حضور جوانان در اعتکاف خواری است در چشم دشمنان اسلام
به گزارش خبرنگار اجتماعی برنا، انسان نیازهای گوناگونی دارد و خداوند متعال نیز در مقابل این تنوع نیازها، عبادتهای متنوعی را قرار داده که هر عبادتی نیاز خاصی را برآورده میکند.
اعتکاف، مخلوط چند عبادت است؛ اعتکاف هم نماز است و هم روزه، هم حج است و هم جهاد و امر به معروف و در یک سخن میتوان گفت «اعتکاف، معجون عبادتهاست».
اعتکاف، از خود گذشتن و به خدا رسیدن است. زمانی که به یاد خدا 3 روز را از همه دنیا جدا میشوی و به سیر و سیاحت درون مشغول خواهی شد، عبادتى مستحب و داوطلبانه را به نیت قرب الهی بر میگزینی تا پاک و منزه به دامان زندگی بازگردی. درست است که اعتكاف به خودی خود مستحب است، ولی به وسیله نذر كردن یا با خدا عهد بستن و با سوگند یاد كردن واجب میشود.
معنای لغوی اعتکاف
اعتكاف از مصدر باب افتعال، به معنی پیوستگی به چیزی داشتن و حبس كردن و در لغت درنگ كردن و ادامه دادن است. اعتكاف به معنای بازداشتن، مراقبت كردن، منع کردن و ملازمت همراه با تعظیم است.
لغت اعتكاف از كلمه عكف مشتق گرفته و بر وزن فَعَلَ و به معنای حبس بودن است. البته که اهل لغت برای این ماده، معانی گوناگونی را ذكر کردهاند، ولی با دقت در كلام آنها میتوان به این نتیجه رسید كه همگی آنها تقریباً یک معنای كلی و جامع را در نظر داشتهاند.
در واقع، معنای ریشهای عكف، ماندن بر محور چیزی است كه مفاهیم ملازمت، مواظبت، بازداشتن، ماندن، مقابله و ... از آثار و نتایج این معنایند. اما در میان تعاریف موجود درباره اعتكاف، بهترین تعریف را حضرت امام (ره) در تحریرالوسیله ارائه فرمودهاند و آن اینكه: «اعتكاف، عبارت است از ماندن در مسجد و درنگ درآن به قصد اینكه بندگی خدا کنید.»
اعتكاف بر حسب معنی لغوی یعنی مقیم شدن در یک محل معین و در اصطلاح فقهی عبارت است از نوعی عبادت كه انسان سه روز یا بیشتر در مسجد مقیم میشود، پا بیرون نمیگذارد و هر سه روز، روزه میگیرد. این كار شرایط و احكامی دارد كه در كتب فقهی مسطور است.
تاریخچه اعتكاف
اعتكاف در قبل از اسلام در بین ادیان الهی وجود داشته و اسلام نیز حكم آن را تنفیذ كرده است. با نگاهی به آیات قرآن كریم كه ارزشمندترین و متقنترین صُحُف تاریخ بشریت است، در مییابیم كه اعتكاف در بین پیامبران و ادیان الهی جایگاه ویژهای داشته است.
باید متذکر شد که اعتكاف مخصوص دین اسلام نیست، بلكه در ادیان الهى دیگر نیز وجود داشته و در اسلام استمرار یافته، اگر چه ممكن است در شرع مقدس اسلام پارهاى از خصوصیات و احكام و شرایط آن تغییر یافته باشد.
جدا شدن از مادیات و امور دنیوى و حضور در مسجد و دوام ذكر و عبادت خدا، به تنهایى و بدون اعتكاف نیز داراى ارزشى والا و اهمیتى فراوان است كه در این زمینه آیات، روایات و احادیث زیادى را با چنین مضمونى مىتوان یافت، اما اهمیت اعتكاف بهطور مشخص در قرآن و احادیث مورد تاكید قرار گرفته است.
