داخلی و بینالمللی بهعنوان یک شکست سیاسی برای این حزب و شخص دونالد ترامپ تلقی خواهد شد.
وی در پایان تأکید کرد که تحولات آتی در کنگره و نتایج انتخابات پیشرو، نقش مهمی در تعیین سرنوشت توافقات و سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران خواهد داشت.
انتهای پیام/