دو و میدانی ورزشی غریب در كشور

به گزارش خبرگزاری برنا از قزوین؛ مسابقات دو و میدانی همیشه در دنیا جزو مسابقات پرهیجان و به تبع پر تماشاگر بوده است تا جائی كه بسیار می‌بینیم و می‌شنویم كه ورزشگاه‌های دو و میدانی از ده‌ها هزار نفری كه برای دیدن مسابقه به ورزشگاه آمدند پر شده است، بلیت‌های مسابقه‌های دو و میدانی المپیك از مدت‌ها پیش از شروع بازی‌ها به فروش می‌رسد و هنگام برگزاری، بازار سیاه پیدا می‌كند؟ و یا ده‌ها هزار تماشاگر برای تماشای مسابقه‌های لیگ طلایی دو و میدانی در شهرهای اروپا یا مسابقه‌های دیگر در آفریقا، آمریكای مركزی و شمالی و شرق آسیا حضور دارند، همه و همه‌ی اینها، حكایت از ‌آن دارد كه دو و میدانی دنیایی زیبا، مهیج و رنگارنگ دارد؛ اما چرا این مادر ورزش‌ها در كشور ما اینچنین غریب است كه نه مسابقه‌هایش برای مردم جذابیت دارد و نه تمرین‌هایش برای خود ورزشكاران؟

دو

دو و میدانی از ورزش‌های محبوبِ بازی‌های المپیک است که شامل دوها، پرش‌ها، پرتاب‌ها و رشته‌های ترکیبی است.

مسابقات دو در یک پیست مخصوص دو و میدانی به طول ۴۰۰ متر برگزار می‌شود. طول پیست دو داخل سالن ۲۰۰ متر است. بر اساس استانداردهای فدراسیون جهانی برگزاری مسابقات دو نباید بیش از ۲۵ دور در فضای باز و ۱۵ دور در سالن طول بکشند به همین جهت حداکثر مسافت دو در استادیوم ۱۰ هزار متر و در سالن ۳ هزار متر است و مسافت‌های طولانی‌تر مانند ماراتن در جاده برگزار می‌شوند. دو و میدانی ناب‌ترین و اصیل ترین رشته ورزشی است که از ریشه یونانی اتلوس به معنی مبارزه و تلاش گرفته شده و به اندازه تاریخ آفرینش انسال قدمت دارد پیشینه برگزاری اولین مسابقات دو، پرش و پرتاب در جهان باستان به یونان و ایرلند بازمی‌گردد.

شاطرها اولین دوندگان ایرانی

ورزش دوومیدانی در ایران، به ویژه در دوران باستان و روزگاران قدیم به اندازه سوارکاری، چوگان بازی، تیراندازی، کشتی و شمشیربازی رایج نبوده است. اما بی تردید جنگاوران و سربازان ایرانی در هر دوره از تاریخ، برای آماده سازی و تقویت جسم خود از این ورزش هم غافل نبوده‌اند. شاطرها را شاید بتوان نخستین افرادی به شمار آورد که ورزش و تمرین اصلی آن‌ها از دوران کودکی دویدن بوده است.

در دوره صفویه و پس از آن چنین رسم بود که مردانی چابک و تیزرو در پیشا پیش اسب بزرگان می‌دویدند و راه را برای عبور آنها باز می‌کردند. این دوندگان را شاطر می‌نامیدند.

شاطرها، دویدن و تند رفتن را از کودکی تمرین می‌کردند و چون در این کار مهارت می‌یافتند، در یک آزمون مانند مسابقه دو نیز شرکت می‌کردند تا اگر قبول شوند، حکم شاطر دوانی یا استادی بگیرند. در دربار پادشاهان صفوی و بعد از آن، همواره تعدادی شاطر آماده به خدمت بودند و شاطرها در اوقات فراغت به تمرین دو می‌پرداختند و از آنجا که افرادی تیز پا و تندرو بودند، برای رسانیدن پیام‌ها نیز مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

ایزد پناه پدر دو و میدانی ایران

پیدایش ورزش «دو و میدانی» در ایران، به صورت نوین حدود سال 1300 هجری شمسی است. در این سال، میرمهدی ورزنده(معلم ورزش) دوومیدانی را در ایران معرفی کرد و به شاگردان مدارس آموزش داد.