برخى از آیات قرآن نیزاین مساله را تایید میکند، برای مثال خداوند متعال در آیه 125 سوره بقره مىفرماید:«... و عهدنا الى ابراهیم و اسماعیل ان طهرا بیتى للطائفین والعاكفین والركع السجود؛ به حضرت ابراهیم و اسماعیل (ع) سفارش کردیم تا خانهام را براى طواف كنندگان، معتكفان و نمازگزاران تطهیر كنند.»
از این آیه استنباط مىشود كه در زمان حضرت ابراهیم و اسماعیل (ع) عبادتى به نام اعتكاف وجود داشته و پیروان دین حنیف گرداگرد كعبه معتكف مىشدهاند.
تاریخچه اعتکاف در ایران اسلامی
پس از تدبر این احادیث و آیات میتوان گفت که اعتکاف جایگاه ویژهای در ادیان مختلف دارد که دین اسلام توجه بهتری به این مسئله دارد. خوشبختانه اكنون نیز در بسیارى از شهرهاى كشورمان مراسم اعتكاف در روزهاى 13، 14 و 15 ماه رجب (ایام البیض) برگزار مىشود.
پس از انقلاب اسلامی در ایران، به برکت انقلاب و خون شهیدان، در بسیاری از شهرهای کشورمان، مراسم اعتکاف با شور و شوقی خاص برگزار میشود. براساس پژوهشهای انجام شده، این سنت نیک در قرن حاضر ابتدا در شهر مقدس قم و توسط عالم ربانی میرزا مهدی بروجردی رحمه الله صورت گرفته و رفته رفته به دیگر شهرهای ایران نیز سرایت کرده است. آیت اللّه العظمی بروجردی رحمه الله هم افزون بر تعطیلی درسها در ایام اعتکاف، معتکفان را مورد لطف و مرحمت قرار میدادند.
اهمیت و نتایج اعتکاف
اعتکاف، محو خودخواهى در امواج بلند خداگرایى و خدمت به امت اسلامى و بیرون رفتن از خانه خویش و مصمم شدن بر حضور در خانه حضرت حق است. عبادتى مستحب و تقربجویانه و داوطلبانه است که روزه، روز سوم آن رنگ وجوب میگیرد. اعتکاف، گریز از لذت گرایى و مهار حس خود محورى و برترى جوئى و بازگشت از قبله دنیاگرایان به سمت و سوى قلب و قبله هستى است.
خود سازى، محاسبه نفس، توبه و نیایش، نماز و تلاوت قرآن و استمداد از آستان قدس ربوبى از دیگر برکات اعتکاف است. اسلام، فکر جدایى از زندگى دنیا و گوشه نشینى و کناره گیرى از مردم و به تعبیر دیگر رهبانیت را باطل و ناپسند اعلام کرد، اما اعتکاف را بهعنوان فرصتى براى بازگشت به خویش و خداى خویش قرار داد، تا کسانى که از هیاهو و جنجالهاى زندگى مادى خسته مىشوند، بتوانند چند صباحى با خداى خود خلوت کنند و جان و روح خود را با خالق هستى ارتباط دهند.
اعتکاف شرایطی را فراهم میکند تا انسانها با توشه معنوى و اعتقادى راسخ و ایمان و امیدى بیشتر، به زندگى خود ادامه داده، خود را براى صحنههاى خطر و جهاد در راه خدا آماده سازند، همیشه به یاد خدا بوده و خود را در محضر پروردگار ببینند، از نافرمانى او بپرهیزند و به سوى سعادت دنیا و آخرت گام بردارند.
اعتکاف دشواریهایی دارد که تحمل این اندک سختی و ریاضت، نتایج گرانبهایی به ارمغان میآورد. پاک شدن از گناهان و دوری از عذاب خداوند، گوشهای از نتایج این فریضه الهی است. پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله فرمود: «وقتی معتکف از عملش فارغ میشود و اعتکافش تمام میشود، به او میگویند: از گناه خویش خارج شو، همانند روزی که از مادر به دنیا آمدی».
