هنر تفکر اعتدالی جمع بین آرمان گرایی و واقع گرایی است
همه روسای جمهوری و نمایندگان ادوار مختلف مجلس شورای اسلامی سوگند یاد میکنند که فقط قرائت رسمی که همان قانون اساسی است را داشته باشند.
حسن قشقاوی معاون وزیر خارجه صبح امروز- پنجشنبه - در همایش تخصصی «اصول سیاست خارجی دولت اسلامی، عقلانیت و اعتدال» در قم طی سخنانی ضمن ارائه تعریف واژه «اعتدال» با استناد به آیات و روایات متعدد، عقلانیت را هم مبنای اعتدال و هم نتیجه آن دانست و ریشه واژه اعتدال را نیز از کلمه «عدل» به معنی توازن و قرار گرفتن هر چیزی در جای مناسب خود دانست.
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری برنا، به نقل از معاونت کنسولی، امور مجلس و ایرانیان وزارت امور خارجه، قشقاوی نقطه مقابل اعتدال را «افراط و تفریط» و تندروی و کندروی در فکر و عمل دانست که بر اساس روایات موجود، مظهر جهالت و عدم عقلانیت است.
قشقاوی در این همایش مبنای اصلی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را با استناد به اصول قانون اساسی، سند چشم انداز و برنامه پنج ساله و رهنمودهای حضرت امام(ره) و رهبری معظم انقلاب، شامل جهان گرایی اسلامی، سلطه ستیزی، حق طلبی، عدالت خواهی، عزت طلبی، صلح خواهی، استقلال طلبی و اقتدار افزایی نظام دانست.
وی در این باره افزود: این اصول آرمانی هیچ تنافری با واقع گرایی، مصلحت گرایی، امنیت طلبی، عقل گرایی و تعامل مثبت و سازنده با جهان ندارد. وی هنر تفکر اعتدالی را جمع بین آن آرمان گرایی و این واقع گرایی دانست.
معاون وزیر خارجه با استناد به کاربرد دو عبارت «استصلاح الاعداء و استصلاح الاضداد» در بیان امام علی(ع)، راهبردهای تقلیل خصومت ورزی دشمن و کم نمودن هزینه دشمنی ها و ایجاد موازنه بین منافع ملی و مصالح اسلامی بین اهداف و ابزار سیاست خارجی، بین اعمال قدرت و کاربرد دیپلماسی، بین حق و تکلیف در سیاست خارجی را جزء اهداف و شاخصه اصلی دستگاه دیپلماسی کشور در دولت تدبیر و امید دانست.
وی در این باره افزود: این شاخص ها در برنامه اعلامی وزیر امور خارجه در نطق رأی اعتماد در مجلس شورای اسلامی و مقاله بسیار مهم اخیر ایشان در مجله فارن پالسی، تجلی پیدا کرد. روح این مقاله تبیین مولفه های عقلانیت و اعتدال در سیاست خارجی است، نکاتی که در سخنرانیهای متعدد رئیس جمهور محترم نیز در عرصههای خارجی و داخلی تاکنون بیان شده است.
قشقاوی در پاسخ به سوال یکی از حضار پیرامون علت تغییرات گفتمانی در دولت های مختلف پس از پیروزی انقلاب اسلامی اظهار داشت: تغییرات گفتمانی هرگز به معنی عدول از اصول و مبانی شناخته شده در قانون اساسی و کلام حضرت امام و رهبر معظم انقلاب اسلامی نیست.
وی در توضیح این مطلب گفت: همه روسای جمهوری و نمایندگان ادوار مختلف مجلس شورای اسلامی سوگند یاد میکنند که فقط قرائت رسمی که همان قانون اساسی است را داشته باشند و قرائت های متعدد در حوزه های ساختاری و اساسی هرگز نباید در بین حکومتگران جاری شود بلکه قرائت های مختلف حق علما، روشنفکران و اندیشهورزان است. زیرا حکومتگری عرصه «تصمیم علمی» و روشنفکری عرصه «تردید ذهنی» است. بر این اساس اگر حکومتگران قرائت مختلف در حوزه های کلان و ساختاری داشته باشند، در حقیقت پس از اجرای مراسم تحلیف، نقض سوگند میکنند. به همین دلیل در همه نظام های معتبر جهان، تغییر دولتها هرگز به معنی تغییر حکومتها و یا تغییر در سیاستهای اساسی کشور نیست.
قشقاوی در پاسخ به سوال یکی دیگر از فضلای حوزه علمیه قم، پیرامون مذاکرات جاری هسته ای بین ایران و 1+5 گفت: بر اساس احساس ضرورت و واقع بینی موجود، طرفین اصل مذاکره و تداوم آن را هرچند نفسگیر و بسیار سخت است، پذیرفته اند، ضمن اینکه جامعه ما تک صدایی نیست و پذیرش انتقادات لازمه جامعه چند صدایی است ولی مصالح ملی ایجاب میکند که در یک فضای اجماع ملی همه جریانات مدعی اعم از موافق یا مخالف مذاکرات، طرح های عملیاتی خود را برای پیشبرد کار ارائه نمایند به گونه ای که حاصل این گونه پیشنهادات واقع بینانه و مسئولانه دو ارمغان را برای کشور به وجود آورد یکی آن که هرگز خطوط قرمز تبیین شده هسته ای نقض نگردد، دیگر این که گشایش بیشتر در تعامل سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بین دو طرف مذاکره ایجاد شود.
قشقاوی در پاسخ به این که چگونه می شود در برخورد با دشمن به اعتدال و یا توافق برد – برد رسید، گفت: ما هیچ اصراری بر کاربرد واژه های خاص نداریم. در تاریخ پس از پیروزی انقلاب اسلامی در حوادثی نظیر حمله آمریکا به صدام و یا حمله آمریکا به طالبان علیرغم برخی پیشنهادات افراطی و یکجانبه گرایی، رهبری حکیم و هوشمند انقلاب اسلامی با اتخاذ مواضع متوازن، معتدل و واقع بینانه به دور از فضای احساسی و افراطی، کشور را از ورود به دو جنگ مهم منطقه ای نجات داد و سرافرازانه به انتظار پیروزی بزرگ دیپلماسی حکیمانه خود در این دو موضوع نشست و بدون آن که ماهیت واقعی طرف مقابل را نادیده بگیرد موافقت کرد تا در اجلاس های متعدد مربوط به مراحل دولتسازی جدید در عراق و افغانستان، جمهوری اسلامی ایران حضور و نقش موثری ایفا کند.
وی افزود: ماهیت و اهداف طرفین به جای خود و مذاکرات هم به جای خود، این که نتیجه این دیپلماسی موفق را در این گونه مذاکرات برد – برد یا هر چیز دیگر بنامید، برعهده شما است.
قشقاوی در پایان گفت: این سیاست متوازن با رویکرد «آرمان گرایی واقع بینانه» تا هم اکنون نیز ادامه دارد. در مبحث سوریه، جمهوری اسلامی طرح عاقلانه خود را اعلام نمود، در بحث کنفرانس خاورمیانه عاری از سلاح هسته ای که بنا بود دو سال گذشته در هلسینکی برگزار شود، جمهوری اسلامی ایران اعلام آمادگی و حضور نماید و در مبحث اخیر هسته ای نیز به مذاکرات ادامه خواهیم داد هر چند که سخت و نفسگیر باشد.