احمد ایزدپناه -که او را پدر دو و میدانی ایران می خوانند- از سال 1303 به بعد، به کمک شمسالدین شایسته و شعاع معتمد شیرازی در مسجد سپهسالار آن زمان تشکیلاتی به راه انداختند که هدف آن برگزاری مسابقات دو و میدانی بین ورزشکاران محلات و مدارس تهران بود.

اولین حضور بین المللی ایران در بازی‌های آسیایی 1951 دهلی نو بود که علی باغبانباشی در آن سال موفق شد در 5 هزارمتر مدال طلا و در 3 هزارمتربامانع مدال نقره به دست آورد. باغبانباشی هفت سال بعد در بازی‌های آسیایی 1958 که دومین حضور ایران در این بازی‌ها بود که موفق شد در رشته‌های 10 هزارمتر و 5 هزارمتر دو مدال برنز به دست آورد. از قهرمانان بزرگ تاریخ دو و میدانی ایران میتوان به باغبانباشی، خلیل رضوی، تمیور غیاثی، احمد میرحسینی، جلال کشمیری، فرامرز آصف، سلمان حسام، رضا انتظاری، حمید سجادی، جعفر باباخانی، سجاد مرادی، عباس صمیمی و احسان حدادی اشاره کرد. احسان حدادی تنها ورزشکار ایران بوده است که به مدال طلای جهانی در دو و میدانی دست یافته است. حدادی در مسابقات جهانی جوانان در سال 1383 به مدال طلای پرتاب دیسک دست یافت.

دو و میدانی ورزشی برای سلامتی

امروزه در كشور‌هایی كه ورزش اصولی دارند روزانه ده‌ها و شاید صدها هزار نفر می‌دوند تا سلامت و تناسب اندام خود را حفظ كنند یا به آمادگی مطلوب در رشته ورزشی خود برسند. ما در این زمینه گام‌های موثری برنداشته‌ایم، زیرا تبلیغات برای ایجاد انگیزه در مردم نشده و هنوز با فرهنگ دویدن آشنا نیستیم. وقتی ضرورت آن را با تمام وجود احساس كنیم، بهانه نخواهیم آورد كه گرفتاریم و فرصت سرخاراندن نداریم. وقتی با اصول دویدن آشنا شویم و بدانیم چه اثراتی در زندگی ما، در جسم ما و در روح و روان ما دارد، آن وقت با اشتیاق به سراغش می‌رویم و دویدن جزیی از برنامه‌های روزانه ما می‌شود یا دست‌كم هفته‌ای 3 یا 4 بار می‌دویم و از فواید دویدن بهره می‌گیریم.

تهاجم فوتبالی به ورزش ایران

در سال‌های دور، مسابقه‌های دو و میدانی مدارس، با نظم و هیجان بیشتری برگزار می‌شد و خیلی‌ها به تماشای آن می‌رفتند. در آن سال‌ها والیبال، بسكتبال و تنیس‌ روی میز هم جایگاه خاص خود را در مدارس داشتند، اما تهاجم فوتبال و فرهنگ فوتبالی، دلبستگی‌ها و علایق را تغییر داد و به فوتبال رساند.

حسن جوادی رئیس هیئت دو و میدانی استان قزوین هم در خصوص ورزش دو و میدانی در استان قزوین گفت: استان قزوین وضعیت مناسبی در این رشته دارد و هر ساله در مسابقات مختلف افتخارات مختلفی را برای استان كسب می‌‌كنند اما باید بدانیم كه در خصوص زیرساخت‌ها و حتی فضای مناسب ورزشی برای تمرین بسیار بسیار ضعیف هستیم و ورزشكاران ما در شرایط بسیار سختی تمرین می‌كنند.

