سالنهای جلسات شورای اتحادیه اروپا شاهد یکی از فشردهترین دورهای گفتگوی راهبردی است. آنچه این هفته را از سایر ادوار متمایز میکند، توالی سه رویداد تعیینکننده است: نشست وزرای دفاع اتحادیه اروپا در بروکسل، گردهمایی وزرای دفاع ناتو در حومه بروکسل در "محل اقامت دبیرکل در خیابان لئوپولد" و شصت و دومین کنفرانس امنیتی مونیخ در هتل بایریشر هوف. این توالی زمانی، نه یک تصادف دیپلماتیک، که نشاندهنده نگرانی پایتختهای اروپایی از فروپاشی نظم امنیتی پساجنگ سرد است.
پارادوکس استقلال: گفتگوی بیپایان یا اقدام عملی؟
امانوئل دپوی، رئیس مرکز آیندهنگری و امنیت در اروپا، در گفتگو با الجزیره نت، نگاهی تلخ به این مذاکرات متوالی دارد. به اعتقاد او، مسأله دفاع اروپایی همواره "مورد بحث قرار میگیرد، اما هرگز با واقعیت راهبردی مواجه نمیشود." دپوی این تکرار را نه نشانه پویایی، که نماد "انشقاقات داخلی عمیق" و "ابزاری برای فرار از تصمیمگیری" توصیف میکند. به عبارت دیگر، فاصله میان "بلندپروازی" و "قابلیت" هنوز به اندازه ای عمیق است که هرگونه گام عملی را ناممکن میسازد.
ژنرال بازنشسته فرانسوی، فرانسوا شووانسی، اما زاویه دیگری را باز میکند. او این هفته را نه فصل تصمیمگیری، که "مرحله آزمون مواضع" میداند. از نگاه او، سران کشورها صرفا به "تبادل نظر ساختاریافته" خواهند پرداخت، بیآنکه ارادهای برای عبور از حرف به عمل وجود داشته باشد. با این حال، شووانسی واقعیتی انکارناپذیر را تأیید میکند: "امنیت در اروپا یک مسأله واقعی است، به ویژه با عقبنشینی آمریکا." او از "فروپاشی نظام بینالملل" سخن میگوید و تأکید میکند این حقیقتی است که باید به رسمیت شناخته شود.
بازگشت شبح "ارتش اروپایی"
استراتژی امنیت ملی آمریکا که در اواخر ۲۰۲۵ منتشر شد، صریحتر از همیشه اروپا را به "اتکا به خود" و پذیرش "مسئولیت اولیه دفاع از خویش" فراخواند. این فراخوان، بار دیگر ایده "ارتش اروپایی" را به صدر اخبار بازگرداند. اما شووانسی با نگاه یک ژنرال کهنهکار، پرسش اساسی را طرح میکند: "کدام سیاستمدار مسئولیت اعزام سربازان کشورش برای مرگ در دفاع از کشوری دیگر را خواهد پذیرفت؟" از نگاه او، در شرایط کنونی، ایجاد یک ارتش اروپایی "غیرمنطقی" است، زیرا نهادهایی چون ناتو و ستاد نظامی اروپا در بروکسل، از پیش توانایی مدیریت توانمندیهای موجود را دارند.
دپوی اما قرائت متفاوتی دارد. به اعتقاد او، اصطلاح "ارتش اروپایی" دیگر به معنای واقعی کلمه استفاده نمیشود. امروز بحث "ایجاد پایههای صنعتی لازم، تقریب میان ارتشهای اروپایی و تسریع همکاری میان کشورهای مایل به پیوستن" است. او از "ائتلاف داوطلبان" سخن میگوید که به تازگی در بحران گرینلند کارآیی خود را نشان داده و میتواند به یکی از مسیرهای خروج از بنبست اوکراین تبدیل شود. این ائتلاف، در حقیقت پاسخی اروپایی به چالش آمریکاست.
معضل تأمین مالی: ۸۰۰ میلیارد یورو تا ۲۰۳۰
پشت هر راهبرد دفاعی، اعداد و ارقامی نهفته است که رویا را به واقعیت تبدیل میکند یا در نطفه خفه میکند. هدفی که اکنون روی میز است، بسیج ۸۰۰ میلیارد تا ۱.۲ تریلیون یورو تا ۲۰۳۰ است، تا اقتصاد اروپا از قافله رقبای آمریکایی و ژاپنی عقب نماند. اما چگونگی تأمین این منابع، محل مناقشه است.
فرانسه خواستار انتشار "یوروباند" (اوراق قرضه مشترک اروپایی) از طریق تجمیع بدهیهاست؛ مدلی که در دوران کووید-۱۹ با موفقیت آزمایش شد و ۸۰۰ میلیارد یورو برای بازسازی اقتصادها بسیج کرد. اما آلمان و ایتالیا، به دلیل حجم عظیم اعداد و ارقام، چندان مشتاق به نظر نمیرسند. دپوی راهحل دیگری پیشنهاد میکند: "بسیج پساندازهای اروپایی." به گفته او، ۳۰ تریلیون یورو پسانداز بلوکهشده در اروپا وجود دارد که میتواند منبع مالی ایدهآلی باشد، به ویژه آنکه تولید ناخالص داخلی اروپا از چین بیشتر و فاصله ناچیزی با آمریکا دارد.
بازتسلیح: هزینه گزاف امروز در برابر جنگ فردا
واقعیت میدانی اما تلختر از این ارقام است. شووانسی هشدار میدهد بازتسلیح، هزینهای گزاف بر اقتصاد ملی تحمیل میکند. از کمتر از ۲ درصد تولید ناخالص داخلی برای دفاع، به ۳.۵ درصد و احتمالا ۵ درصد در آینده نزدیک خواهیم رسید. این پول، از جایی کم خواهد شد؛ از آموزش، بهداشت و زیرساخت. او پرسش تعیینکننده را مطرح میکند: "آیا آمادهایم هزینه بازتسلیح را نپردازیم و فردا در جنگی فرو رویم که برای آن آماده نشدهایم؟" این معضل واقعی سیاستمداران اروپایی در هفته سرنوشتساز مونیخ است. در همین حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی آمریکا، ریاست هیأت آمریکایی را بر عهده دارد و بیش از ۵۰ رهبر جهانی در مونیخ گرد آمدهاند تا شاید پاسخی برای این پرسش تاریخی بیابند.
انتهای پیام/