مأموریت سخت روبیو در خلیج فارس/اعراب نگران توافقی هستند که میتواند موازنه منطقه را تغییر دهد
کیومرث یزدانپناه، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتوگو با خبرنگار برنا درباره سفر مارکو روبیو به منطقه اظهار کرد: این سفر نشاندهنده شکاف عمیق اعتماد میان آمریکا و متحدان سنتی آن در حوزه عربی خلیج فارس پس از امضای تفاهمنامه میان واشنگتن و تهران است.
وی افزود: اگرچه هدف اصلی این سفر، اطمینانبخشی به شرکای منطقهای و ترمیم بخشی از این بیاعتمادی بوده، اما با توجه به عمق نگرانیها درباره مفاد کلیدی توافق، به نظر میرسد آمریکا در این مأموریت با چالشی جدی مواجه است و صرفاً با یک سفر دیپلماتیک نمیتواند این نگرانیها را برطرف کند.
یزدانپناه تصریح کرد: سفر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، به امارات متحده عربی، کویت و بحرین در مقطع کنونی، در راستای کاهش نگرانیهای عمیقی انجام شده است که متحدان عرب آمریکا در منطقه پس از تفاهمنامه اخیر با ایران با آن مواجه شدهاند.
این کارشناس مسائل خاورمیانه با اشاره به اهداف این سفر گفت: ارزیابی من این است که این سفر فراتر از یک دیدار تشریفاتی بوده و در واقع مأموریتی حساس با هدف تشریح و تبیین ابعاد توافق با ایران برای متحدانی است که آن را با تردید و نگرانی فراوان دنبال میکنند.
وی ادامه داد: هرچند روبیو بر جنبه مشورتی این سفر تأکید کرده و اعلام کرده است که بیش از آنکه برای «گفتن» آمده باشد، برای «شنیدن» دیدگاههای متحدان منطقهای خود به این کشورها سفر کرده است، اما واقعیتهای موجود در منطقه حاکی از آن است که ابعاد و اهداف این سفر فراتر از این اظهارات رسمی است.
مارکو روبیو تلاش میکند با قرار دادن «درک مشترک از نوع و سطح نگرانیهای کشورهای عربی حوزه خلیج فارس» در دستور کار مذاکرات، این دغدغهها را مدیریت کند. در این چارچوب، تمرکز اصلی گفتوگوها بر چند محور کلیدی قرار دارد.
یزدانپناه در این باره گفت: نخستین محور، ارائه تضمینهای امنیتی و کاهش مخاطرات ژئوپلیتیکی منطقهای است که در پی حملات موشکی ایران به برخی کشورهای منطقه شکل گرفته است. از این رو، موضوع امنیت دریانوردی در تنگه هرمز و تأکید دوباره بر تعهدات امنیتی واشنگتن در قبال متحدانش، در صدر مذاکرات قرار دارد.
وی افزود: روبیو که در جریان این سفر با سران امارات، کویت و بحرین و همچنین نمایندگان شورای همکاری خلیج فارس (GCC) دیدار کرده است، تلاش دارد ضمن تشریح جزئیات توافق و نحوه اجرای آن، با شفافسازی بیشتر، نوعی اطمینان و پشتوانه امنیتی برای این کشورها ایجاد کند.
این کارشناس مسائل خاورمیانه تصریح کرد: با این حال، آنچه مسلم به نظر میرسد این است که انجام این سفر لزوماً مطابق خواست و انتظارات مقامات عربی نبوده است. احساس ناکافی بودن توازن ایجادشده در برابر انبوهی از نگرانیها، دشواریها و نارضایتیهای اعراب از عملکرد آمریکا، وزیر امور خارجه ایالات متحده را در موقعیتی پیچیده قرار داده است.
وی ادامه داد: اگر این سفر نتواند نگرانیهای متحدان عرب واشنگتن را کاهش دهد و آنان را نسبت به سیاستهای جدید آمریکا متقاعد سازد، ایالات متحده با شرایط دشوارتری در منطقه مواجه خواهد شد. حتی این احتمال وجود دارد که برای نخستینبار حجم قابل توجهی از سرمایهگذاریها و منافع اقتصادی آمریکا در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس تحت تأثیر منفی پیامدهای وضعیت کنونی قرار گیرد.
یزدانپناه با تأکید بر اینکه ریشه نگرانیهای متحدان عرب آمریکا بسیار عمیقتر از آن است که با رایزنیها و تلاشهای دیپلماتیکی همچون سفر مارکو روبیو برطرف شود، اظهار کرد: بدون تردید کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نسبت به برخی مفاد کلیدی تفاهمنامه اخیر نگرانیهای جدی دارند؛ زیرا به اعتقاد آنها این توافق میتواند موازنه قدرت منطقهای را به نفع تهران تغییر دهد.
این کارشناس مسائل خاورمیانه ادامه داد: متحدان عرب واشنگتن نسبت به احتمال گسترش سرمایهگذاریهای گسترده و متمرکز در ایران نگرانیهای قابل توجهی دارند. آنها بیم آن دارند که در صورت نهایی شدن برخی بندهای احتمالی توافق و فراهم شدن زمینههای جدید همکاری اقتصادی با تهران، جایگاه و مزیتهای راهبردی آنان در مناسبات منطقهای و در روابط با آمریکا تحت تأثیر قرار گیرد.
وی تصریح کرد: چنانچه هر یک از این موارد در توافق نهایی که قرار است پس از پایان دوره شصت روزه مذاکرات تعیین تکلیف شود، گنجانده شود، میتوان انتظار داشت که روابط گرم و نزدیک میان کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و ایالات متحده با چالشهای جدی روبهرو شود و سطحی از فاصله و بیاعتمادی در مناسبات دو طرف شکل بگیرد.
انتهای پیام/