دو و میدانی دنیای گسترده‌ای دارد و تنوع رشته‌هایش آنقدر زیاد است كه اگر هدف، قهرمانی و كسب مدال در عرصه‌های بین‌المللی باشد، برنامه‌ریزی اساسی در این ورزش، دست ما را به مدال‌های زیادی می‌رساند؛‌ اما ورزشی كه با خود، نام مادر یا پایه را یدك می‌كشد،‌ ارزش و جایگاهی بالاتر از مدال‌ها و رقابت‌‌ها دارد.

وی گفت: سال گذشته در مسابقات كشوری مردان دونده قزوین مقام 4 كشور و زنان قزوینی نیز مقام 6 را كسب كردند و در جوانان رتبه دوم كشوری را به دست آوردیم.

جوادی در خصوص مسابقات پیش رو نیز ادامه داد: همه تلاش ما این است كه با شرایط موجود همان نتایج قبلی را حفظ كنیم چرا كه واقعا با این وضعیت بودجه‌ای حتی سرپا نگه داشتن تیم هم كار دشواری است.

رئیس هیئت دو میدانی استان قزوین توضیح داد: در حال حاضر تنها یك پیست تمرین داریم كه به ناچار آن را برای بانوان مناسب دانسته‌ایم و قهرامان قزوینی برای تمرین باید تا تهران بروند.

این مسئول ادامه داد: اما با همه این كاستی‌ها امروز 2 نفر از نوجوانان دونده قزوینی در مسابقات آسیایی توانسته‌اند به موفقیت‌های بزرگی دست پیدا كنند.

وی ابراز كرد: خانم زهرا جعفر آبادی از استان قزوین نیز سال گذشته موفق شد با 10 هزار متر پیاده روی ركورد پیاده روی كشور را از آن خود كند.

جوادی افزود: ورزشكاران دو و میدانی كار استان واقعا در شرایط سختی تمرین و كار میكنند حتی دستمزدهای این افراد بسیار پایین است كه همان هم بستگی به اسپانسرها دارد.

رئیس این هیئت گفت: وقتی شرایط مالی هیئت‌ها خوب نباشد نمی‌توان انتظار عملكرد عالی از آن‌ها داشت گاهی در بسیاری از اردوها و مسابقات هزینه‌ای برای اعزام ورزشكار نداریم و بسیاری از این افراد برای این كه تجربه حضور در مسابقات را داشته باشند باید هزینه سفر و مخارج را خودشان تامین كنند.

جوادی بیان كرد: به نظر بنده مسئولین باید به ورزش‌های این چنینی كه پایه و مادر همه ورزش‌ها شناخته می‌شود توجه بیشتری داشته باشد امروز همه به ین باور رسیده‌اند كه ورزش از بسیاری از معضلات اجتماعی جلوگیری می‌كند و هیجانات جوانان و سنین نوجوانی را به بهترین شكل هدایت می‌كند.

آینده دو و میدانی در ایران باید تضمین شده باشد و این جز با راه اندازی تیم‌های دو و میدانی در باشگاه‌ها امكان پذیر نیست در شرایط امروز هم آینده دو و میدانی در هیچ یك از این باشگاه‌ها روشن نیست؛ به طور باشگاه پاس زمانی تیم دو و میدانی تشكیل داد و تیمش قهرمان لیگ شد. بعد مدیران باشگاه آمدند و خیلی راحت تیم دو و میدانی را منحل و بر فوتبال تمركز كردند. پس تا باشگاه‌های واقعی دو و میدانی نداشته باشیم، بسیاری از ضعف‌های ما در حوزه استعداد‌یابی و پرورش استعداد‌ها باقی خواهد ماند.

شاید اگر نگاه جدی تری به این ورزش داشتیم امروز ورزشكاران دونده مستعد استان می‌توانستند به نتایج بهتری دست پیدا كنند. استان قزوین استان جوانی است كه ظرفیت‌های فراوانی را در حوزه ورزش دارد و شاید دو میدانی بتواند به عنوان مادر ورزش‌ها جایگاهی برای همه ورزشكاران برای تمرین باشد. از سوی دیگر این ورزش هم به رقم همه كمبودها و مشكلاتی كه به آن وارد است علاقه مندان زیادی را جذب خود كرده است كه در آینده نزدكی می‌توان شاهد رشد این استعدادها باشیم.