اعتکاف، تمرین انقطاع از غیر
وجود آدمی، همانند پارهخطی است که از دو سو، تا بینهایت قابل امتداد است و انسان مختار، بر سر دو راهی انتخاب، ناگزیر از گزینش است. آیا به سوی رستگاری برود یا راه گمراهی را پیش گیرد؟ در این میان، معتکفان که به سوی رستگاری گام برمیدارند، تا بدانجا پیش میروند که زمزمه زیبای الهی «هَبْ لی کَمالَ الْانْقِطاعِ اِلَیْک» را به گوش جان میشنوند. بنابراین، اعتکاف و خلوتگزینی در منزل دوست، از گامهای شایسته برای رسیدن به این مقصد بزرگ انسانی است.
اعتکاف در عصر حاضر
دانشگاههای کشورمان در این ایام مبارک همگام با نهادهای دیگر، فرصتی را فراهم آوردهاند تا جوانان و دانشجویان این سنت حسنه را در طول تحصیل خود تجربه کنند و فارغ از دغدغه تحصیل علوم مادی، زمانی را هم به امور معنوی اختصاص دهند؛ چراکه اعتکاف فرصتی برای جمع کردن توشه سفر به آخرت است که فضای حاکم بر آن، ناخودآگاه انسان را به خدای خود پیوند میزند.
با تحقق انقلاب اسلامی، دست تمام ابرقدرت ها قطع شده و سفرهای که کارگزاران سرسپرده برای آنها گسترده بودند، کوتاه شد. دشمنان آن چنان عصبانی شدند که نتوانستند خشم خود را فرو برند و توطئهها، کودتاها، جنگ تحمیلی و محاصره سیاسی ـ اقتصادی، آثار همین خشم و عصبانیتشان بود.
آخرین تیری که در کمان گذاشتند و به سمت کشورمان پرتاب کردند، شبیخون و تهاجم فرهنگی است که ارزشها را نشانه گرفته است. ولی هر بار که مساجد از جوانها پر میشود، دشمنان در مییابند که هنوز با آمال و آرزوهای خویش که در خوابهای پریشان خود میبینند، بسیار فاصله دارند.
آری، شرکت جوانان در اعتکاف، افزون بر بیارزش کردن لذتهای زود گذر دنیایی، پیامی به جهانیان میدهد که اسلام آن چنان در وجود آنان ریشه دوانده که به این راحتیها نمیشود جوانان را از خدا، اسلام و انقلاب جداکرد.
در فرهنگ اسلامى روى آوردن به اعتكاف، علاوه بر بهرهبردارى از فیض معنوى آن، جهاد مقدس نیز هست؛ زیرا این مراسم عبادى - معنوى، نقش بسیار مهمى در رویارویى با نفوذ فرهنگ بیگانه ایفا مىكند، به طوری که حضور جوانان در این مراسم بسیاری از توطئههای دشمنان را نقش برآب خواهد کرد.
جوانى كه در مراسم اعتكاف، طعم شیرین ایمان و انس با خداوند را مىچشد، لذتهاى مادى و شهوانى در دیدگانش، حقیر و بىارزش مىشود و به آسانى در گرداب فساد و باورهاى ضد دینى گرفتار نمیشود.
خوشبختانه در سالهای اخیر شاهد حضور پررنگ جوانان در مساجد برای شرکت در فریضه الهی اعتکاف هستیم؛ چراکه در شرایط امروزی بسیاری از جوانها برای پیبردن به اصالت خویش به قرآن روی میآورند و راه گذشتگان را پیش گرفتهاند تا به انبیا و اولیای خود برسند و از آنها الگو بگیرند.
امیدواریم در این روزها كه دشمنان اسلام به دنبال ایجاد آشوب در میان ملت ایران هستند، جوانان این مرز و بوم با شرکت در مراسم اعتکاف، هوشیاری، درایت و حمایت خود از مقام معظم رهبری و همچنین نظام مقدس جمهوری اسلامی را بیش از گذشته به رخ جهانیان بکشانند.
